ସର୍ଵଦୈତ୍ଯପ୍ରହର୍ତା ଚ ପ୍ରଜାପାଲୋ ମହାବଲଃ । ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ମେ ଦତ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶଃ ସୁତୋତ୍ତମଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ । ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମୋତେ ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଜା ଚେଂଦୁମତୀଂ ତଦା । ମହୋତ୍ସଵଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କହି ରାଜା ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ, ଦେବୀଙ୍କୁ, ପୁତ୍ରର ଆଗମନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିଲେ ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସସ୍ମାର ଵୈ ପୁନଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପୁନି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।
ସର୍ଵୋପପନ୍ନଂ ସୁରଵର୍ଗଯୁକ୍ତମାନଂଦରୂପଂ ପରମାର୍ଥମେକମ୍ । କ୍ଲେଶାପହଂ ସୌଖ୍ଯପ୍ରଦଂ ନରାଣାଂ ସଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାମିହ ମୋକ୍ଷଦଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା, ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାରେ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରରେ, ନହୁଷ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏକଶତ ଛଅଦଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ନହୁଷଃ ପ୍ରିଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତଯା ଚୈଵ ସରଂଭଯା । ଐଂଦ୍ରେଣାପି ସ ଦିଵ୍ଯେନ ସ୍ଯଂଦନେନ ଵରେଣ ଚ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ନହୁଷ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଏବଂ ସରମଭା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ସହିତ,
ନାଗାହ୍ଵଯଂ ପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍ । ଦିଵ୍ଯୈର୍ମଂଗଲକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଭଵନୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ନାଗାହ୍ୱୟ ନାମକ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା । ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଅଲଂକୃତ ଭବନ ଦ୍ୱାରା ସହର ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ହେମତୋରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ପତାକାଭିରଲଂକୃତମ୍ । ନାନାଵାଦିତ୍ରନାଦୈଶ୍ଚ ବଂଦିଚାରଣଶୋଭିତମ୍
ସେହି ସହର ସୁନା ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଅଲଂକୃତ ହୋଇଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ବାଣ୍ଡି ଚାରଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ଦେଵରୂପୋପମୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପୁରୁଷୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍ । ନାରୀଭିର୍ଦିଵ୍ଯରୂପାଭିର୍ଗଜାଶ୍ଵୈଃ ସ୍ଯଂଦନୈସ୍ତଥା
ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଥିବା ନରମାନେ, ଦିବ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଏବଂ ରଥ ଦ୍ୱାରା ସହର ଅଲଂକୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ନାନାମଂଗଲଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଵେଦଧ୍ଵନିସମାକୁଲମ୍ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଵୀଣାଵେଣୁସ୍ଵନୈସ୍ତତଃ
ବିଭିନ୍ନ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିଲା, ବେଦ ଚାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା । ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ସର୍ଵଶୋଭାସମାକୀର୍ଣଂ ଵିଵେଶ ସ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ । ଵେଦମଂଗଲଘୋଷୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚୈଵ ପୂଜିତଃ
ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସହରକୁ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଘୋଷ ଦ୍ୱାରା ସେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଦଦୃଶେ ପିତରଂ ଵୀରୋ ମାତରଂ ଚ ସୁପୁଣ୍ଯକାମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପିତୁଃ ପାଦୌ ନନାମ ସଃ
ସେ ବୀର ତାଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦୁହେଁ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଚାହୁଁଥିଲେ । ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ସା ତୁ ତଯୋଃ ପାଦୌ ପୁନଃ ପୁନଃ । ନନାମ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଵେନ ଉଭଯୋଃ ସା ଵରାନନା
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା, ଭକ୍ତି ଏବଂ ଭାବରେ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଦରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ ।
ରଂଭା ଚ ସା ନନାମାଥ ପ୍ରୀତିଂ ଚୈଵାପ୍ଯଦର୍ଶଯତ୍ । ନମସ୍କୃତ୍ଵା ସମାଭାଷ୍ଯ ସ୍ଵଗୁରୁଂ ନୃପନଂଦନଃ
ରମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ କଲେ ।
ଅନାମଯଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାତରଂ ପିତରଂ ପ୍ରତି । ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାଭାଗଃ ସାନଂଦପୁଲକୋଦ୍ଗମଃ
ସେ ମାତା ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶୁଭ ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲା ।
ଆଯୁରୁଵାଚ- ଅଦ୍ଯୈଵ ଵ୍ଯାଧଯୋ ନଷ୍ଟା ଦୁଃଖଶୋକାଵୁଭୌ ଗତୌ । ଭଵତୋ ଦର୍ଶନାତ୍ପୁତ୍ର ସୁତୁଷ୍ଟ୍ଯା ହୃଷ୍ଯତେ ଜଗତ୍
