ତତଃ ସ ଗଜମାସ୍ଥାଯ ଇଂଦ୍ରସ୍ତତ୍ର ସମାଗତଃ । ଵଜ୍ରୋଦ୍ଯତକରସ୍ତତ୍ର ଶକ୍ରସ୍ତଂ ଦୈତ୍ଯମାସଦତ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଗଜରେ ଚଢ଼ି ଏଠାରେ ଆସିଲେ; ହାତରେ ବଜ୍ର ଉଠାଇ ଶକ୍ର ଦେଉଁତା ଦୈତ୍ୟକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ।
ଅମାନୁଷମଥୋ ନାଦଂ ସ ମୁମୋଚ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ଵୃତ୍ରାସୁରସ୍ଯ ଯତତଃ ଶକ୍ରୋ ଵଜ୍ରମପାତଯତ୍
ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଅମାନୁଷ ଗର୍ଜନ କରିଲେ; ଭୃତ୍ରାସୁର ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବାବେଳେ ଶକ୍ର ବଜ୍ର ଫିଙ୍ଗିଲେ।
ସ ଵଜ୍ରଃ ସୁମହାତେଜାଃ କାଲାଗ୍ନିସଦୃଶୋ ମହାନ୍ । ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ତଟେ ଵୃତ୍ରଂ ଶକ୍ରୋ ଦୈତ୍ଯମପାତଯତ୍
ସେ ବଜ୍ର ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର; ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ଶକ୍ର ଭୃତ୍ରା ଦୈତ୍ୟକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ନାଦଃ ସମଭଵତ୍ପୁନରେଵ ସମଂତତଃ । ଵୃତ୍ରଂ ଵିନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଦେଵଭଯଂକରମ୍
ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହେଲା, ଭୃତ୍ରାଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭୟ ଲାଗିଗଲା।
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିସ୍ତୁ ମହତୀ ଇଂଦ୍ର ମୂର୍ଧ୍ନି ପପାତ ହ । ଵୃତ୍ରଂ ହତ୍ଵା ସ ଭଗଵାନ୍ଦାନଵେଶଂ ଭଯଂକରମ୍
ବଡ଼ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡିଲା; ଭୃତ୍ରାକୁ ମାରି, ଭଗବାନ ଦାନବପତିଙ୍କ ଭୟଙ୍କରତାକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ।
ସ୍ତୂଯମାନୋଽମରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦେଵଦାନୀଂ ତମାଵିଶତ୍ । ଅଥ ଵୃତ୍ରଶରୀରାତ୍ତୁ ନିର୍ଗତଂ ତେଜ ଉତ୍ତମମ୍
ଅମରମାନେ ସହିତ ସ୍ତୁତି ହେଉଥିବାବେଳେ ସେ ଦେବତାଙ୍କର ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାପରେ ଭୃତ୍ରାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାମହାଘୋରା ରୌଦ୍ର ଲୋକଭଯଂକରୀ । କରାଲଵଦନା ସା ଚ ଵିକୃତା କୃଷ୍ଣପିଂଗଲା
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର, ରୌଦ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା; ଭୟାନକ ମୁହଁ, ବିକୃତ ଦେହ, କଳା ଓ ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗରେ।
କପାଲମାଲିନୀ ଚୈଵ ସୁକୃଶା ନଗନଂଦିନି । ରୁଧିରାକ୍ତା ଚ ପାପିଷ୍ଠା ମୀନଗଂଧାତିଭୀଷଣା
ଖପର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦେହ ଶୁଉଁ, ରୁଦ୍ରାକ୍ତ ରଙ୍ଗରେ, ରକ୍ତରେ ଲାଗିଥିବା, ଅତି ପାପୀ, ମାଛର ଗନ୍ଧରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର।
ସାନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ମହାଦେଵି ତାଦୃଗ୍ରୂପା ଭଯାଵହା । ଇଂଦ୍ରମନ୍ଵେଷଯାମାସ ତଦା ଵୈ ସୁରସତ୍ତମେ
ସେ ମହାଦେବୀ ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ବାହାରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନିର୍ଧାଵତୀ ତତଃ ସା ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରଂ ମହୌଜସମ୍ । କଂଠେ ଜଗ୍ରାହ ଦେଵେଂଦ୍ରଂ ସୁଲଗ୍ନା ସାଭଵତ୍ତଦା
ତାପରେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦେବୀ ଦୃତ ଗତିରେ ଏଗିଯାଇ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଧରି ଭଲଭାବେ ଧରି ରଖିଲେ।
ସ ଚ ତସ୍ମିନ୍ସମୁଦ୍ଭ୍ରାଂତୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାକୃତେ ଭଯେ । ନିଲିଲ୍ଯ ବିସମଧ୍ଯେଽସୌ ସ୍ଥିତୋ ଵର୍ଷଗଣାନ୍ବହୂନ୍
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ଏକ ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲେ ଏବଂ ବହୁ ବର୍ଷ ତାହାରେ ରହିଲେ।
ତଯା ଗୃହୀତୋ ଭୋ ଦେଵି ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟଃ ସମପଦ୍ଯତ । ତସ୍ଯା ଵ୍ଯପୋହନେ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରଯତ୍ନଂ ଚ ଚକାର ହ
ଦେବୀ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ନିଅ, ସେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଗଲେ; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ଶକ୍ର ଭଲଭାବେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ନ ଶକ୍ତୋଽଭୂନ୍ମହାଦେଵି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍ । ତଯା ଗୃହୀତମାତ୍ରସ୍ତୁ ଦେଵେଂଦ୍ରୋ ନିଷ୍ଠରୂପଧୃକ୍
ମହାଦେବୀ, ଶକ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକୁ ଦୂର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦେବୀ ଧରିଥିବା ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଏକା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ।
ପିତାମହମୁପାଗମ୍ଯ ଶିରସା ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଗୃହୀତଂ ଶକ୍ରଂ ତୁ ଦ୍ଵିଜପ୍ରଵରହତ୍ଯଯା
ସେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶିର ନମାଇ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଶକ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାରେ ଧରାପଡିଛନ୍ତି ବୁଝିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ସଂଚିଂତଯାମାସ ତଦା ଵୈ ସୁରସତ୍ତମେ । ସା ଚିଂତ୍ଯମାନା ବ୍ରହ୍ମାଣମୁପଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯାଇ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ମି ଭଗଵନ୍ଦେଵ ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂ ହି ମାନଦ । ଯତ୍କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ଦେଵ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଭଗବାନ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି, ଆପଣ ମାନ ଦେଇଥିବା; ମୁଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଦେବତା, ଆପଣ ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
ତାମୁଵାଚ ମହାଭାଗେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ପିତାମହଃ । ସ୍ଵରେଣ ମଧୁରେଣାଥ ସଂକ୍ଷେପେଣ ଯଥାତଥମ୍
ତାଙ୍କୁ ଦୟାମୟୀ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେଖି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁର କଣ୍ଠରେ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଏବଂ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ବିଷୟରେ ।
ମୁଚ୍ଯତାଂ ଦେଵରାଜୋଽଯଂ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ କୁରୁ ଭାମିନି । ବ୍ରୂହି କିଂ ତେ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ କାମଂ ତ୍ଵଂ କିମିହେଚ୍ଛସି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ଏହା ମୋ ପାଇଁ କର । ଆଜି ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? କଣ କରିଦେବି, କହ ।
ହତ୍ଯୋଵାଚ। ଶକ୍ରାଦପଗମିଷ୍ଯାମି ଵଚନାତ୍ତେ ନରୋତ୍ତମ । ଦେଵଦେଵ ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ନିଵାସଂ ଚ ଦଦସ୍ଵ ମେ
ହତ୍ୟା ପାପ କହିଲା—ହେ ମହାନ ନର, ଆପଣଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବି । ହେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ମୋତେ ଏକ ଥାଏ ଦିଅ ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ତଥେତି ତାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ହତ୍ଯାଂ ଚାପି ପିତାମହଃ । ଉପାଯମଥ ଶକ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପନୋଦନେ
ମହାଦେବ କହିଲେ—'ଏହିପରି ହେଉ', ଏପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଓ ପିତାମହ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ । ତାପରେ, ଶକ୍ରଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ ।
ତତୋ ଵହ୍ନିଂ ସମାହୂଯ ବ୍ରହ୍ମା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଶକ୍ରହତ୍ଯା ଚତୁର୍ଥାଂଶଂ ଜାତଵେଦୋ ଗୃହାଣ ଭୋ
ତାପରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକି, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ହେ ଜାତବେଦ, ଶକ୍ରଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଗ୍ରହଣ କର ।'
