ଦେଵାଃ ପ୍ରହର୍ଷମାଜଗ୍ମୁର୍ଗଂଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ । ହତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାପାପେ ନହୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା
ନହୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ମହାପାପୀ ମରିଯିବା ପରେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ଦୈତ୍ଯଵରେ ମହାହଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ପ୍ରମୁଦଂ ପ୍ରଲେଭିରେ । ତାଂ ଦେଵରୂପାଂ ତପସା ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧିତାଂ ସ ଆଯୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ହର୍ଷିତଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମରିଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ତପସ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଦେବତା ସ୍ୱରୂପକୁ ପୁନି ପାଇ, ନହୁଷ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଖୁସି ହେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ପଂଚଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷ କଥାର ଏକଶତ ପନ୍ଦରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ପୁଣ୍ଯା ରଂଭଯା ସହ ହର୍ଷିତା । ନହୁଷଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିକ୍ରାଂତଂ ତମୁଵାଚ ତପସ୍ଵିନୀ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ପୁଣ୍ୟବତୀ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ରମ୍ଭା ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବୀର ନହୁଷଙ୍କୁ ଆସି, ତପସ୍ୟାରତା ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅହଂ ତେ ଧର୍ମତଃ ପତ୍ନୀ ଦେଵୈର୍ଦିଷ୍ଟା ତପସ୍ଵିନୀ । ଉଦ୍ଵାହଯସ୍ଵ ମାଂ ଵୀର ଯଦି ଧର୍ମମିହେଚ୍ଛସି
ମୁଁ ତୁମର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିବା ଏକ ତପସ୍ୟାରତା ନାରୀ; ହେ ବୀର, ଯଦି ଏଠାରେ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଛ, ମୋତେ ବିବାହ କର।
ସଦୈଵ ଚିଂତ୍ଯମାନା ଚ ତ୍ଵାମହଂ ତପସି ସ୍ଥିତା । ଭଵାନ୍ଧର୍ମପ୍ରସାଦେନ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ନୃପୋତ୍ତମ
ମୁଁ ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ତୁମକୁ ଭାବୁଥିଲି; ଧର୍ମର କୃପାରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ।
ନହୁଷ ଉଵାଚ- ମଦର୍ଥେ ନିଯତା ଭଦ୍ରେ ଯଦି ତ୍ଵଂ ତପସି ସ୍ଥିତା । ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯାନ୍ମୁହୂର୍ତେନ ତଵ ଭର୍ତା ଭଵାମ୍ଯହମ୍
ନହୁଷ କହିଲେ— ହେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ରହିଛ, ତେବେ ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବି।
ଅନଯା ରଂଭଯା ସାର୍ଦ୍ଧମାଵାଂ ଗଚ୍ଛାଵ ଭାମିନି । ସମାରୋପ୍ଯ ରଥେ ତାଂ ତୁ ତାଂ ରଂଭାଂ ତୁ ମନୋରମାମ୍
ଏହି ରମ୍ଭା ସହ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଚଳିବା; ଏହି ମନୋହରୀ ରମ୍ଭାକୁ ରଥରେ ବସାଇ ନେବା।
ତେନୈଵ ରଥଵର୍ଯେଣ ଵଶିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି । ଜଗାମ ଲଘୁଵେଗେନ ତାଭ୍ଯାଂ ସହ ମହାଯଶାଃ
ସେଇ ଉତ୍ତମ ରଥରେ, ମହାଯଶସ୍ବୀ ନହୁଷ ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ସହ ଦ୍ରୁତ ଚାଳରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ।
ତମାଶ୍ରମଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ । ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାତେଜା ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚିଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରଣାମ କରି, ମହାତେଜସ୍ବୀ ନହୁଷ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ସହ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ରଣେ ଜାତଂ ନିହତୋ ଦାନଵାଧମଃ । ନିଵେଦଯାମାସ ସର୍ଵଂ ଵଶିଷ୍ଠାଯ ମହାତ୍ମନେ
ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବଟିକୁ ହତ୍ୟା କରାଗଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବଡ଼ ମନ୍ୟା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ।
ଵଶିଷ୍ଠୋଽପି ସମାକର୍ଣ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟ ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯ ତମ୍
ବଶିଷ୍ଠ ନହୁଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ତିଥୌ ଲଗ୍ନେ ଶୁଭେ ପ୍ରାପ୍ତେ ତଯୋସ୍ତୁ ମୁନିପୁଂଗଵଃ । ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ଅଗ୍ନିବ୍ରାହ୍ମଣସନ୍ନିଧୌ
ଶୁଭ ତିଥି ଓ ଲଗ୍ନ ଆସିଲାବେଳେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯୈଵ ମିଥୁନଂ ପ୍ରେଷିତଂ ପୁନଃ । ମାତରଂ ପିତରଂ ପଶ୍ଯ ଦ୍ରୁତଂ ଗତ୍ଵା ମହାମତେ
ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପୁନି ପଠାଇଦେଲେ, 'ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଗିଅ, ତୁମ ମା ଓ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖ।'
ତ୍ଵାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହି ତେ ମାତା ପିତାସୌ ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ହର୍ଷେଣ ଵୃଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତୁ ପର୍ଵଣୀଵ ତୁ ସାଗରଃ
ସୁନିଶ୍ଚିତ ଜନ, ତୁମେ ଯାଉଛ, ତୁମ ମା ଓ ବାପା ତୁମକୁ ଦେଖି ଖୁସିରେ ଉଠିବେ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସାଗର ବଢ଼ିଯାଏ।
ଏଵଂ ସଂପ୍ରେଷିତୋ ଵୀରୋ ମୁନିନା ବ୍ରହ୍ମସୂନୁନା । ତେନୈଵ ରଥଵର୍ଯେଣ ଜଗାମ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯିବା ପରେ, ସେ ଶୂରବୀର ଜଣେ ତାହାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ରଂ ତଂ ଗତୋ ମାତଲିନା ତଦା । ସ୍ଵପୁରଂ ପିତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଥୈଵ ଚ ସ୍ଵମାତରମ୍
ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମାତଲିଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ସହରକୁ ଗଲେ, ନିଜ ବାପା ଓ ମାକୁ ଦେଖିବାକୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅପ୍ସରା ମେନିକା ନାମ ପ୍ରେଷିତା ଦୈଵତୈସ୍ତତଃ । ଆଯୋର୍ଭାର୍ଯା ସୁଦୁଃଖେନ ପତିତା ଶୋକସାଗରେ
ସୁତ କହିଲେ— ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ପଠାଇଥିବା ଏକ ଅପ୍ସରା ମେନିକା ଆୟୁଙ୍କ ଜଣେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଆସିଲେ।
ତାମୁଵାଚ ମହାଭାଗାଂ ଦେଵୀମିଂଦୁମତୀଂ ପ୍ରତି । ମୁଂଚ ଶୋକଂ ମହାଭାଗେ ତନଯଂ ପଶ୍ଯ ସସ୍ନୁଷମ୍
ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ ରାଣୀ ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାଭାଗେ, ତୁମ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, ତୁମ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ଜନେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦେଖ।'
ନିହତ୍ଯ ଦାନଵଂ ପାପଂ ତଵ ପୁତ୍ରାପହାରକମ୍ । ସମାଯାଂତଂ ସଭାଯାଂ ଚ ଵୀରଶ୍ରିଯାସମନ୍ଵିତମ୍
'ତୁମ ପୁଅକୁ ଚୋରି କରିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେ ଏବେ ଶୂରବୀର ରୂପେ ଗୃହରେ ଫେରିଯାଉଛି।'
ସୁଵୃତ୍ତଂ ସଂଗରେ ତସ୍ଯ ନହୁଷେଣ ଯଥା କୃତମ୍ । ତସ୍ଯୈ ନିଵେଦଯାମାସ ଇଂଦୁମତ୍ଯୈ ଚ ମେନିକା
ମେନିକା ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ ନହୁଷ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁନୀତି କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜଣାଇଦେଲେ।
ମେନିକାଯା ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତା । ସଖି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀଷି ତ୍ଵମିତ୍ଯୁଵାଚ ସଗଦ୍ଗଦମ୍
ମେନିକାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦୁମତୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ, ଭାବାବେଶରେ ଗଳା ଅଟକିଯାଇ, 'ସଖୀ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହୁଛ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସାମୃତଂ ସୁପ୍ରିଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମନଃପ୍ରୋତ୍ସାହକାରକମ୍ । ଜୀଵାଦିକଂ ମଯା ଦେଯଂ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵସ୍ଵମେଵ ହି
'ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ଭଳି ମଧୁର ଏବଂ ମନକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥିଲା। ମୋ ଜୀବନ ଓ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ତୁମ ପାଇଁ।'
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତାଂ ଦେଵୀ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ତଵ ପୁତ୍ରୋ ମହାବାହୁଃ ସମାଯାତୋ ହି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏପରି କହି ରାଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ ଏବେ ଫେରିଆସିଛି।'
ଆଖ୍ଯାତି ଚ ମହାରାଜ ଏଷା ମେ ଵୈ ଵରାପ୍ସରାଃ । ଭର୍ତାରମେଵମାଭାଷ୍ଯ ଵିରରାମ ସୁହର୍ଷିତା
'ମହାରାଜ, ଏହି ମୋର ଚୟିତ ଅପ୍ସରା।' ଏପରି କହି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କଥା ଶେଷ କରି ଖୁସିରେ ଚୁପ ହେଲେ।
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ନୃପେଂଦ୍ରସ୍ତୁ ତାମୁଵାଚ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରତି । ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମହାଭାଗେ ମୁନିନା ନାରଦେନ ହି
ରାଜା ସେ କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାଭାଗେ, ଏହି ଘଟଣା ପୂର୍ବରୁ ମୁନି ନାରଦ କହିଥିଲେ।'
ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରତି ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଦୁଃଖଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯା କଦା । ତଂ ନିହତ୍ଯ ସୁଵୀର୍ଯେଣ ଦାନଵଂ ଚୈଷ୍ଯତେ ସୁତଃ
'ରାଜା, ପୁଅ ପାଇଁ କେବେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଶୂରତାରେ ଦାନବକୁ ହତ୍ୟା କରି, ତୁମ ପୁଅ ଫେରିଆସିବ।'
ସଂଜାତଂ ସତ୍ଯମେଵଂ ଵୈ ମୁନିନା ଭାଷିତଂ ପୁରା । ଅନ୍ଯଥା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ କଥଂ ଦେଵି ଭଵିଷ୍ଯତି
'ମୁନି ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଘଟିଛି; ରାଣୀ, ତାଙ୍କ କଥା କେବେ ଭୁଲି ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।'
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯୋ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶୁଶ୍ରୂଷିତସ୍ତ୍ଵଯା ଦେଵି ମଯା ଚ ତପସା ପୁରା
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଜେ ଦେବତା ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ । ମୁଁ ଏବଂ ତୁମେ, ଦେବୀ, ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେବା କରିଥିଲୁ ।
ପୁତ୍ରରତ୍ନଂ ତେନ ଦତ୍ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶପ୍ରଧାରକମ୍ । ସଦା ହନିଷ୍ଯତି ପରଂ ଦାନଵଂ ପାପଚେତନମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସେ ପୁତ୍ର ରତ୍ନ, ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ । ସେ ସଦା ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ ।