ସୁଵୃତ୍ତଂ ସଂଗରେ ତସ୍ଯ ନହୁଷେଣ ଯଥା କୃତମ୍ । ତସ୍ଯୈ ନିଵେଦଯାମାସ ଇଂଦୁମତ୍ଯୈ ଚ ମେନିକା
ମେନିକା ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ ନହୁଷ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁନୀତି କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜଣାଇଦେଲେ।
ମେନିକାଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତା । ସଖି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀଷି ତ୍ଵମିତ୍ଯୁଵାଚ ସଗଦ୍ଗଦମ୍
ମେନିକାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦୁମତୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ, ଭାବାବେଶରେ ଗଳା ଅଟକିଯାଇ, 'ସଖୀ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହୁଛ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସାମୃତଂ ସୁପ୍ରିଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମନଃପ୍ରୋତ୍ସାହକାରକମ୍ । ଜୀଵାଦିକଂ ମଯା ଦେଯଂ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵସ୍ଵମେଵ ହି
'ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ଭଳି ମଧୁର ଏବଂ ମନକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥିଲା। ମୋ ଜୀବନ ଓ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ତୁମ ପାଇଁ।'
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାବାହୁଃ ସମାଯାତୋ ହି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏପରି କହି ରାଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ ଏବେ ଫେରିଆସିଛି।'
ଆଖ୍ଯାତି ଚ ମହାରାଜ ଏଷା ମେ ଵୈ ଵରାପ୍ସରାଃ । ଭର୍ତାରମେଵମାଭାଷ୍ଯ ଵିରରାମ ସୁହର୍ଷିତା
'ମହାରାଜ, ଏହି ମୋର ଚୟିତ ଅପ୍ସରା।' ଏପରି କହି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କଥା ଶେଷ କରି ଖୁସିରେ ଚୁପ ହେଲେ।
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ନୃପେଂଦ୍ରସ୍ତୁ ତାମୁଵାଚ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରତି । ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାଭାଗେ ମୁନିନା ନାରଦେନ ହି
ରାଜା ସେ କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାଭାଗେ, ଏହି ଘଟଣା ପୂର୍ବରୁ ମୁନି ନାରଦ କହିଥିଲେ।'
ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରତି ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦୁଃଖଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯା କଦା । ତଂ ନିହତ୍ଯ ସୁଵୀର୍ଯେଣ ଦାନଵଂ ଚୈଷ୍ଯତେ ସୁତଃ
'ରାଜା, ପୁଅ ପାଇଁ କେବେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶୂରତାରେ ଦାନବକୁ ହତ୍ୟା କରି, ତୁମ ପୁଅ ଫେରିଆସିବ।'
ସଂଜାତଂ ସତ୍ଯମେଵଂ ଵୈ ମୁନିନା ଭାଷିତଂ ପୁରା । ଅନ୍ଯଥା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ କଥଂ ଦେଵି ଭଵିଷ୍ଯତି
'ମୁନି ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଘଟିଛି; ରାଣୀ, ତାଙ୍କ କଥା କେବେ ଭୁଲି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।'
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶୁଶ୍ରୂଷିତସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମଯା ଚ ତପସା ପୁରା
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଜେ ଦେବତା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ । ମୁଁ ଏବଂ ତୁମେ, ଦେବୀ, ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେବା କରିଥିଲୁ ।
ପୁତ୍ରରତ୍ନଂ ତେନ ଦତ୍ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶପ୍ରଧାରକମ୍ । ସଦା ହନିଷ୍ଯତି ପରଂ ଦାନଵଂ ପାପଚେତନମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସେ ପୁତ୍ର ରତ୍ନ, ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ । ସେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ ।
ସର୍ଵଦୈତ୍ଯପ୍ରହର୍ତା ଚ ପ୍ରଜାପାଲୋ ମହାବଲଃ । ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ମେ ଦତ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶଃ ସୁତୋତ୍ତମଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ । ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମୋତେ ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଜା ଚେଂଦୁମତୀଂ ତଦା । ମହୋତ୍ସଵଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କହି ରାଜା ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ, ଦେବୀଙ୍କୁ, ପୁତ୍ରର ଆଗମନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିଲେ ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସସ୍ମାର ଵୈ ପୁନଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପୁନି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।
ସର୍ଵୋପପନ୍ନଂ ସୁରଵର୍ଗଯୁକ୍ତମାନଂଦରୂପଂ ପରମାର୍ଥମେକମ୍ । କ୍ଲେଶାପହଂ ସୌଖ୍ଯପ୍ରଦଂ ନରାଣାଂ ସଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାମିହ ମୋକ୍ଷଦଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା, ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାରେ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରରେ, ନହୁଷ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏକଶତ ଛଅଦଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ନହୁଷଃ ପ୍ରିଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତଯା ଚୈଵ ସରଂଭଯା । ଐଂଦ୍ରେଣାପି ସ ଦିଵ୍ଯେନ ସ୍ଯଂଦନେନ ଵରେଣ ଚ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ନହୁଷ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଏବଂ ସରମଭା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ସହିତ,
ନାଗାହ୍ଵଯଂ ପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍ । ଦିଵ୍ଯୈର୍ମଂଗଲକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଭଵନୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ନାଗାହ୍ୱୟ ନାମକ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା । ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଅଲଂକୃତ ଭବନ ଦ୍ୱାରା ସହର ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ହେମତୋରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ପତାକାଭିରଲଂକୃତମ୍ । ନାନାଵାଦିତ୍ରନାଦୈଶ୍ଚ ବଂଦିଚାରଣଶୋଭିତମ୍
ସେହି ସହର ସୁନା ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଅଲଂକୃତ ହୋଇଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ବାଣ୍ଡି ଚାରଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ଦେଵରୂପୋପମୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପୁରୁଷୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍ । ନାରୀଭିର୍ଦିଵ୍ଯରୂପାଭିର୍ଗଜାଶ୍ଵୈଃ ସ୍ଯଂଦନୈସ୍ତଥା
ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଥିବା ନରମାନେ, ଦିବ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଏବଂ ରଥ ଦ୍ୱାରା ସହର ଅଲଂକୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ନାନାମଂଗଲଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଵେଦଧ୍ଵନିସମାକୁଲମ୍ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଵୀଣାଵେଣୁସ୍ଵନୈସ୍ତତଃ
ବିଭିନ୍ନ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିଲା, ବେଦ ଚାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା । ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ସର୍ଵଶୋଭାସମାକୀର୍ଣଂ ଵିଵେଶ ସ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ । ଵେଦମଂଗଲଘୋଷୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚୈଵ ପୂଜିତଃ
ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସହରକୁ ସେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଘୋଷ ଦ୍ୱାରା ସେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଦଦୃଶେ ପିତରଂ ଵୀରୋ ମାତରଂ ଚ ସୁପୁଣ୍ଯକାମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପିତୁଃ ପାଦୌ ନନାମ ସଃ
ସେ ବୀର ତାଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦୁହେଁ ଉତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ଚାହୁଁଥିଲେ । ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ସା ତୁ ତଯୋଃ ପାଦୌ ପୁନଃ ପୁନଃ । ନନାମ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭାଵେନ ଉଭଯୋଃ ସା ଵରାନନା
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା, ଭକ୍ତି ଏବଂ ଭାବରେ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଦରେ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ ।
ରଂଭା ଚ ସା ନନାମାଥ ପ୍ରୀତିଂ ଚୈଵାପ୍ଯଦର୍ଶଯତ୍ । ନମସ୍କୃତ୍ଵା ସମାଭାଷ୍ଯ ସ୍ଵଗୁରୁଂ ନୃପନଂଦନଃ
ରମ୍ଭା ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଏବଂ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ କଲେ ।
ଅନାମଯଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାତରଂ ପିତରଂ ପ୍ରତି । ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାଭାଗଃ ସାନଂଦପୁଲକୋଦ୍ଗମଃ
ସେ ମାତା ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶୁଭ ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲା ।
ଆଯୁରୁଵାଚ- ଅଦ୍ଯୈଵ ଵ୍ଯାଧଯୋ ନଷ୍ଟା ଦୁଃଖଶୋକାଵୁଭୌ ଗତୌ । ଭଵତୋ ଦର୍ଶନାତ୍ପୁତ୍ର ସୁତୁଷ୍ଟ୍ଯା ହୃଷ୍ଯତେ ଜଗତ୍
ଆୟୁର କହିଲେ — ଆଜି ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଶୋକ ଦୁଇଟି ଦୂର ହୋଇଗଲା । ତୁମେ ଦେଖିବାରେ, ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଛି ।
କୃତକୃତ୍ଯୋସ୍ମି ସଂଜାତସ୍ତ୍ଵଯି ଜାତେ ମହୌଜସି । ସ୍ଵଵଂଶୋଦ୍ଧରଣଂ କୃତ୍ଵା ଅହମେଵ ସମୁଦ୍ଧୃତଃ
ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତୁମର ଅପାର ତେଜରେ ମୁଁ ଏବେ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି। ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ମୁଁ ନିଜେ ଉତ୍ତରଣ ହୋଇଛି।
ଇଂଦୁମତ୍ଯୁଵାଚ- ପର୍ଵଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ଇଂଦୋସ୍ତୁ ତେଜୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହୋଦଧିଃ । ଵୃଦ୍ଧିଂ ଯାତି ମହାଭାଗ ତଥାହଂ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍
ଇନ୍ଦୁମତୀ କହିଲେ— ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ତେଜ ଦେଖି ମହାସାଗର ବଢିଯାଏ, ସେହିପରି ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବଢିଛି।
ଵର୍ଦ୍ଧିତାସ୍ମି ସୁହୃଷ୍ଟାସ୍ମି ଆନଂଦେନ ସମାକୁଲା । ଦର୍ଶନାତ୍ତେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧନ୍ଯା ଜାତାସ୍ମି ମାନଦ
ମୁଁ ବଢିଛି, ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇଛି, ଆନନ୍ଦରେ ଭାସିଯାଇଛି। ତୁମର ଦର୍ଶନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହୋଇଛି, ମାନ ଦେଇଥିବା।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତଂ ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ତନଯୋତ୍ତମମ୍ । ଶିରଶ୍ଚାଘ୍ରାଯ ତସ୍ଯାପି ଵତ୍ସଂ ଧେନୁର୍ଯଥା ସ୍ଵକମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଶିର ଶୁଘିଲେ, ଗାଈ ନିଜ ଛାଉକୁ ଯେପରି ମମତା କରେ।