ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ରଣେ ଜାତଂ ନିହତୋ ଦାନଵାଧମଃ । ନିଵେଦଯାମାସ ସର୍ଵଂ ଵଶିଷ୍ଠାଯ ମହାତ୍ମନେ
ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବଟିକୁ ହତ୍ୟା କରାଗଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବଡ଼ ମନ୍ୟା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ।
ଵଶିଷ୍ଠୋଽପି ସମାକର୍ଣ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟ ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯ ତମ୍
ବଶିଷ୍ଠ ନହୁଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ତିଥୌ ଲଗ୍ନେ ଶୁଭେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତଯୋସ୍ତୁ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ଅଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣସନ୍ନିଧୌ
ଶୁଭ ତିଥି ଓ ଲଗ୍ନ ଆସିଲାବେଳେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯୈଵ ମିଥୁନଂ ପ୍ରେଷିତଂ ପୁନଃ । ମାତରଂ ପିତରଂ ପଶ୍ଯ ଦ୍ରୁତଂ ଗତ୍ଵା ମହାମତେ
ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପୁନି ପଠାଇଦେଲେ, 'ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଗିଅ, ତୁମ ମା ଓ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖ।'
ତ୍ଵାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ତେ ମାତା ପିତାସୌ ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ହର୍ଷେଣ ଵୃଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତୁ ପର୍ଵଣୀଵ ତୁ ସାଗରଃ
ସୁନିଶ୍ଚିତ ଜନ, ତୁମେ ଯାଉଛ, ତୁମ ମା ଓ ବାପା ତୁମକୁ ଦେଖି ଖୁସିରେ ଉଠିବେ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସାଗର ବଢ଼ିଯାଏ।
ଏଵଂ ସଂପ୍ରେଷିତୋ ଵୀରୋ ମୁନିନା ବ୍ରହ୍ମସୂନୁନା । ତେନୈଵ ରଥଵର୍ଯେଣ ଜଗାମ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯିବା ପରେ, ସେ ଶୂରବୀର ଜଣେ ତାହାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ରଂ ତଂ ଗତୋ ମାତଲିନା ତଦା । ସ୍ଵପୁରଂ ପିତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଥୈଵ ଚ ସ୍ଵମାତରମ୍
ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମାତଲିଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଗଲେ, ନିଜ ବାପା ଓ ମାକୁ ଦେଖିବାକୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅପ୍ସରା ମେନିକା ନାମ ପ୍ରେଷିତା ଦୈଵତୈସ୍ତତଃ । ଆଯୋର୍ଭାର୍ଯା ସୁଦୁଃଖେନ ପତିତା ଶୋକସାଗରେ
ସୁତ କହିଲେ— ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ପଠାଇଥିବା ଏକ ଅପ୍ସରା ମେନିକା ଆୟୁଙ୍କ ଜଣେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଆସିଲେ।
ତାମୁଵାଚ ମହାଭାଗାଂ ଦେଵୀମିଂଦୁମତୀଂ ପ୍ରତି । ମୁଂଚ ଶୋକଂ ମହାଭାଗେ ତନଯଂ ପଶ୍ଯ ସସ୍ନୁଷମ୍
ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ ରାଣୀ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାଭାଗେ, ତୁମ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, ତୁମ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ଜନେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖ।'
ନିହତ୍ଯ ଦାନଵଂ ପାପଂ ତଵ ପୁତ୍ରାପହାରକମ୍ । ସମାଯାଂତଂ ସଭାଯାଂ ଚ ଵୀରଶ୍ରିଯାସମନ୍ଵିତମ୍
'ତୁମ ପୁଅକୁ ଚୋରି କରିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେ ଏବେ ଶୂରବୀର ରୂପେ ଗୃହରେ ଫେରିଯାଉଛି।'
ସୁଵୃତ୍ତଂ ସଂଗରେ ତସ୍ଯ ନହୁଷେଣ ଯଥା କୃତମ୍ । ତସ୍ଯୈ ନିଵେଦଯାମାସ ଇଂଦୁମତ୍ଯୈ ଚ ମେନିକା
ମେନିକା ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ ନହୁଷ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁନୀତି କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜଣାଇଦେଲେ।
ମେନିକାଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତା । ସଖି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀଷି ତ୍ଵମିତ୍ଯୁଵାଚ ସଗଦ୍ଗଦମ୍
ମେନିକାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦୁମତୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ, ଭାବାବେଶରେ ଗଳା ଅଟକିଯାଇ, 'ସଖୀ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହୁଛ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସାମୃତଂ ସୁପ୍ରିଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମନଃପ୍ରୋତ୍ସାହକାରକମ୍ । ଜୀଵାଦିକଂ ମଯା ଦେଯଂ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵସ୍ଵମେଵ ହି
'ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ଭଳି ମଧୁର ଏବଂ ମନକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥିଲା। ମୋ ଜୀବନ ଓ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ତୁମ ପାଇଁ।'
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାବାହୁଃ ସମାଯାତୋ ହି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏପରି କହି ରାଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ ଏବେ ଫେରିଆସିଛି।'
ଆଖ୍ଯାତି ଚ ମହାରାଜ ଏଷା ମେ ଵୈ ଵରାପ୍ସରାଃ । ଭର୍ତାରମେଵମାଭାଷ୍ଯ ଵିରରାମ ସୁହର୍ଷିତା
'ମହାରାଜ, ଏହି ମୋର ଚୟିତ ଅପ୍ସରା।' ଏପରି କହି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କଥା ଶେଷ କରି ଖୁସିରେ ଚୁପ ହେଲେ।
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ନୃପେଂଦ୍ରସ୍ତୁ ତାମୁଵାଚ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରତି । ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାଭାଗେ ମୁନିନା ନାରଦେନ ହି
ରାଜା ସେ କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାଭାଗେ, ଏହି ଘଟଣା ପୂର୍ବରୁ ମୁନି ନାରଦ କହିଥିଲେ।'
ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରତି ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦୁଃଖଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯା କଦା । ତଂ ନିହତ୍ଯ ସୁଵୀର୍ଯେଣ ଦାନଵଂ ଚୈଷ୍ଯତେ ସୁତଃ
'ରାଜା, ପୁଅ ପାଇଁ କେବେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶୂରତାରେ ଦାନବକୁ ହତ୍ୟା କରି, ତୁମ ପୁଅ ଫେରିଆସିବ।'
ସଂଜାତଂ ସତ୍ଯମେଵଂ ଵୈ ମୁନିନା ଭାଷିତଂ ପୁରା । ଅନ୍ଯଥା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ କଥଂ ଦେଵି ଭଵିଷ୍ଯତି
'ମୁନି ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଘଟିଛି; ରାଣୀ, ତାଙ୍କ କଥା କେବେ ଭୁଲି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।'
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶୁଶ୍ରୂଷିତସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମଯା ଚ ତପସା ପୁରା
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଜେ ଦେବତା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ । ମୁଁ ଏବଂ ତୁମେ, ଦେବୀ, ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେବା କରିଥିଲୁ ।
ପୁତ୍ରରତ୍ନଂ ତେନ ଦତ୍ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶପ୍ରଧାରକମ୍ । ସଦା ହନିଷ୍ଯତି ପରଂ ଦାନଵଂ ପାପଚେତନମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସେ ପୁତ୍ର ରତ୍ନ, ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ । ସେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ ।
ସର୍ଵଦୈତ୍ଯପ୍ରହର୍ତା ଚ ପ୍ରଜାପାଲୋ ମହାବଲଃ । ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ମେ ଦତ୍ତୋ ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶଃ ସୁତୋତ୍ତମଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ । ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମୋତେ ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀଂ ରାଜା ଚେଂଦୁମତୀଂ ତଦା । ମହୋତ୍ସଵଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କହି ରାଜା ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ, ଦେବୀଙ୍କୁ, ପୁତ୍ରର ଆଗମନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କରିଲେ ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସସ୍ମାର ଵୈ ପୁନଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପୁନି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।
ସର୍ଵୋପପନ୍ନଂ ସୁରଵର୍ଗଯୁକ୍ତମାନଂଦରୂପଂ ପରମାର୍ଥମେକମ୍ । କ୍ଲେଶାପହଂ ସୌଖ୍ଯପ୍ରଦଂ ନରାଣାଂ ସଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାମିହ ମୋକ୍ଷଦଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା, ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିବା, ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାରେ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରରେ, ନହୁଷ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏକଶତ ଛଅଦଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ନହୁଷଃ ପ୍ରିଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତଯା ଚୈଵ ସରଂଭଯା । ଐଂଦ୍ରେଣାପି ସ ଦିଵ୍ଯେନ ସ୍ଯଂଦନେନ ଵରେଣ ଚ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ନହୁଷ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଏବଂ ସରମଭା ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ସହିତ,
ନାଗାହ୍ଵଯଂ ପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍ । ଦିଵ୍ଯୈର୍ମଂଗଲକୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଭଵନୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ନାଗାହ୍ୱୟ ନାମକ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା । ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଅଲଂକୃତ ଭବନ ଦ୍ୱାରା ସହର ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ହେମତୋରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ପତାକାଭିରଲଂକୃତମ୍ । ନାନାଵାଦିତ୍ରନାଦୈଶ୍ଚ ବଂଦିଚାରଣଶୋଭିତମ୍
ସେହି ସହର ସୁନା ତୋରଣ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଅଲଂକୃତ ହୋଇଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ବାଣ୍ଡି ଚାରଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।
ଦେଵରୂପୋପମୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ପୁରୁଷୈଃ ସମଲଂକୃତମ୍ । ନାରୀଭିର୍ଦିଵ୍ଯରୂପାଭିର୍ଗଜାଶ୍ଵୈଃ ସ୍ଯଂଦନୈସ୍ତଥା
ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଥିବା ନରମାନେ, ଦିବ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଏବଂ ରଥ ଦ୍ୱାରା ସହର ଅଲଂକୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ନାନାମଂଗଲଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଵେଦଧ୍ଵନିସମାକୁଲମ୍ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ଵୀଣାଵେଣୁସ୍ଵନୈସ୍ତତଃ
ବିଭିନ୍ନ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦରେ ଭରିଥିଲା, ବେଦ ଚାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା । ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା ।