ଲୁବ୍ଧୋ ଵିହୁଂଡଃ ପାପାତ୍ମା ତାମୁଵାଚ ଵରାଂଗନାମ୍ । କାସି କସ୍ଯ ଵରାରୋହେ ମମଚିତ୍ତପ୍ରମାଥିନି
ଲୋଭୀ ଓ ପାପୀ ବିହୁଣ୍ଡ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, କାହାର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ମନକୁ କେଉଁଠି ହେଲା ଭାଙ୍ଗିଦେଲୁ?'
ସଂଗମଂ ଦେହି ମେ ଭଦ୍ରେ ରକ୍ଷରକ୍ଷ ଵରାନନେ । ସଂଗମାତ୍ତଵ ଦେଵେଶି ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି ସାଂପ୍ରତମ୍
'ମୋ ସହିତ ଏକତା ଦିଅ, ହେ ଶୁଭେ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ। ତୁମ ସହିତ ଏକତା ହେଲେ, ମୁଁ ଏବେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ସେ ସବୁ ଦେବି।'
ତତ୍ତଦ୍ଦଦ୍ମି ମହାଭାଗେ ଦୁର୍ଲଭଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ । ମାଯୋଵାଚ- ମାମେଵ ଭୋକ୍ତୁମିଚ୍ଛା ଚେଦ୍ଦାଯଂ ମେ ଦେହି ଦାନଵ
'ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହା ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଇପାରିବି।' ମାୟା କହିଲେ: 'ତୁମେ ମୋତେ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋ ଦାୟ ଦିଅ, ହେ ଦାନବ।'
ସପ୍ତକୋଟିମିତୈଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍ପୈଃ ପୂଜଯ ଶଂକରମ୍ । କାମୋଦସଂଭଵୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସୌଗଂଧୈର୍ଦେଵଦୁର୍ଲଭୈଃ
'ସପ୍ତ କୋଟି ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ପୁଷ୍ପରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଏହି ପୁଷ୍ପମାନେ କାମଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।'
ତେଷାଂ ପୁଷ୍ପକୃତାଂ ମାଲାଂ ମମ କଂଠେ ତୁ ଦାନଵ । ଆରୋପଯ ମହାଭାଗ ଏତଦ୍ଦାଯଂ ପ୍ରଦେହି ମେ
'ସେମାନେ ପୁଷ୍ପର ମାଳା ତିଆରି କରି, ମୋ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଇଦିଅ, ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ଦାୟ ମୋତେ ଦିଅ।'
ତଦାହଂ ସୁପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ । ଵିହୁଂଡ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ଦେଵି କରିଷ୍ଯାମି ଵରଂ ଦଦ୍ମି ପ୍ରଯାଚିତମ୍
'ତାହାହେଲେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବି।' ବିହୁଣ୍ଡ କହିଲେ: 'ଏଭଳି ଦେବୀ, ମୁଁ କରିବି; ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲ, ସେ ଦେଉଛି।'
ଵନାନି ଯାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଦିତିଜେଶ୍ଵରଃ । ବଭ୍ରାମମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟୋ ନ ଚ ପଶ୍ଯତି ତଂ ଦ୍ରୁମମ୍
ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପବିତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ବନମାନେ ମଧ୍ୟରେ, କାମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଘୁରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଗଛକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କାମୋଦକାଖ୍ଯଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଯତ୍ରତତ୍ର ଗତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । କାମୋଦାଖ୍ଯଦ୍ରୁମୋ ନାସ୍ତି ଵଦଂତ୍ଯେଵଂ ମହାଜନାଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଗଲେ, ସେ 'କାମୋଦକ' ଗଛ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ; ବଡ଼ ଲୋକମାନେ କହିଲେ, 'କାମୋଦକ ନାମର କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ।'
ପୃଚ୍ଛମାନଃ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭାର୍ଗଵଂ ଗତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତ କଂଧରଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, କାମବାଣରେ ପୀଡିତ, ସବୁଠି ପଚାରିଲେ; ଭାର୍ଗବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପଚାରିଲେ।
କାମୋଦକଂ ଦ୍ରୁମଂ ବ୍ରୂହି କାଂତଂ ପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତମ୍ । ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ- କାମୋଦଃ ପାଦପୋ ନାସ୍ତି ଯୋଷିଦେଵାସ୍ତି ଦାନଵ
'କାମୋଦକ ଗଛ ବିଷୟରେ କୁହ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ଓ ପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥାଏ।' ଶୁକ୍ର କହିଲେ: 'କାମୋଦକ ନାମର କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ; ଏହା ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ହେ ଦାନବ।'
