ରୋଦିତ୍ଯେଷା ଯଦା ସା ଚ କେନ ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖିତା । ନେତ୍ରାଶ୍ରୁଭ୍ଯୋ ହି ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ପ୍ରଭଵଂତି ପତଂତି ଚ
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ କୌଣସି ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଆଖିର ଲୁହ ଥରୁ ଏହି ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ପଡ଼ିଯାଏ,
ତାନି ଚୈଵ ମହାଭାଗ ହୃଦ୍ଯାନି ସୁମହାଂତି ଚ । ସୌରଭେଣ ଵିନା ତୈସ୍ତୁ ଯଃ ପୂଜଯତି ଶଂକରମ୍
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧୁର ଓ ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଗନ୍ଧି ବିନା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ତସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ଚ ସଂତାପୋ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ପୁଷ୍ପୈସ୍ତୁ ତାଦୃଶୈର୍ଦେଵାନ୍ସକୃଦର୍ଚତି ପାପଧୀଃ
ତାହାର ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ମନିଷ୍ଯ ଏପରି ଫୁଲରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏକଥର ପୂଜା କରେ,
ତସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ଦେଵାସ୍ତତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ କାମୋଦାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍
ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ କାମୋଦାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି।
ଅଥ କୃଷ୍ଣୋ ଵିଚିଂତ୍ଯୈଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକ୍ରମସାହସମ୍ । ଵିହୁଂଡସ୍ଯାପି ପାପସ୍ଯ ଉଦ୍ଯମଂ ସାହସଂ ତଦା
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟ ବିକ୍ରମଙ୍କ ସାହସ ଓ ଦୃଢତା ଦେଖି, କଣ କରିବେ ଭାବିଲେ,
ନାରଦଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ମୋହଯୈନଂ ଦୁରାସଦମ୍ । ନାରଦସ୍ତ୍ଵଥ ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ନାରଦଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ମୋହିତ କରିବେ। ନାରଦ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି,
ଗଚ୍ଛମାନଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ କାମୋଦାଂ ପ୍ରତି ଦାନଵମ୍ । ଗତ୍ଵା ତମାହ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରଂ ନାରଦଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଦାନବ କାମୋଦା ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲା, ସେଇ ସମୟରେ ନାରଦ ହସି ହସି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଯାଇ କହିଲେ।
କ୍ଵ ଯାସି ତ୍ଵଂ ଚ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ର ସତ୍ଵରଂ ଚ ସମାତୁରଃ । ସାଂପ୍ରତଂ କେନ କାର୍ଯେଣ କସ୍ଯାର୍ଥଂ କେନ ନୋଦିତଃ
ହେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା, ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ଏହି ସମୟରେ କାହିଁକି ଏମିତି କରୁଛ? କାହା ପାଇଁ ଏବଂ କାହାର ଉତ୍ସାହରେ ଏହି କାମ କରୁଛ?
ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଜଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ କୃତାଂଜଲି । କାମୋଦପୁଷ୍ପାର୍ଥମହଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି ଦୈତ୍ୟ କହିଲା, 'ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କାମୋଦାର ପୁଷ୍ପ ନେବାକୁ ଯାଉଛି।'
ତମୁଵାଚ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁଷ୍ପୈଃ କିଂ ତେ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ଵିପ୍ରଵର୍ଯଂ ପୁନଃ ପ୍ରାହ କାର୍ଯକାରଣମାତ୍ମନଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମକୁ ଏହି ପୁଷ୍ପ କାହିଁକି ଦରକାର?' ପୁଣି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କାମର କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ନଂଦନସ୍ଯ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ କାଚିନ୍ନାରୀ ଵରାନନା । ତସ୍ଯା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ଗତୋଽହଂ କାମଵଶ୍ଯତାମ୍
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଜଣେ ଜିଅ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତେ ମୋ ମନ ଆସକ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ତଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋଽସ୍ମି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ପୁଷ୍ପୈଃ କାମୋଦସଂଭଵୈଃ । ପୂଜଯସ୍ଵ ମହାଦେଵଂ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତୁ ସପ୍ତକୋଟିଭିଃ
ସେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାମୋଦାର ପୁଷ୍ପ ସାତ କୋଟି ନେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କର।'
ତତସ୍ତେ ସୁପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ । ତଦର୍ଥେ ପ୍ରସ୍ଥିତୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ ହେବି। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଆଜି କାମୋଦା ନାମକ ସହରକୁ ଯାଉଛି।
ତାମହଂ କାମଯିଷ୍ଯାମି ସିଂଧୁଜାଂ ଶୁଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ମନୋଲ୍ଲାସୈର୍ମହାହାସୈର୍ହାସଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ
ମୁଁ ସେ ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି କଥା ଏବେ ଶୁଣ। ମୋର ମନର ଆନନ୍ଦ ଓ ବଡ଼ ହସରେ ମୁଁ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ହସେଇବି।
