ପିତୁର୍ଵୈରଂ କରିଷ୍ଯାମି ହନିଷ୍ଯେ ମାନଵାନ୍ସୁରାନ୍ । ଏଵଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ ପାପୀ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣକଂଟକଃ
ମୁଁ ପିତାଙ୍କର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବି; ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବମାନେକୁ ହତ କରିବି—ଏପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ପାପୀ, ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କଣ୍ଟକ ହେଇଗଲେ।
ଉପଦ୍ରଵଂ ସମାରେଭେ ପ୍ରଜାଃ ପୀଡଯତେ ଚ ସଃ । ତସ୍ଯୈଵ ତେଜସା ଦଗ୍ଧା ଦେଵାଶ୍ଚେଂଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ସେ ଉପଦ୍ରବ ଆଣିଲେ, ଲୋକମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ; ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦେବମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଦଗ୍ଧ ହେଇଗଲେ।
ଶରଣଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଜଗ୍ମୁର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । ଦେଵଦେଵଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍
ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ମହାପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ଯିଏ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ପାହି ନୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିହୁଂଡସ୍ଯ ମହାଭଯାତ୍ । ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଵର୍ଦ୍ଧଂତୁ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁସୁଖେନ ମହେଶ୍ଵରାଃ
ସେମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ବିହୁଣ୍ଡର ଭୟଙ୍କର ଆପଦରୁ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।' ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: 'ମହାନ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ବଢ଼ନ୍ତୁ।'
ଵିହୁଂଡଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ପାପିଷ୍ଠଂ ଦେଵକଂଟକମ୍ । ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତାନ୍ଦେଵାନ୍ମାଯାଂ କୃତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନଃ
ମୁଁ ବିହୁଣ୍ଡଙ୍କୁ, ଏହି ପାପୀ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି। ଏଭଳି କହି ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାୟା ତିଆରି କଲେ।
ସ୍ଵଯମେଵସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ନଂଦନେ ସୁମହାଯଶାଃ । ମାଯାମଯଂ ଚକାରାଥ ସ୍ତ୍ରୀରୂପଂ ଚ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ନନ୍ଦନବନରେ ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଏବଂ ଏଠି ଏକ ମାୟାମୟ, ଗୁଣମୟୀ ସ୍ତ୍ରୀର ରୂପ ତିଆରି କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁମାଯା ମହାଭାଗା ସର୍ଵଵିଶ୍ଵପ୍ରମୋହିନୀ । ଚକାର ରୂପମତୁଲଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ମାଯାପ୍ରମୋହିନୀ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରିପାରନ୍ତି, ସେ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ତିଆରି କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଦେଲେ।
ଵିହୁଂଡସ୍ଯ ଵଧାର୍ଥାଯ ରୂପଲାଵଣ୍ଯଶାଲିନୀ । କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ସ ଦେଵାନାଂ ଵଧାର୍ଥାଯ ଦିଵ୍ଯମାର୍ଗଂ ଜଗାମ ହ
ବିହୁଣ୍ଡଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ସେ ଦିବ୍ୟ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ।'
ନଂଦନାଂତେ ତତୋ ମାଯାମପଶ୍ଯଦ୍ଦିତିଜେଶ୍ଵରଃ । ତଯା ଵିମୋହିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ କାମବାଣକୃତାଂତରଃ
ନନ୍ଦନବନର ସୀମାନ୍ତରେ, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ମାୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ଦାନବ, ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।
ଆତ୍ମନାଶଂ ନ ଜାନାତି କାଲରୂପାଂ ଵରସ୍ତ୍ରିଯମ୍ । ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଵହେମାଭାଂ ରୂପଦ୍ରଵିଣଶାଲିନୀମ୍
ସେ ନିଜ ନାଶକୁ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି; ତାଙ୍କ ରୂପ ନୂଆ ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ରୂପ ଓ ଧନରେ ଭରପୂର।
ଲୁବ୍ଧୋ ଵିହୁଂଡଃ ପାପାତ୍ମା ତାମୁଵାଚ ଵରାଂଗନାମ୍ । କାସି କସ୍ଯ ଵରାରୋହେ ମମଚିତ୍ତପ୍ରମାଥିନି
ଲୋଭୀ ଓ ପାପୀ ବିହୁଣ୍ଡ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, କାହାର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ମନକୁ କେଉଁଠି ହେଲା ଭାଙ୍ଗିଦେଲୁ?'
ସଂଗମଂ ଦେହି ମେ ଭଦ୍ରେ ରକ୍ଷରକ୍ଷ ଵରାନନେ । ସଂଗମାତ୍ତଵ ଦେଵେଶି ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି ସାଂପ୍ରତମ୍
'ମୋ ସହିତ ଏକତା ଦିଅ, ହେ ଶୁଭେ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ। ତୁମ ସହିତ ଏକତା ହେଲେ, ମୁଁ ଏବେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ସେ ସବୁ ଦେବି।'
ତତ୍ତଦ୍ଦଦ୍ମି ମହାଭାଗେ ଦୁର୍ଲଭଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ । ମାଯୋଵାଚ- ମାମେଵ ଭୋକ୍ତୁମିଚ୍ଛା ଚେଦ୍ଦାଯଂ ମେ ଦେହି ଦାନଵ
'ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହା ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଇପାରିବି।' ମାୟା କହିଲେ: 'ତୁମେ ମୋତେ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋ ଦାୟ ଦିଅ, ହେ ଦାନବ।'
ସପ୍ତକୋଟିମିତୈଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍ପୈଃ ପୂଜଯ ଶଂକରମ୍ । କାମୋଦସଂଭଵୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସୌଗଂଧୈର୍ଦେଵଦୁର୍ଲଭୈଃ
'ସପ୍ତ କୋଟି ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ପୁଷ୍ପରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କର; ଏହି ପୁଷ୍ପମାନେ କାମଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।'
ତେଷାଂ ପୁଷ୍ପକୃତାଂ ମାଲାଂ ମମ କଂଠେ ତୁ ଦାନଵ । ଆରୋପଯ ମହାଭାଗ ଏତଦ୍ଦାଯଂ ପ୍ରଦେହି ମେ
'ସେମାନେ ପୁଷ୍ପର ମାଳା ତିଆରି କରି, ମୋ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଇଦିଅ, ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ଦାୟ ମୋତେ ଦିଅ।'
ତଦାହଂ ସୁପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ । ଵିହୁଂଡ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ଦେଵି କରିଷ୍ଯାମି ଵରଂ ଦଦ୍ମି ପ୍ରଯାଚିତମ୍
'ତାହାହେଲେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବି।' ବିହୁଣ୍ଡ କହିଲେ: 'ଏଭଳି ଦେବୀ, ମୁଁ କରିବି; ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲ, ସେ ଦେଉଛି।'
ଵନାନି ଯାନି ପୁଣ୍ଯାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଦିତିଜେଶ୍ଵରଃ । ବଭ୍ରାମମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟୋ ନ ଚ ପଶ୍ଯତି ତଂ ଦ୍ରୁମମ୍
ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପବିତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ବନମାନେ ମଧ୍ୟରେ, କାମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଘୁରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଗଛକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କାମୋଦକାଖ୍ଯଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଯତ୍ରତତ୍ର ଗତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । କାମୋଦାଖ୍ଯଦ୍ରୁମୋ ନାସ୍ତି ଵଦଂତ୍ଯେଵଂ ମହାଜନାଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଗଲେ, ସେ 'କାମୋଦକ' ଗଛ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ; ବଡ଼ ଲୋକମାନେ କହିଲେ, 'କାମୋଦକ ନାମର କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ।'
ପୃଚ୍ଛମାନଃ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭାର୍ଗଵଂ ଗତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତ କଂଧରଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା, କାମବାଣରେ ପୀଡିତ, ସବୁଠି ପଚାରିଲେ; ଭାର୍ଗବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭକ୍ତିରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପଚାରିଲେ।
କାମୋଦକଂ ଦ୍ରୁମଂ ବ୍ରୂହି କାଂତଂ ପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତମ୍ । ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ- କାମୋଦଃ ପାଦପୋ ନାସ୍ତି ଯୋଷିଦେଵାସ୍ତି ଦାନଵ