ଯଦା ସା ହସତେ ଚୈଵ ପ୍ରସଂଗେନ ପ୍ରହର୍ଷିତା । ତଦ୍ଧାସାଜ୍ଜଜ୍ଞିରେ ଦୈତ୍ଯ ସୁଗଂଧୀନି ଵରାଣ୍ଯପି
ସେ ଯେତେବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ହସିଥିଲେ, ଓ ଦେତ୍ୟ, ସେହି ହସରୁ ଅତି ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଉତ୍ତମ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସୁମାନ୍ଯେତାନି ଦିଵ୍ଯାନି କାମୋଦାଯା ନ ସଂଶଯଃ । ହୃଦ୍ଯାନି ପୀତପୁଷ୍ପାଣି ସୌରଭେଣ ଯୁତାନି ଚ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଓ ଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଏହା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତେନାପ୍ଯେକେନ ପୁଷ୍ପେଣ ଯଃ ସମର୍ଚତି ଶଂକରମ୍ । ତସ୍ଯେପ୍ସିତଂ ମହାକାମଂ ସଂପୂରଯତି ଶଂକରଃ
ଏହି ଫୁଲମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ନେଇ ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଥାଏ, ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ଶଙ୍କର ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ରୋଦନାଦ୍ଦୈତ୍ଯ ପ୍ରଭଵଂତି ନ ସଂଶଯଃ । ତାଦୃଶାନ୍ଯେଵ ପୁଷ୍ପାଣି ଲୋହିତାନି ମହାଂତି ଚ
ଓ ଦେତ୍ୟ, ସେ ଯେତେବେଳେ କାନ୍ଦିଥିଲେ, ସେହି କାନ୍ଦାରୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏପରି ବଡ଼ ଓ ଲାଲ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସୌରଭେଣ ଵିନା ଦୈତ୍ଯ ତେଷାଂ ସ୍ପର୍ଶଂ ନ କାରଯେତ୍ । ଏଵମାକର୍ଣିତଂ ତେନ ଵାକ୍ଯଂ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଓ ଦେତ୍ୟ, ଯେଉଁ ଫୁଲରେ ଗନ୍ଧ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା।
ଉଵାଚ ସା ତୁ କୁତ୍ରାସ୍ତି କାମୋଦା ଭୃଗୁନଂଦନ । ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ- ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ମହାପାତକନାଶନେ
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଭୃଗୁବଂଶୀ, କାମୋଦା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?' ଶୁକ୍ର କହିଲେ— 'ଗଙ୍ଗାର ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରରେ, ଯେଉଁଠି ମହାପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।'
କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ତତ୍ର ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା । କାମୋଦପତ୍ତନେ ନାରୀ ଦିଵ୍ଯଭୋଗୈରଲଂକୃତା
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ 'କାମୋଦା' ନାମକ ଏକ ପୁର ଅଛି; ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଖରେ ଶୋଭିତ ଏକ ନାରୀ ବସୁଛନ୍ତି।
ତଥା ଚାଭରଣୈର୍ଭାତି ସର୍ଵଦେଵୈଃ ସୁପୂଜିତା । ତ୍ଵଯା ତତ୍ରୈଵ ଗଂତଵ୍ଯଂ ପୂଜିତଵ୍ଯା ଵରାପ୍ସରାଃ
ସେ ନାରୀ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ତୁମେ ସେଠିକୁ ଯାଇ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଉପାଯେନାପି ପୁଣ୍ଯେନ ତାଂ ପ୍ରହାସଯ ଦାନଵ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯୋଗୀଂଦ୍ର ସଃ ଶୁକ୍ରୋ ଦାନଵଂ ପ୍ରତି
ଓ ଦାନବ, କୌଣସି ଶୁଭ କାରଣରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ହସାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର; ଏଭଳି କହି, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଶୁକ୍ର ଦାନବଙ୍କୁ କଥା କହିବା ବନ୍ଦ କଲେ।
ଵିରରାମ ମହାତେଜାଃ ସ୍ଵକାର୍ଯାଯୋଦ୍ଯତୋଽଭଵତ୍
ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ନିରବ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ କାମୋଦାଖ୍ଯାନେଽଷ୍ଟାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରରେ 'କାମୋଦା' ନାମକ ଏକଶତ ଅଠାର ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ । କପିଂଜଲ ଉଵାଚ- ଯସ୍ଯାଃ ପ୍ରହସନାତ୍ତାତ ସୁହୃଦ୍ଯାନି ଭଵଂତି ଵୈ । ପୁଷ୍ପାଣି ଦିଵ୍ଯଗଂଧୀନି ଦୁର୍ଲଭାନି ସୁରାସୁରୈଃ
ଏହା ହେଉଛି ଏକଶତ ଏକୋନ ଉନିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। କପିଞ୍ଜଳ କହିଲେ— 'ଯାଙ୍କ ହସରୁ, ବାପା, ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ପାଇବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ଦିବ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ?'
