ରଥେନ ସାଶ୍ଵସୂତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ପରିତିଷ୍ଠତି । ଧନୁଷା ଦିଵ୍ଯବାଣୈସ୍ତୁ ସଭାଯାଂ ହି ଭଯଂକରଃ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ସାରଥି ସହିତ ସଭାରେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି।
କସ୍ଯ କେନ ତୁ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରେଷିତଃ କେନ ଵୈଭଵାନ୍ । ଅନଯା ରଂଭଯା ତେଽଦ୍ଯ ଅନ୍ଯଯା ଶିଵକନ୍ଯଯା
ତୁମକୁ କିଏ, କାହିଁକି ଓ କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ପଠାଇଛି? ଆଜି ତୁମେ ଏହି ରମ୍ଭା ଓ ଏହି ଶିବକନ୍ୟା ସହିତ ଅଛ।
କିମୁକ୍ତଂ ତତ୍ସ୍ଫୁଟଂ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ । ହୁଂଡସ୍ଯ ଦେଵମର୍ଦସ୍ଯ ନ ବିଭେତି ଭଵାନ୍କଥମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ମୋ ପାଖରେ କହ। ହୁଣ୍ଡ, ଦେବମାରକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଭୟ କରୁନାହାଁ?
ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି । ସତ୍ଵରଂ ଗଚ୍ଛ ମା ତିଷ୍ଠ ଦୁଃସହୋ ଦାନଵାଧିପଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ, ଯଦି ତୁମେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହଁ। ତୁରନ୍ତି ଯାଅ, ଏଠାରେ ରୁହନିଅ, ଦାନବାଧିପତି ଅସହ୍ୟ।
ନହୁଷ ଉଵାଚ- ଯୋଽସାଵାଯୁର୍ବଲୀ ରାଜା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଧିପଃ ପ୍ରଭୁଃ । ତସ୍ଯ ମାଂ ତନଯଂ ଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵଦୈତ୍ଯଵିନାଶନମ୍
ନହୁଷ କହିଲେ—ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଏକାଧିପତି, ସେ ମୋର ପିତା। ମୋତେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ନାଶକ।
ନହୁଷଂ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍ । ହୁଂଡେନାପହୃତଂ ବାଲ୍ଯେ ସ୍ଵାମିନା ତଵ ଦାନଵ
ମୁଁ ନହୁଷ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜକ। ମୋତେ ଛୋଟବେଳେ ତୁମ ମାଲିକ ହୁଣ୍ଡ ଚୋରିନେଇଥିଲେ, ହେ ଦାନବ।
ସେଯଂ କନ୍ଯା ଶିଵସ୍ଯାପି ଦୈତ୍ଯେନାପହୃତା ପୁରା । ଘୋରଂ ତପଶ୍ଚରତ୍ଯେଷା ହୁଂଡସ୍ଯାପି ଵଧାଯ ଚ
ଏହି ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଦୈତ୍ୟ ଚୋରିନେଇଥିଲେ। ସେ ଏବେ ହୁଣ୍ଡଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଯୋହମାଦୌ ହୃତୋ ବାଲସ୍ତ୍ଵଯା ଯଃ ସୂତିକାଗୃହାତ୍ । ଦାସ୍ଯା ଅପି କରେ ଦତ୍ତଃ ସୂଦସ୍ଯାପି ଦୁରାତ୍ମନା
ମୁଁ ଆରମ୍ଭରେ ତୁମେ ଜନ୍ମଗୃହରୁ ଚୋରିନେଇଥିଲ, ପରେ ଦାସୀଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇଦେଲ, ଏବଂ ତା'ପରେ ଦୁଷ୍ଟ ରନ୍ଧନୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲ।
ଵଧାର୍ଥଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ପାପ ସୋହମଦ୍ଯ ସମାଗତଃ । ଅସ୍ଯାପି ହୁଂଡଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ପାପକର୍ମଣଃ
ଶୁଣ, ମୁଁ ଆଜି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ହୁଁଡ ଦାନବଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ସେ ଖରାପ କାମ କରୁଥିବା ଏକ ପାପୀ।
ଅନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦାନଵାନ୍ଘୋରାନ୍ନଯିଷ୍ଯେ ଯମସାଦନମ୍ । ମାମେଵଂ ଵିଦ୍ଧି ପାପିଷ୍ଠ ଏଵଂ କଥଯ ଦାନଵମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଯମର ଗୃହକୁ ନେଇଯିବି। ଏହିପରି ମୋତେ ଜାଣ, ହେ ପାପୀ, ଏହିପରି ଦାନବଙ୍କୁ କହ।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନହୁଷସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଗତ୍ଵା ହୁଂଡଂ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଆଚଚକ୍ଷେଽସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ମହାତ୍ମା ନହୁଷଙ୍କ ଏ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ଲୋକ ହୁଁଡଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲା।
ନିଶମ୍ଯ ତନ୍ମୁଖାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଚୁକ୍ରୋଧ ଦିତିଜେଶ୍ଵରଃ । କସ୍ମାତ୍ସୂଦେନ ପାପେନ ତଯା ଦାସ୍ଯା ନ ଘାତିତଃ
ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ତୁରନ୍ତ ଶୁଣି, ଦିତିପୁତ୍ରଙ୍କ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ— 'ସେଇ ପାପୀ ରନ୍ଧୁନୀ ଏହି ଦାସୀ ସହିତ ତାକୁ କାହିଁକି ମାରିଲା ନାହିଁ?'
ସୋଯଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ସମାଯାତୋ ମଯା ଵ୍ଯାଧିରୁପେକ୍ଷିତଃ । ଅଥୈନଂ ଘାତଯିଷ୍ଯାମି ଅନଯା ଶିଵକନ୍ଯଯା
'ଯାହାକୁ ମୁଁ ରୋଗ ଭାବି ଅବହେଳା କରିଥିଲି, ସେ ଏବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଶିବକନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାକୁ ମାରିଦେବି।'
ଆଯୋଃ ପୁତ୍ରଂ ଖଲଂ ଯୁଦ୍ଧେ ବାଣୈରେଭିଃ ଶିଲାଶିତୈଃ । ଏଵଂ ସଚିଂତଯିତ୍ଵା ତୁ ସାରଥିଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
'ମୁଁ ଏହି ପଥର ମୁଣ୍ଡିଥିବା ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବି।' ଏହିପରି ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଯଂଦନଂ ଯୋଜଯସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ତୁରଗୈଃ ସାଧୁଭିଃ ଶିଵୈଃ । ସେନାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ସମାହୂଯ ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସମାତୁରଃ
'ଭଲ ଓ ଶୁଭ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ରଥକୁ ଯୋଡ଼, ସେନାପତିଙ୍କୁ ଡାକ, ଏହିପରି କହି ସେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ।'
ସଜ୍ଜତାଂ ମମ ସୈନ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଶୂରାନ୍ନାଗାନ୍ପ୍ରକଲ୍ପଯ । ସାରୋହୈସ୍ତୁରଗାନ୍ଯୋଧାନ୍ପତାକାଚ୍ଛତ୍ରଚାମରୈଃ
'ମୋ ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ସାହସୀ ହାତୀମାନେକୁ ଗଠନ କର, ଅଶ୍ୱମାନେ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ପତାକା, ଛତା ଓ ଚାମର ସହିତ ତୟାରି କର।'
ଚତୁରଂଗବଲଂ ମେଽଦ୍ଯ ଯୋଜଯସ୍ଵ ହି ସତ୍ଵରମ୍ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ତସ୍ଯ ହୁଂଡସ୍ଯାପି ତତୋ ଲଘୁଃ
'ଆଜି ତୁରନ୍ତ ମୋର ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳକୁ ଯୋଡ଼।' ଏହିପରି ଶୁଣି, ହୁଁଡଙ୍କ ଲୋକମାନେ ତୁରନ୍ତ କାମ କଲେ।
ସେନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଂ ଚକ୍ରେ ଯଥାଵିଧି । ଚତୁରଂଗେନ ତେନାସୌ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେନାପତି ସମସ୍ତ କାମ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ। ଏହି ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହିତ ସେ ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇଲେ।
ଜଗାମ ନହୁଷଂ ଵୀରଂ ଚାପବାଣଧରଂ ରଣେ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଯଂଦନେ ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀର ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଉଦ୍ଯଂତଂ ସମରେ ଵୀରଂ ଦୁରାପଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ । ପଶ୍ଯଂତି ଗଗନେ ଦେଵା ଵିମାନସ୍ଥା ମହୌଜସଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହେଉଥିବା ଏହି ବୀରଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶୁଭ ରଥରୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ତେଜୋଜ୍ଵାଲାସମାକୀର୍ଣଂ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ । ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଥ ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଵଵୃଷୁସ୍ତଂ ଶରୋତ୍ତମୈଃ
ତେଜର ଆଭାରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସାରଥି କହିଲେ— ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଉତ୍ତମ ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବର୍ଷା କଲେ।