ପ୍ରୀତା ସତୀ ମହାଭାଗା ହସିଷ୍ଯତି ପୁନଃ ପୁନଃ । ତଦ୍ଧାସ୍ଯଂ ଗଦ୍ଗଦଂ ଵିପ୍ର ମମ କାର୍ଯପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ହୋଇ ପୁଣିପୁଣି ହସିବେ। ତାଙ୍କର ଗଦ୍ଗଦ ହସ ହେଉଛି, ମୋ କାମ ସଫଳ କରିବାର ଉପାୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧାସ୍ଯାତ୍ପତିଷ୍ଯଂତି ଦିଵ୍ଯାନି କୁସୁମାନି ଚ । ତୈସ୍ତୁ ଦେଵମୁମାକାଂତଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେଇ ହସରୁ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ପଡ଼ିବ। ସେହି ପୁଷ୍ପ ନେଇ ମୁଁ ଏବେ ଉମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବି।
ତେନ ପୂଜାପ୍ରଦାନେନ ତୁଷ୍ଟୋ ଦାସ୍ଯତି ମେ ଫଲମ୍ । ଈଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵଭୂତେଶଃ ଶଂକରୋ ଲୋକଭାଵନଃ
ଏହି ପୂଜା ଓ ଦାନରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ନାଥ, ଲୋକଗତିକର୍ତ୍ତା ଶଂକର ଖୁସି ହେଇ ମୋତେ ଫଳ ଦେବେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ କାମୋଦାଖ୍ଯେ ପୁରୋତ୍ତମେ । ଵିଷ୍ଣୁରସ୍ତି ସୁମେଧାଵୀ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯକ୍ଷଯାଵହଃ
ନାରଦ କହିଲେ—'ହେ ଦୈତ୍ୟ, କାମୋଦା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି, ସେ ସବୁବେଳେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଶ କରନ୍ତି।'
ଯେନୋପାଯେନ ପୁଷ୍ପାଣି କାମୋଦାଖ୍ଯାନି ଦାନଵ । ତଵ ହସ୍ତେ ପ୍ରଯାସ୍ଯଂତି ତମୁପାଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
କିପରି ଉପାୟରେ କାମୋଦାର ପୁଷ୍ପ ତୋର ହାତକୁ ଆସିବ, ହେ ଦାନବ, ସେ ଉପାୟ ମୁଁ ତୋତେ କହିଦେଉଛି।
ଗଂଗାତୋଯେଷୁ ଦିଵ୍ଯାନି ପତିଷ୍ଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ । ଵାହିତାନି ଜଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରାଗମିଷ୍ଯଂତି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ପଡ଼ିବ। ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଭେଟି ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚିବ।
ତାନି ତ୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରତିଗୃହାଣ ସୁହୃଦ୍ଯାନି ମହାଂତି ଚ । ଗୃହୀତ୍ଵା ତାନି ପୁଷ୍ପାଣି ସାଧଯସ୍ଵ ମନୀପ୍ସିତମ୍
ସେହି ପ୍ରେମଳ ଓ ବଡ଼ ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର। ସେଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ କାମ ସଫଳ କର।
ନାରଦୋ ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତତଃ ପୁନଃ । ତତଶ୍ଚ ସ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚିଂତଯାମାସ ଵୈ ପୁନଃ
ନାରଦ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ପୁଣି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକେ ପୁଣି ଭାବିବାକୁ ବସିଲେ।
କଥମଶ୍ରୂଣି ସା ମୁଂଚେତ୍କେନୋପାଯେନ ଦୁଃଖିତା । ଚିଂତଯାନସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵଂ କ୍ଷଣଂ ଵୈ ନାରଦସ୍ଯ ଚ
ସେ ଦୁଃଖିତା କିପରି ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ିପାରିବେ, କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହା ହେବ? ଏହି ଭାବନାରେ ସେ ଓ ନାରଦ କିଛି ସମୟ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ତତୋ ବୁଦ୍ଧିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ଗତଃ
ତାପରେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଏକ ଉପାୟ ଆସିଲା; ସେ କାମୋଦା ନାମକ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ କାମୋଦାଖ୍ଯାନେ ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ପବିତ୍ର ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନଙ୍କ କଥାରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ, କାମୋଦା ନାମକ ଗଳ୍ପରେ, ଏହା ଏକଶଏଊଣିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଦେଵସମାକୁଲମ୍ । ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମପଶ୍ଯନ୍ନାରଦସ୍ତତଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— କାମୋଦା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଜିନିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଉଁଠାକୁ ନାରଦ ଦେଖିଲେ।
କାମୋଦାଯା ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । କାମୋଦାଂ ତୁ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵକାମସମାକୁଲାମ୍
ସେଠାରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମୋଦାଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମୋଦାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତଯା ସଂପୂଜିତୋ ଵିପ୍ରଃ ସୁଵାକ୍ଯୈଃ ସ୍ଵାଗତାଦିଭିଃ । ଦିଵ୍ଯାସନେ ସମାରୂଢସ୍ତାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କାମୋଦା ମିଷ୍ଟି କଥା, ସ୍ବାଗତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ କଥାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସୁଖେନ ସ୍ଥୀଯତେ ଭଦ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ସମୁଦ୍ଭଵେ । ଅନାମଯଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯ ତାମ୍
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଭଲ ଅଛ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି?' ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ।
କାମୋଦୋଵାଚ-। ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵତାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୁଖେନ ଵର୍ତଯାମ୍ଯହମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରକାରଣମ୍
କାମୋଦା କହିଲେ— ଆପଣଙ୍କ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ସୁଖରେ ଅଛି। ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆପଣ ପ୍ରଶ୍ନ-ଉତ୍ତର କାହିଁକି କରୁଛନ୍ତି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।