କସ୍ମାତ୍ତୁ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଵାଂଛଂତି ମହାମତେ । ଶଂକରଃ ସୁଖମାଯାତି ହାସ୍ଯପୁଷ୍ପୈଃ ସୁପୂଜିତଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଓ ମହାମତି? ଏହି ହସର ଫୁଲରେ ପୂଜିଲେ ଶଙ୍କର ସହଜରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
କୋ ଗୁଣସ୍ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପସ୍ଯ ତନ୍ମେ କଥଯ ଵିସ୍ତରାତ୍ । କାମୋଦା ସା ଭଵେତ୍କା ତୁ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ଵରାଂଗନା
ସେଇ ଫୁଲର କଣ ଗୁଣ? ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ। କାମୋଦା କିଏ, ଏବଂ ସେ କାହାର ଝିଅ?
ହାସ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯା ମହାଭାଗ ସୁପୁଷ୍ପାଣି ଭଵଂତି ଚ । କୋ ଗୁଣସ୍ତତ୍କଥାଂ ବ୍ରୂହି ସକଲାଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଚ
ତାଙ୍କ ହସରୁ, ମହାଭାଗ, ଅତି ଉତ୍ତମ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେଠାରେ ଏହି ଫୁଲମାନଙ୍କର ଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ପୁରା ଦେଵୈର୍ମହାଦୈତ୍ଯୈଃ କୃତ୍ଵା ସୌହାର୍ଦମୁତ୍ତମମ୍ । ମମଂଥୁଃ ସାଗରଂ କ୍ଷୀରମମୃତାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ଯତାଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— 'ପୂର୍ବେ ଦେବତା ଓ ବଡ଼ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସମ୍ପ୍ରୀତି ହୋଇଥିଲା; ସେମାନେ ଅମୃତ ପାଇଁ କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନ କରିଥିଲେ।'
ମଥନାଦ୍ଦେଵଦୈତ୍ଯାନାଂ କନ୍ଯାରତ୍ନଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଵରୁଣେନ ଦର୍ଶିତଂ ପୂର୍ଵଂ ସୋମେନୈଵ ତଥା ପୁନଃ
ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଥନ କରିବାରୁ ଚାରି ମୂଲ୍ୟବାନ କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ପ୍ରଥମେ ବରୁଣ ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଇଥିଲେ, ପରେ ସୋମ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ।
ପଶ୍ଚାତ୍ସଂଦର୍ଶିତଂ ପୁଣ୍ଯମମୃତଂ କଲଶେ ସ୍ଥିତମ୍ । କନ୍ଯା ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵାନାଂ ହିତମିଚ୍ଛତି
ତାପରେ, ଏକ କଳଶରେ ରହିଥିବା ପବିତ୍ର ଅମୃତ ଦେଖାଯାଇଲା; ଏହି ଚାରି କନ୍ୟା ପ୍ରଥମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭଲରେ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ।
ସୁଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନାମ ସା ଚୈକା ଦ୍ଵିତୀଯା ଵାରୁଣୀ ତଥା । ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ନାମ ତଥା ଖ୍ଯାତା କାମୋଦାନ୍ଯା ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ସୁଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାମକ ଜଣେ ଥିଲେ, ତାହାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାରୁଣୀ ଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ କାମୋଦା ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ।
ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଵରା ଶ୍ରେଷ୍ଠା ପୂର୍ଵଂ ଜାତା ମହାମତେ । ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଲୋକେ ପୂଜ୍ଯା ସଦୈଵ ହି
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ସଦା ପୂଜିତ।