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ। ମମ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ କୋ ହେତୁର୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାକୃତେ ପ୍ରଭୋ । ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଵିଜ୍ଞାତୁଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଲୋକପୂଜିତ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ—'ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ନେଇ ମୋର ମୁକ୍ତିର କାରଣ କଣ? ଏହା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ ।'
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଵଲଂତମାସାଦ୍ଯ ନ ହୋଷ୍ଯତି ନରଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ବୀଜୌଷଧିତିଲାନଗ୍ରେ ଫଲମୂଲସମିତ୍କୁଶାନ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ଯେ କେହି ତୁମେ ଜ୍ୱଳି ରହିବାବେଳେ ଆସିବ, ସେ କେବେ ବି ତୁମକୁ ବିଆ, ଔଷଧି, ତିଳ, ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ, ହୋମଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା କୁଶ ଆଦି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ ନାହିଁ ।'
ତଦୈଵ ତ୍ଯକ୍ଷତି ତ୍ଵାଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଚ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ହଵ୍ଯଵାହ ଵ୍ଯେତୁ ତେ ମନସୋ ଜ୍ଵରଃ
ସେ ସମୟରେ, ସେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବ ଏବଂ ସେଠାରେ ରହିଯିବ; ହେ ହବ୍ୟବାହନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପରେ ତୁମ ମନର ଯେ ଦୁଃଖ ଅଛି, ତାହା ଦୂର ହେଉ ।
ତତଃ ସ ପରିଜଗ୍ରାହ ତଦ୍ଵଚୋ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯଭୁକ୍ । ପିତାମହଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ତଥା ତଦଲଭତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ, ହବ୍ୟକାବ୍ୟ ଭୋକ୍ତା ଅଗ୍ନି ସେ ଆଜ୍ଞାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ପିତାମହ ତାହାର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ ।
ତତୋ ଵୃକ୍ଷୌଷଧିତୃଣାନ୍ଯାହୂଯ ସ ପିତାମହଃ । ଇମମର୍ଥଂ ମହାଭାଗେ ଵକ୍ତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ 6.168.
ତାପରେ, ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଘାସମାନୋକୁ ଡାକି, ପିତାମହ ଏହି କଥା ମହାଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ତତୋ ଵୃକ୍ଷୌଷଧିତୃଣୈସ୍ତଥୈଵୋକ୍ତଂ ଯଥାତଥମ୍ । ଵ୍ଯଥିତାନ୍ଯଗ୍ନିଵଦ୍ଦେଵି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ, ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଘାସମାନେ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଥିଲା, ସେପରି କହିଲେ; ହେ ଦେବୀ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ଅସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯାଃ କଥଯଂତଃ ପିତାମହ । ସ୍ଵଭାଵ ନିହିତା ତସ୍ମାନ୍ନ ପୁନର୍ହଂତୁମର୍ହସି
ହେ ପିତାମହ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ଆମର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଗୁଣ; ତେଣୁ ଆପଣ ଆମକୁ ପୁଣି ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଵଯମଗ୍ନିଂ ତଥା ଶୀତଂ ଵର୍ଷଂ ଚ ପଵନେରିତମ୍ । ସହାମଃ ସତତଂ ଦେଵ ତଥା ଛେଦନଭେଦନମ୍
ହେ ଦେବ, ଆମେ ଅଗ୍ନି, ଶୀତ, ବାତାସରେ ବର୍ଷା, ଏବଂ ସବୁବେଳେ କଟାଯିବା ଓ ଭାଗ ହେବା ଦୁଃଖ ସହିଥାଉ ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଅକାରଣଂ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ଯୁଷ୍ମଚ୍ଛେଦନଭେଦନମ୍ । କରିଷ୍ଯତି ମହାମୋହାତ୍ତମେଷାନୁ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଅକାରଣରେ, ମହାମୂଢ଼ତାରେ, ତୁମକୁ କାଟିବା କିମ୍ବା ଭାଗ କରିବ, ସେ ଅପରାଧ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଯିବ ।'