ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ଵାମୁପନେଷ୍ଯେଽହଂ ଵଶିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି । ଏଵଂ କଥଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ରଂଭେ ମତ୍ପ୍ରିଯକାରିଣୀମ୍
ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯିବି। ଏଭଳି କହ, ହେ ଶୁଭ ରମ୍ଭା, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ କାମ କରୁଛ।
ଏଵଂ ଵିସର୍ଜିତା ତେନ ସତ୍ଵରଂ ସା ଗତା ପୁନଃ । ଅଶୋକସୁଂଦରୀଂ ଦେଵୀଂ କଥଯାମାସ ତସ୍ଯ ଚ
ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯିବା ପରେ, ତୁରନ୍ତି ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଦେବୀ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ କହିଲା।
ସମାସେନ ତଥା ସର୍ଵଂ ରଂଭା ସା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ସା ତୁ ଅଵଧାର୍ଯ ସୁଭାଷିତମ୍
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରମ୍ଭା ସମସ୍ତ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲା। ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ସେ ଭଲ କଥାକୁ ବୁଝିଲେ।
ନହୁଷସ୍ଯ ସୁଵୀରସ୍ଯ ହର୍ଷେଣ ଚ ସମନ୍ଵିତା । ତସ୍ଥୌ ତତ୍ର ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁସଖ୍ଯା ରଂଭଯା ତଦା
ଶୂର ନହୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ସମୟରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସଖୀ ରମ୍ଭା ସହିତ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ଭର୍ତୁଶ୍ଚ କୀଦୃଶଂ ଵୀର୍ଯମିତି ପଶ୍ଯାମି ଵୈ ସଦା
ମୁଁ ସଦା ଚାହେଁ ମୋର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କେମିତି ପ୍ରତାପ ଅଛି, ତାହା ଦେଖିବାକୁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ତ୍ରଯୋଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା, ଚ୍ୟବନଙ୍କ କଥା, ନହୁଷଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନର ଏକଶତତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଅଥ ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ହୁଂଡସ୍ଯ ପରିଚାରକାଃ । ନହୁଷସ୍ଯାପି ସଂଵାଦଂ ରଂଭଯା ତୁ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦାନବ, ହୁଣ୍ଡଙ୍କର ସେବକମାନେ, ନହୁଷ ଓ ରମ୍ଭାଙ୍କର କଥାବାର୍ତ୍ତା ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲେ, ସେହିପରି କହିଦେଲେ।
ଆଚଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରଂ ହୁଂଡଂ ସର୍ଵଂ ସୁଭାଷିତମ୍ । ତମାକର୍ଣ୍ଯ ସ ଚୁକ୍ରୋଧ ଦୂତଂ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତ କଥା ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଦୈତ୍ୟନାଥ ହୁଣ୍ଡଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୂତକୁ କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ଵୀର ମମାଦେଶାଜ୍ଜାନୀହି ପୁରୁଷଂ ହି ତମ୍ । ସଂଭାଷତେ ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପୁରୁଷଃ ଶିଵକନ୍ଯଯା
ମୋ ଆଦେଶରେ ଯାଅ, ଶୂର, ଏବଂ ଜଣା, ସେ ପୁରୁଷ କିଏ, ଯିଏ ଏହି ଶିବକନ୍ୟା ସହ କଥାହୁଏ।
ସ୍ଵାମିନିର୍ଦେଶମାକର୍ଣ୍ଯ ଜଗାମ ଲଘୁଦାନଵଃ । ଵିଵିକ୍ତେ ନହୁଷଂ ଵୀରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ମାଲିକଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତି ଦାନବ ଯାଇ, ଏକାକି ନହୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିଲା।
ରଥେନ ସାଶ୍ଵସୂତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ପରିତିଷ୍ଠତି । ଧନୁଷା ଦିଵ୍ଯବାଣୈସ୍ତୁ ସଭାଯାଂ ହି ଭଯଂକରଃ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ସାରଥି ସହିତ ସଭାରେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି।
କସ୍ଯ କେନ ତୁ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରେଷିତଃ କେନ ଵୈଭଵାନ୍ । ଅନଯା ରଂଭଯା ତେଽଦ୍ଯ ଅନ୍ଯଯା ଶିଵକନ୍ଯଯା
ତୁମକୁ କିଏ, କାହିଁକି ଓ କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ପଠାଇଛି? ଆଜି ତୁମେ ଏହି ରମ୍ଭା ଓ ଏହି ଶିବକନ୍ୟା ସହିତ ଅଛ।
କିମୁକ୍ତଂ ତତ୍ସ୍ଫୁଟଂ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମମାଗ୍ରତଃ । ହୁଂଡସ୍ଯ ଦେଵମର୍ଦସ୍ଯ ନ ବିଭେତି ଭଵାନ୍କଥମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ମୋ ପାଖରେ କହ। ହୁଣ୍ଡ, ଦେବମାରକୁ ତୁମେ କାହିଁକି ଭୟ କରୁନାହାଁ?
ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି । ସତ୍ଵରଂ ଗଚ୍ଛ ମା ତିଷ୍ଠ ଦୁଃସହୋ ଦାନଵାଧିପଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ, ଯଦି ତୁମେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହଁ। ତୁରନ୍ତି ଯାଅ, ଏଠାରେ ରୁହନିଅ, ଦାନବାଧିପତି ଅସହ୍ୟ।
ନହୁଷ ଉଵାଚ- ଯୋଽସାଵାଯୁର୍ବଲୀ ରାଜା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଧିପଃ ପ୍ରଭୁଃ । ତସ୍ଯ ମାଂ ତନଯଂ ଵିଦ୍ଧି ସର୍ଵଦୈତ୍ଯଵିନାଶନମ୍
ନହୁଷ କହିଲେ—ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଏକାଧିପତି, ସେ ମୋର ପିତା। ମୋତେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ନାଶକ।
ନହୁଷଂ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଦେଵବ୍ରାହ୍ମଣପୂଜକମ୍ । ହୁଂଡେନାପହୃତଂ ବାଲ୍ଯେ ସ୍ଵାମିନା ତଵ ଦାନଵ
ମୁଁ ନହୁଷ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜକ। ମୋତେ ଛୋଟବେଳେ ତୁମ ମାଲିକ ହୁଣ୍ଡ ଚୋରିନେଇଥିଲେ, ହେ ଦାନବ।
ସେଯଂ କନ୍ଯା ଶିଵସ୍ଯାପି ଦୈତ୍ଯେନାପହୃତା ପୁରା । ଘୋରଂ ତପଶ୍ଚରତ୍ଯେଷା ହୁଂଡସ୍ଯାପି ଵଧାଯ ଚ
ଏହି ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଦୈତ୍ୟ ଚୋରିନେଇଥିଲେ। ସେ ଏବେ ହୁଣ୍ଡଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଯୋହମାଦୌ ହୃତୋ ବାଲସ୍ତ୍ଵଯା ଯଃ ସୂତିକାଗୃହାତ୍ । ଦାସ୍ଯା ଅପି କରେ ଦତ୍ତଃ ସୂଦସ୍ଯାପି ଦୁରାତ୍ମନା
ମୁଁ ଆରମ୍ଭରେ ତୁମେ ଜନ୍ମଗୃହରୁ ଚୋରିନେଇଥିଲ, ପରେ ଦାସୀଙ୍କ ହାତରେ ଦେଇଦେଲ, ଏବଂ ତା'ପରେ ଦୁଷ୍ଟ ରନ୍ଧନୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲ।
ଵଧାର୍ଥଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ପାପ ସୋହମଦ୍ଯ ସମାଗତଃ । ଅସ୍ଯାପି ହୁଂଡଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ପାପକର୍ମଣଃ
ଶୁଣ, ମୁଁ ଆଜି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ହୁଁଡ ଦାନବଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ସେ ଖରାପ କାମ କରୁଥିବା ଏକ ପାପୀ।
ଅନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦାନଵାନ୍ଘୋରାନ୍ନଯିଷ୍ଯେ ଯମସାଦନମ୍ । ମାମେଵଂ ଵିଦ୍ଧି ପାପିଷ୍ଠ ଏଵଂ କଥଯ ଦାନଵମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଯମର ଗୃହକୁ ନେଇଯିବି। ଏହିପରି ମୋତେ ଜାଣ, ହେ ପାପୀ, ଏହିପରି ଦାନବଙ୍କୁ କହ।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନହୁଷସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଗତ୍ଵା ହୁଂଡଂ ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଆଚଚକ୍ଷେଽସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍
ମହାତ୍ମା ନହୁଷଙ୍କ ଏ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ଲୋକ ହୁଁଡଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲା।
ନିଶମ୍ଯ ତନ୍ମୁଖାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଚୁକ୍ରୋଧ ଦିତିଜେଶ୍ଵରଃ । କସ୍ମାତ୍ସୂଦେନ ପାପେନ ତଯା ଦାସ୍ଯା ନ ଘାତିତଃ
ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ତୁରନ୍ତ ଶୁଣି, ଦିତିପୁତ୍ରଙ୍କ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ— 'ସେଇ ପାପୀ ରନ୍ଧୁନୀ ଏହି ଦାସୀ ସହିତ ତାକୁ କାହିଁକି ମାରିଲା ନାହିଁ?'
ସୋଯଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ସମାଯାତୋ ମଯା ଵ୍ଯାଧିରୁପେକ୍ଷିତଃ । ଅଥୈନଂ ଘାତଯିଷ୍ଯାମି ଅନଯା ଶିଵକନ୍ଯଯା
'ଯାହାକୁ ମୁଁ ରୋଗ ଭାବି ଅବହେଳା କରିଥିଲି, ସେ ଏବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଶିବକନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାକୁ ମାରିଦେବି।'
ଆଯୋଃ ପୁତ୍ରଂ ଖଲଂ ଯୁଦ୍ଧେ ବାଣୈରେଭିଃ ଶିଲାଶିତୈଃ । ଏଵଂ ସଚିଂତଯିତ୍ଵା ତୁ ସାରଥିଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
'ମୁଁ ଏହି ପଥର ମୁଣ୍ଡିଥିବା ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବି।' ଏହିପରି ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଯଂଦନଂ ଯୋଜଯସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ତୁରଗୈଃ ସାଧୁଭିଃ ଶିଵୈଃ । ସେନାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ସମାହୂଯ ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସମାତୁରଃ
'ଭଲ ଓ ଶୁଭ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ରଥକୁ ଯୋଡ଼, ସେନାପତିଙ୍କୁ ଡାକ, ଏହିପରି କହି ସେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ।'
ସଜ୍ଜତାଂ ମମ ସୈନ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ଶୂରାନ୍ନାଗାନ୍ପ୍ରକଲ୍ପଯ । ସାରୋହୈସ୍ତୁରଗାନ୍ଯୋଧାନ୍ପତାକାଚ୍ଛତ୍ରଚାମରୈଃ
'ମୋ ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ସାହସୀ ହାତୀମାନେକୁ ଗଠନ କର, ଅଶ୍ୱମାନେ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ପତାକା, ଛତା ଓ ଚାମର ସହିତ ତୟାରି କର।'
ଚତୁରଂଗବଲଂ ମେଽଦ୍ଯ ଯୋଜଯସ୍ଵ ହି ସତ୍ଵରମ୍ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ତସ୍ଯ ହୁଂଡସ୍ଯାପି ତତୋ ଲଘୁଃ
'ଆଜି ତୁରନ୍ତ ମୋର ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳକୁ ଯୋଡ଼।' ଏହିପରି ଶୁଣି, ହୁଁଡଙ୍କ ଲୋକମାନେ ତୁରନ୍ତ କାମ କଲେ।
ସେନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଂ ଚକ୍ରେ ଯଥାଵିଧି । ଚତୁରଂଗେନ ତେନାସୌ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେନାପତି ସମସ୍ତ କାମ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଲେ। ଏହି ଚତୁରଙ୍ଗ ବଳ ସହିତ ସେ ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଇଲେ।
ଜଗାମ ନହୁଷଂ ଵୀରଂ ଚାପବାଣଧରଂ ରଣେ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଯଂଦନେ ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀର ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଉଦ୍ଯଂତଂ ସମରେ ଵୀରଂ ଦୁରାପଂ ଦେଵଦାନଵୈଃ । ପଶ୍ଯଂତି ଗଗନେ ଦେଵା ଵିମାନସ୍ଥା ମହୌଜସଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହେଉଥିବା ଏହି ବୀରଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶୁଭ ରଥରୁ ଦେଖୁଥିଲେ।