'କାମୋଦକ ଗଛ ବିଷୟରେ କୁହ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ଓ ପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥାଏ।' ଶୁକ୍ର କହିଲେ: 'କାମୋଦକ ନାମର କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ; ଏହା ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ହେ ଦାନବ।'
ଯଦା ସା ହସତେ ଚୈଵ ପ୍ରସଂଗେନ ପ୍ରହର୍ଷିତା । ତଦ୍ଧାସାଜ୍ଜଜ୍ଞିରେ ଦୈତ୍ଯ ସୁଗଂଧୀନି ଵରାଣ୍ଯପି
ସେ ଯେତେବେଳେ ଆନନ୍ଦରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି ହସିଥିଲେ, ଓ ଦେତ୍ୟ, ସେହି ହସରୁ ଅତି ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଉତ୍ତମ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସୁମାନ୍ଯେତାନି ଦିଵ୍ଯାନି କାମୋଦାଯା ନ ସଂଶଯଃ । ହୃଦ୍ଯାନି ପୀତପୁଷ୍ପାଣି ସୌରଭେଣ ଯୁତାନି ଚ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଓ ଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଏହା ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତେନାପ୍ଯେକେନ ପୁଷ୍ପେଣ ଯଃ ସମର୍ଚତି ଶଂକରମ୍ । ତସ୍ଯେପ୍ସିତଂ ମହାକାମଂ ସଂପୂରଯତି ଶଂକରଃ
ଏହି ଫୁଲମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ନେଇ ଯିଏ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଥାଏ, ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ଶଙ୍କର ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ଅସ୍ଯାଶ୍ଚ ରୋଦନାଦ୍ଦୈତ୍ଯ ପ୍ରଭଵଂତି ନ ସଂଶଯଃ । ତାଦୃଶାନ୍ଯେଵ ପୁଷ୍ପାଣି ଲୋହିତାନି ମହାଂତି ଚ
ଓ ଦେତ୍ୟ, ସେ ଯେତେବେଳେ କାନ୍ଦିଥିଲେ, ସେହି କାନ୍ଦାରୁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏପରି ବଡ଼ ଓ ଲାଲ ଫୁଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସୌରଭେଣ ଵିନା ଦୈତ୍ଯ ତେଷାଂ ସ୍ପର୍ଶଂ ନ କାରଯେତ୍ । ଏଵମାକର୍ଣିତଂ ତେନ ଵାକ୍ଯଂ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ଓ ଦେତ୍ୟ, ଯେଉଁ ଫୁଲରେ ଗନ୍ଧ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଶୁକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା।
ଉଵାଚ ସା ତୁ କୁତ୍ରାସ୍ତି କାମୋଦା ଭୃଗୁନଂଦନ । ଶୁକ୍ର ଉଵାଚ- ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ମହାପାତକନାଶନେ
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଭୃଗୁବଂଶୀ, କାମୋଦା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?' ଶୁକ୍ର କହିଲେ— 'ଗଙ୍ଗାର ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରରେ, ଯେଉଁଠି ମହାପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।'
କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ତତ୍ର ନିର୍ମିତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା । କାମୋଦପତ୍ତନେ ନାରୀ ଦିଵ୍ଯଭୋଗୈରଲଂକୃତା
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ 'କାମୋଦା' ନାମକ ଏକ ପୁର ଅଛି; ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଖରେ ଶୋଭିତ ଏକ ନାରୀ ବସୁଛନ୍ତି।
ତଥା ଚାଭରଣୈର୍ଭାତି ସର୍ଵଦେଵୈଃ ସୁପୂଜିତା । ତ୍ଵଯା ତତ୍ରୈଵ ଗଂତଵ୍ଯଂ ପୂଜିତଵ୍ଯା ଵରାପ୍ସରାଃ
ସେ ନାରୀ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ତୁମେ ସେଠିକୁ ଯାଇ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଉପାଯେନାପି ପୁଣ୍ଯେନ ତାଂ ପ୍ରହାସଯ ଦାନଵ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯୋଗୀଂଦ୍ର ସଃ ଶୁକ୍ରୋ ଦାନଵଂ ପ୍ରତି
ଓ ଦାନବ, କୌଣସି ଶୁଭ କାରଣରେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ହସାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର; ଏଭଳି କହି, ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଶୁକ୍ର ଦାନବଙ୍କୁ କଥା କହିବା ବନ୍ଦ କଲେ।
ଵିରରାମ ମହାତେଜାଃ ସ୍ଵକାର୍ଯାଯୋଦ୍ଯତୋଽଭଵତ୍
ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ନିରବ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଗଲେ।