ସର୍ଵଶୋଭାସମାକୀର୍ଣଂ ଵିଵେଶ ସ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ । ଵେଦମଂଗଲଘୋଷୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚୈଵ ପୂଜିତଃ
ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସହରକୁ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଘୋଷ ଦ୍ୱାରା ସେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଦଦୃଶେ ପିତରଂ ଵୀରୋ ମାତରଂ ଚ ସୁପୁଣ୍ଯକାମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପିତୁଃ ପାଦୌ ନନାମ ସଃ
ସେ ବୀର ତାଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦୁହେଁ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଚାହୁଁଥିଲେ । ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ସା ତୁ ତଯୋଃ ପାଦୌ ପୁନଃ ପୁନଃ । ନନାମ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଵେନ ଉଭଯୋଃ ସା ଵରାନନା
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା, ଭକ୍ତି ଏବଂ ଭାବରେ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଦରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ ।
ରଂଭା ଚ ସା ନନାମାଥ ପ୍ରୀତିଂ ଚୈଵାପ୍ଯଦର୍ଶଯତ୍ । ନମସ୍କୃତ୍ଵା ସମାଭାଷ୍ଯ ସ୍ଵଗୁରୁଂ ନୃପନଂଦନଃ
ରମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ କଲେ ।
ଅନାମଯଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାତରଂ ପିତରଂ ପ୍ରତି । ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାଭାଗଃ ସାନଂଦପୁଲକୋଦ୍ଗମଃ
ସେ ମାତା ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶୁଭ ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲା ।
ଆଯୁରୁଵାଚ- ଅଦ୍ଯୈଵ ଵ୍ଯାଧଯୋ ନଷ୍ଟା ଦୁଃଖଶୋକାଵୁଭୌ ଗତୌ । ଭଵତୋ ଦର୍ଶନାତ୍ପୁତ୍ର ସୁତୁଷ୍ଟ୍ଯା ହୃଷ୍ଯତେ ଜଗତ୍
ଆୟୁର କହିଲେ — ଆଜି ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଶୋକ ଦୁଇଟି ଦୂର ହୋଇଗଲା । ତୁମେ ଦେଖିବାରେ, ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଛି ।
କୃତକୃତ୍ଯୋସ୍ମି ସଂଜାତସ୍ତ୍ଵଯି ଜାତେ ମହୌଜସି । ସ୍ଵଵଂଶୋଦ୍ଧରଣଂ କୃତ୍ଵା ଅହମେଵ ସମୁଦ୍ଧୃତଃ
ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତୁମର ଅପାର ତେଜରେ ମୁଁ ଏବେ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି। ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ମୁଁ ନିଜେ ଉତ୍ତରଣ ହୋଇଛି।
ଇଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ପର୍ଵଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ଇଂଦୋସ୍ତୁ ତେଜୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହୋଦଧିଃ । ଵୃଦ୍ଧିଂ ଯାତି ମହାଭାଗ ତଥାହଂ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
ଇନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ତେଜ ଦେଖି ମହାସାଗର ବଢିଯାଏ, ସେହିପରି ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବଢିଛି।
ଵର୍ଦ୍ଧିତାସ୍ମି ସୁହୃଷ୍ଟାସ୍ମି ଆନଂଦେନ ସମାକୁଲା । ଦର୍ଶନାତ୍ତେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧନ୍ଯା ଜାତାସ୍ମି ମାନଦ
ମୁଁ ବଢିଛି, ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇଛି, ଆନନ୍ଦରେ ଭାସିଯାଇଛି। ତୁମର ଦର୍ଶନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛି, ମାନ ଦେଇଥିବା।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତଂ ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ତନଯୋତ୍ତମମ୍ । ଶିରଶ୍ଚାଘ୍ରାଯ ତସ୍ଯାପି ଵତ୍ସଂ ଧେନୁର୍ଯଥା ସ୍ଵକମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶିର ଶୁଘିଲେ, ଗାଈ ନିଜ ଛାଉକୁ ଯେପରି ମମତା କରେ।
ଅଭିନଂଦ୍ଯ ସୁତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ନହୁଷଂ ଦେଵରୂପିଣମ୍ । ଆଶୀର୍ଭିଶ୍ଚାର୍ଚଯଦ୍ଦେଵୀ ପୁଣ୍ଯା ଇଂଦୁମତୀ ତଦା
ପୁଣ୍ୟବତୀ ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ, ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ନହୁଷ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତିରେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଥାସୌ ମାତରଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦେଵୀମିଂଦୁମତୀଂ ସୁତଃ । କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଯଥାହରଣମାତ୍ମନଃ
ସୂତ କହିଲେ— ତାପରେ, ପୁଣ୍ୟବତୀ ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନହୁଷ ନିଜ ଉତ୍ତାପର କଥା କହିଲେ।
ସ୍ଵଭାର୍ଯାଯାସ୍ତଥୋତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚୈଵ ମହାଯଶାଃ । ହୁଂଡେନାପି ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ହୁଂଡସ୍ଯାପି ନିପାତନମ୍
ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତି, ହୁଣ୍ଡ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ହୁଣ୍ଡର ପରାଜୟ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ସମାସେନ ସମସ୍ତଂ ତଦାଖ୍ଯାତଂ ସ୍ଵଯମେଵ ହି । ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ତଯୋରାନଂଦଦାଯକମ୍
ସେ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ କଥା ନିଜେ କହିଲେ, କିପରି ଏହା ତାଙ୍କ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ମାତାପିତରାଵାକର୍ଣ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିକ୍ରମୋଦ୍ଯମମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୌ ସଂଜାତୌ ପୂର୍ଣମାନସୌ
ପୁଅର ବିରତା ଓ ପ୍ରୟାସ ଶୁଣି, ମାତାପିତା ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ମନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କଲେ।