ଆୟୁର କହିଲେ — ଆଜି ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଶୋକ ଦୁଇଟି ଦୂର ହୋଇଗଲା । ତୁମେ ଦେଖିବାରେ, ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଛି ।
କୃତକୃତ୍ଯୋସ୍ମି ସଂଜାତସ୍ତ୍ଵଯି ଜାତେ ମହୌଜସି । ସ୍ଵଵଂଶୋଦ୍ଧରଣଂ କୃତ୍ଵା ଅହମେଵ ସମୁଦ୍ଧୃତଃ
ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତୁମର ଅପାର ତେଜରେ ମୁଁ ଏବେ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି। ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ମୁଁ ନିଜେ ଉତ୍ତରଣ ହୋଇଛି।
ଇଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ପର୍ଵଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ଇଂଦୋସ୍ତୁ ତେଜୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହୋଦଧିଃ । ଵୃଦ୍ଧିଂ ଯାତି ମହାଭାଗ ତଥାହଂ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
ଇନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ତେଜ ଦେଖି ମହାସାଗର ବଢିଯାଏ, ସେହିପରି ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବଢିଛି।
ଵର୍ଦ୍ଧିତାସ୍ମି ସୁହୃଷ୍ଟାସ୍ମି ଆନଂଦେନ ସମାକୁଲା । ଦର୍ଶନାତ୍ତେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧନ୍ଯା ଜାତାସ୍ମି ମାନଦ
ମୁଁ ବଢିଛି, ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇଛି, ଆନନ୍ଦରେ ଭାସିଯାଇଛି। ତୁମର ଦର୍ଶନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛି, ମାନ ଦେଇଥିବା।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତଂ ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ତନଯୋତ୍ତମମ୍ । ଶିରଶ୍ଚାଘ୍ରାଯ ତସ୍ଯାପି ଵତ୍ସଂ ଧେନୁର୍ଯଥା ସ୍ଵକମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶିର ଶୁଘିଲେ, ଗାଈ ନିଜ ଛାଉକୁ ଯେପରି ମମତା କରେ।
ଅଭିନଂଦ୍ଯ ସୁତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ନହୁଷଂ ଦେଵରୂପିଣମ୍ । ଆଶୀର୍ଭିଶ୍ଚାର୍ଚଯଦ୍ଦେଵୀ ପୁଣ୍ଯା ଇଂଦୁମତୀ ତଦା
ପୁଣ୍ୟବତୀ ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ, ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ନହୁଷ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତିରେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଥାସୌ ମାତରଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦେଵୀମିଂଦୁମତୀଂ ସୁତଃ । କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଯଥାହରଣମାତ୍ମନଃ
ସୂତ କହିଲେ— ତାପରେ, ପୁଣ୍ୟବତୀ ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନହୁଷ ନିଜ ଉତ୍ତାପର କଥା କହିଲେ।
ସ୍ଵଭାର୍ଯାଯାସ୍ତଥୋତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚୈଵ ମହାଯଶାଃ । ହୁଂଡେନାପି ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ହୁଂଡସ୍ଯାପି ନିପାତନମ୍
ସେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତି, ହୁଣ୍ଡ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ହୁଣ୍ଡର ପରାଜୟ ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
ସମାସେନ ସମସ୍ତଂ ତଦାଖ୍ଯାତଂ ସ୍ଵଯମେଵ ହି । ମାତାପିତ୍ରୋର୍ଯଥା ଵୃତ୍ତଂ ତଯୋରାନଂଦଦାଯକମ୍
ସେ ସଂକ୍ଷେପରେ ସମସ୍ତ କଥା ନିଜେ କହିଲେ, କିପରି ଏହା ତାଙ୍କ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ମାତାପିତରାଵାକର୍ଣ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିକ୍ରମୋଦ୍ଯମମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୌ ସଂଜାତୌ ପୂର୍ଣମାନସୌ
ପୁଅର ବିରତା ଓ ପ୍ରୟାସ ଶୁଣି, ମାତାପିତା ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ମନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କଲେ।
ନହୁଷୋ ଧନୁରାଦାଯ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଯଂଦନେନ ଵୈ । ଜିଗାଯ ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵାଂ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ସପତ୍ତନାମ୍
ନହୁଷ ଇନ୍ଦ୍ରର ଧନୁଷ ଓ ରଥ ନେଇ, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ସମସ୍ତ ପୁର ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କଲେ।
ପିତ୍ରେ ସମର୍ପଯାମାସ ଵସୁପୂର୍ଣାଂ ଵସୁଂଧରାମ୍ । ପିତରଂ ହର୍ଷଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ଦାନଧର୍ମୈଃ ସୁକର୍ମଭିଃ
ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଦାନ କଲେ, ଦାନ, ଧର୍ମ ଓ ସୁକର୍ମରେ ସେ ପିତାଙ୍କୁ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ପିତରଂ ଯାଜଯାମାସ ରାଜସୂଯାଦିଭିସ୍ତଦା । ମହାଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଦାନୈଶ୍ଚ ଵ୍ରତୈର୍ନିଯମସଂଯମୈଃ
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ରାଜସୂୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମରେ ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ।
ସୁଦାନୈର୍ଯଶସା ପୁଣ୍ଯୈର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ପୁଣ୍ଯମହୋଦଯୈଃ । ସୁସଂପୂର୍ଣୌ କୃତୌ ତୌ ତୁ ପିତରୌ ଚାଯୁସୂନୁନା
ଉତ୍ତମ ଦାନ, ଯଶ, ପୁଣ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାତାପିତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
ଅଥ ଦେଵାଃ ସମାଗତ୍ଯ ନାଗାହ୍ଵଯଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ । ଅଭ୍ଯଷିଂଚନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ନହୁଷଂ ଵୀରମର୍ଦନମ୍
ଏପରେ ଦେବତାମାନେ ନାଗାହ୍ୱୟ ପ୍ରମୁଖ ପୁରରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ବିର ନହୁଷଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।