ଖଡ୍ଗୈଃ ପାଶୈର୍ମହାଶୂଲୈଃ ଶକ୍ତିଭିସ୍ତୁ ପରଶ୍ଵଧୈଃ । ଯୁଯୁଧୁଃ ସଂଯୁଗେ ତେନ ନହୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା
ଖଡ଼ଗ, ପାଶ, ବଡ଼ ବର୍ଚ୍ଛି, ଶକ୍ତି ଓ କୁଟାର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ନହୁଷଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ସଂରବ୍ଧା ଗର୍ଜମାନାସ୍ତେ ଯଥା ମେଘା ଗିରୌ ତଥା । ତଦ୍ଵିକ୍ରମଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଆଯୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମେଘମାନେ ଯେପରି। ସେଇ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ—
ଇଂଦ୍ରାଯୁଧସମଂ ଚାପଂ ଵିସ୍ଫାର୍ଯ ସ ଗୁଣସ୍ଵରମ୍ । ଵଜ୍ରସ୍ଫୋଟସମଃ ଶବ୍ଦଶ୍ଚାପସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ ଧନୁଷକୁ ଟାଣି, ତାର ଶବ୍ଦ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଧନୁଷର ଧ୍ୱନି ବଜ୍ର ଭାଙ୍ଗିବା ଶବ୍ଦ ପରି ହେଲା।
ନହୁଷେଣ କୃତୋ ଵିପ୍ରା ଦାନଵାନାଂ ଭଯପ୍ରଦଃ । ମହତା ତେନ ଘୋଷେଣ ଦାନଵାଃ ପ୍ରଚକଂପିରେ
ନହୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯାହା ଦାନବମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ସେଇ ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ଦାନବମାନେ କାପିଉଠିଲେ।
କଶ୍ମଲାଵିଷ୍ଟହୃଦଯା ଭଗ୍ନସତ୍ଵା ମହାହଵେ
ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଭୟରେ ଆବୃତ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ସାହସ ଭଙ୍ଗିଗଲା।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନଙ୍କ କଥା, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ନହୁଷଙ୍କ ଗଳ୍ପରେ ଏକଶତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ତତସ୍ତ୍ଵସୌ ସଂଯତି ରାଜମାନଃ ସମୁଦ୍ଯତଶ୍ଚାପଧରୋ ମହାତ୍ମା । ଯଥୈଵ କାଲଃ କୁପିତଃ ସଲୋକାନ୍ସଂହର୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ତୁ ତଥା ସୁଦାନଵାନ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ମହାନ ଆତ୍ମା ରାଜା, ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ରାଜସିକ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। ଯେପରି ରୂଷ୍ଟ କାଳ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେପରି ସେ ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ମହାସ୍ତ୍ରଜାଲୈ ରଵିତେଜତୁଲ୍ଯୈଃ ସୁଦୀପ୍ତିମଦ୍ଭିର୍ନିଜଘାନ ଦାନଵାନ୍ । ଵାଯୁର୍ଯଥୋନ୍ମୂଲଯତୀହ ପାଦପାଂସ୍ତଥୈଵ ରାଜା ନିଜଘାନ ଦାନଵାନ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରମାଳାରେ ଦାନବମାନେକୁ ସେ ମାରିଦେଲେ। ଯେପରି ବାତାସ ଗଛମାନେକୁ ଉପଡ଼ିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ରାଜା ଦାନବମାନେକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ଵାଯୁର୍ଯଥା ମେଘଚଯଂ ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ସଂଚାଲଯେତ୍ସ୍ଵେନ ବଲେନ ତେଜସା । ତଥା ସ ରାଜା ଅସୁରାନ୍ମଦୋତ୍କଟାନନାଶଯଦ୍ବାଣଵରୈଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ
ଯେପରି ବାୟୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଦିବ୍ୟ ମେଘମାଳାକୁ ଚାଲିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ରାଜା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣମାନେ ସହିତ ଅହଂକାରୀ ଅସୁରମାନେକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ତ କରିଦେଲେ।