ନହୁଷୋ ଧନୁରାଦାଯ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଯଂଦନେନ ଵୈ । ଜିଗାଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ସପତ୍ତନାମ୍
ନହୁଷ ଇନ୍ଦ୍ରର ଧନୁଷ ଓ ରଥ ନେଇ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ସମସ୍ତ ପୁର ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କଲେ।
ପିତ୍ରେ ସମର୍ପଯାମାସ ଵସୁପୂର୍ଣାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍ । ପିତରଂ ହର୍ଷଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ଦାନଧର୍ମୈଃ ସୁକର୍ମଭିଃ
ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଦାନ କଲେ, ଦାନ, ଧର୍ମ ଓ ସୁକର୍ମରେ ସେ ପିତାଙ୍କୁ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ପିତରଂ ଯାଜଯାମାସ ରାଜସୂଯାଦିଭିସ୍ତଦା । ମହାଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଦାନୈଶ୍ଚ ଵ୍ରତୈର୍ନିଯମସଂଯମୈଃ
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମରେ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ।
ସୁଦାନୈର୍ଯଶସା ପୁଣ୍ଯୈର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ପୁଣ୍ଯମହୋଦଯୈଃ । ସୁସଂପୂର୍ଣୌ କୃତୌ ତୌ ତୁ ପିତରୌ ଚାଯୁସୂନୁନା
ଉତ୍ତମ ଦାନ, ଯଶ, ପୁଣ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାତାପିତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
ଅଥ ଦେଵାଃ ସମାଗତ୍ଯ ନାଗାହ୍ଵଯଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ । ଅଭ୍ଯଷିଂଚନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ନହୁଷଂ ଵୀରମର୍ଦନମ୍
ଏପରେ ଦେବତାମାନେ ନାଗାହ୍ୱୟ ପ୍ରମୁଖ ପୁରରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ବିର ନହୁଷଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ମୁନିଭିଶ୍ଚ ସୁସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ଆଯୁନା ତେନ ଭୂଭୁଜା । ଅଭିଷିଂଚ୍ଯ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ତଂ ସମେତଂ ଶିଵକନ୍ଯଯା
ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ, ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଆୟୁରେ, ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସ୍ୱରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଭାର୍ଯାଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵକାଯେନ ଆଯୁ ରାଜା ମହାଯଶାଃ । ଦିଵଂ ଜଗାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦେଵୈଃ ସିଦ୍ଧୈଃ ସୁପୂଜିତଃ
ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଦେହ ସହିତ, ମହାଯଶସ୍ବୀ ଆୟୁ ରାଜା ଧର୍ମାତ୍ମା ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଐଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗତଃ ପୁନଃ । ହରଲୋକଂ ଜଗାମାଥ ମୁନିଭିର୍ଦେଵପୂଜିତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଛାଡି, ସେ ପୁନି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ, ତାପରେ ମୁନି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ଶିବଲୋକକୁ ଗଲେ।
ସ୍ଵକର୍ମଭିର୍ମହାରାଜଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯାପି ସୁତେଜସା । ହରେର୍ଲୋକଂ ଗତଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ନିଵସତ୍ଯେଷ ଭୂପତିଃ
ନିଜ କର୍ମ ଓ ପୁଅର ତେଜରେ, ମହାରାଜା ପୁଣ୍ୟରେ ହରିଲୋକକୁ ଗଲେ; ଏହି ଭୂପତି ସେଠାରେ ବସିଛନ୍ତି।
ପୁରୁଷୈଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଖ୍ଯୈରୀଦୃଶଂ ପୁଣ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଜନିତଵ୍ଯଂ ମହାଭାଗ କିମନ୍ଯୈଃ ଶୋକକାରକୈଃ
ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଯେମିଁତି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏପରି ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ସଂଚୟ କରିବା ଉଚିତ, ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର କଣ ଉପକାର?
ଯଥା ଜାତଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ନହୁଷଃ ପିତୃତାରକଃ । କୁଲସ୍ଯ ଧର୍ତ୍ତା ସର୍ଵସ୍ଯ ନହୁଷୋ ଜ୍ଞାନପଂଡିତଃ
ଯେମିଁତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ନହୁଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ପିତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲା।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ଅନ୍ଯତ୍କିଂ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଦ ପୁତ୍ର କପିଂଜଲ
ରାଜାଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ ଚରିତ୍ର ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଆଉ କଣ କହିବି? କହ, ପୁତ୍ର କପିଞ୍ଜଳ।
ଏଵଂଵିଧଂ ପୁଣ୍ଯମଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚରିତ୍ରମେତଦ୍ଯଶସା ସମେତମ୍ । ଆଯୋଃ ସୁତସ୍ଯାପି ଶୃଣୋତି ମର୍ତ୍ଯୋ ଭୋଗାନ୍ସ ଭୁକ୍ତ୍ଵୈତି ପଦଂ ମୁରାରେଃ
ଯେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କର ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଚରିତ୍ର, ଯାହା କୀର୍ତିରେ ଭରିଆ, ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଭୁଞ୍ଜି ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ସପ୍ତଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରରେ ନହୁଷ ଉପାଖ୍ୟାନର ଏକଶ ଏଠରେ ଶତ ଏବଂ ସତରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କପିଂଜଲ ଉଵାଚ- ଗଂଗାମୁଖେ ପୁରା ତାତ ରୋଦମାନା ଵରାଂଗନା । ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁବିଂଦୂନି ପତଂତି ଚ ମହାଜଲେ
କପିଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ପୁର୍ବେ ଗଙ୍ଗାର ମୁହାଁରେ, ଓ ପିତା, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଏହି ବଡ଼ ଜଳରେ ପଡ଼ୁଥିଲା।