ଏଵଂ ଵିପର୍ଯଯଶ୍ଚାସୀନ୍ମନସୋ ମେ ଵରାଵନେ । ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଏହାର କାରଣ କ’ଣ ତୁମେ ଜାଣିଥିଲେ ମୋତେ କୁହ।
ଆଯୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯାହଂ ଦେଵୈଃ ସୃଷ୍ଟା ମହାତ୍ମଭିଃ । କସ୍ମାନ୍ମେ ଧାଵତେ ଚେତ ଉତ୍ସୁକଂ ରଂତୁମେଵ ଚ
ମୁଁ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଜଣେ ଜୀବନସଂଗିନୀ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି; ତେବେ କାହିଁକି ମୋର ହୃଦୟ ଏମିତି ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି, କେବଳ ଏକତ୍ରତା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ?
ରଂଭୋଵାଚ- ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵ ମହାଭାଗେ ଦେହରୂପେଷୁ ଭାମିନି । ଵସତ୍ଯାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରୂପଃ ସନାତନଃ
ରମ୍ଭା କହିଲେ— ସମସ୍ତ ଦେହ ଓ ରୂପରେ, ରୂପବତୀ, ଆତ୍ମା ନିଜେ ଏକ ଅବିନାଶୀ ଜ୍ଞାନର ରୂପରେ ବସିଥାଏ।
ଯଦ୍ଯପି ପ୍ରକ୍ରିଯାବଦ୍ଧୈରିଂଦ୍ରିଯୈରୁପକାରିଭିଃ । ମୋହପାଶମଯୈର୍ବଦ୍ଧସ୍ତଥା ସିଦ୍ଧସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା
ଯଦିଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ମୋହର ପାଶରେ ବନ୍ଧା, ତଥାପି ସିଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ସଦା ସ୍ୱାଧୀନ ରହେ।
ପ୍ରକୃତିଂ ନୈଵ ଜାନାତି ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନକୀଂ କଲାମ୍ । ଅଯଂ ଶୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଆତ୍ମା ଵେତ୍ତି ଚ ସୁଂଦରି
ସେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଜାଣିନଥାଏ, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ବୁଝିବାର ଏକ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର ଓ ଧର୍ମକୁ ଜାଣେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଗଚ୍ଛଂତ୍ଯପି ମନସ୍ତାପମେନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାମତିମ୍ । ପାପମେଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସତ୍ଯମେଵଂ ପ୍ରଧାଵତି
ଯେତେବେଳେ ଯାଉଛି, ମନ ଏହି ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ; ଏଭଳି, ପାପକୁ ଛାଡ଼ି, ସତ୍ୟ ପାଇଁ ହିଁ ଦୌଡ଼େ।
ଭର୍ତାଯମାଯୁପୁତ୍ରସ୍ତେ ଏତତ୍ସତ୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ । ଅନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଶଂକେତ ପୁରୁଷଂ ପାପଲକ୍ଷଣମ୍
ଏହିଯେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ, ଆୟୁର ପୁତ୍ର; ଏହା ସତ୍ୟ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ, ଯଦି ସେ ପାପର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ସତର୍କ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵିଧିଃ କୃତୋ ଦେଵୈଃ ସତ୍ଯପାଶେନ ବଂଧିତଃ । ଯଦସ୍ଯା ଆଯୁପୁତ୍ରୋପି ଭର୍ତୃତ୍ଵମୁପଯାସ୍ଯତି
ଦେବତାମାନେ ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି, ସତ୍ୟର ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଯେ, ଆୟୁର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।
ଏଵମାକର୍ଣିତଂ ଭଦ୍ରେ ଆତ୍ମନା ତଂ ଚ ସୁଂଦରି । ତଦ୍ଭାଵସତ୍ଯସଂବଂଧଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏବଂ ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ନିଜେ ସତ୍ୟ ଭାବର ବନ୍ଧନକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଅପେକ୍ଷା କଲେ।
ଅନ୍ଯଂ ଭାଵଂ ନ ଜାନାତି ଆଯୁପୁତ୍ରଂ ଚ ଵିଂଦତି । ପ୍ରକୃତିର୍ନୈଵ ତେ ଦେଵି ପତିଂ ଜାନାତି ଚାଗତମ୍
ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବକୁ ଜାଣେନି, ଆୟୁର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଚିହ୍ନିଥାଏ; ହେ ଦେବୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆସିଥିବା ସ୍ୱାମୀକୁ ଚିହ୍ନିନଥାଏ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରଧାନାତ୍ମା ତଵାଦ୍ଯୈଵ ପ୍ରଧାଵତି । ଆତ୍ମା ସର୍ଵଂ ପ୍ରଜାନାତି ଆତ୍ମା ଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଏଭଳି ଜାଣି, ପ୍ରଧାନ ଆତ୍ମା ଆଜି ତୁମ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଯାଏ; ଆତ୍ମା ସବୁକିଛି ଜାଣେ, ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଶାଶ୍ୱତ ଦେବତା।
ଅଯମେଷ ସ ଵୀରେଂଦ୍ରୋ ନହୁଷୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛତି ଚେତସ୍ତେ ସତ୍ଯଂ ସଂବଂଧମିଚ୍ଛତେ
ଏହିଯେ ସେ ପ୍ରବଳ ବୀର, ନାହୁଷ ନାମକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତେଣୁ, ତୁମର ମନ ଯଦି ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଏ, ସେ ସତ୍ୟ ବନ୍ଧନ ଚାହେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚାଯୋଃ ସୁତଂ ଭଦ୍ରେ ଅନ୍ଯଂ ଚୈଵ ନ ଗଚ୍ଛତି । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ତ୍ଵନ୍ମନୋଗତମ୍
ଆୟୁର ପୁତ୍ରକୁ ଚିହ୍ନି, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଯାଏନି; ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଥିଲା, ସେ ସବୁ ଶାଶ୍ୱତ କଥା ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି।
ହୁଂଡଂ ହତ୍ଵା ମହାଘୋରଂ ସମରେ ଦାନଵାଧମମ୍ । ତ୍ଵାଂ ନଯିଷ୍ଯତି ସ୍ଵସ୍ଥାନମାଯୋଶ୍ଚ ଗୃହମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ହୁଣ୍ଡାକୁ ମାରି, ତୁମକୁ ତୁମ ନିଜ ଘରକୁ ଏବଂ ଆୟୁଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ।
ହୃତୋ ଦୈତ୍ଯେନ ଵୀରେଂଦ୍ରୋ ନିଜପୁଣ୍ଯେନ ଶେଷିତଃ । ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି ଵୀରେଂଦ୍ରୋ ଵିଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଜନେନ ଵୈ
ବୀରନାୟକ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପୁଣ୍ୟରେ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ; ଛୁଆଁବେଳୁ ବୀରନାୟକ ନିଜ ଜଣଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ।
ପିତୃମାତୃଵିହୀନସ୍ତୁ ଗତୋ ଵୃଦ୍ଧିଂ ମହାଵନେ । ଯାସ୍ଯତ୍ଯେଵ ପିତୁର୍ଗେହଂ ତ୍ଵଯୈଵ ସହ ସାଂପ୍ରତମ୍
ପିତା ଓ ମାଆଁ ବିହୀନ ହୋଇ, ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ବଡ଼ ହେଲେ; ଏବେ ତୁମ ସହ ଏକାଠି ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବେ।
ଏଵମାଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଂଭାଯାଃ ଶିଵନଂଦିନୀ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟା ତାମୁଵାଚ ସମୁଦ୍ରଜାମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଶିବନନ୍ଦିନୀ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ କହିଲେ; ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟାକୁ କହିଲେ।
ଅଯମେଵ ସ ସତ୍ଯାତ୍ମା ମମ ଭର୍ତା ସୁଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ମନୋ ମେ ଧାଵତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଶୋକାକୁଲିତଵିହ୍ଵଲମ୍
ଏହିଯେ ସେ ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା, ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ବଡ଼ ପ୍ରବଳ; ମୋର ମନ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ବହୁତ ଦୌଡ଼େ, ଦୁଃଖରେ ବିକଳ ଓ ଅଶାନ୍ତ।
ନାସ୍ତି ଚିତ୍ତସମୋ ଦେଵୋ ଜାନାତି ସୁଵିନିଶ୍ଚିତମ୍ । ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ସୁଚିତ୍ରଂ ଚାରୁହାସିନି
ମନ ସମାନ ଦେବତା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସବୁକିଛି ଜାଣେ। ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଦେଖିଛି, ହେ ସୁନ୍ଦର ହାସିଥିବା, ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ମନୋଭଵସମାନଂ ତୁ ପୁରୁଷଂ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ । ନ ଧାଵତି ମହାଚେତ ଏନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଥା ସଖି
ମନୋଭବ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ, ଏହିଯେ ମହାମନାଙ୍କୁ ଯେପରି ଆକର୍ଷିତ କରେ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କେହି କରେନାହିଁ, ହେ ସଖୀ।
ତଥା ନ ଧାଵତେ ଭଦ୍ରେ ପୁଂସମନ୍ଯଂ ନ ମନ୍ଯତେ । ଏନଂ ଗଂତଵ୍ଯମାଵାଭ୍ଯାଂ ସଖୀଭିର୍ଗୃହମେଵ ହି
ଏଭଳି, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼େନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମନେ କରେନାହିଁ; ଆମେ ସଖୀମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ସା ରଂଭା ଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ । ଗମନାଯୋତ୍ସୁକାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନହୁଷସ୍ଯାଂତିକଂ ପ୍ରତି
ଏଭଳି କହି, ରମ୍ଭା ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଯିବା ଉତ୍ସାହ ଜାଣି, ସେ ନାହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରଂଭା କସ୍ମାଦ୍ଦେଵି ନ ଗମ୍ଯତେ । ସୂତ ଉଵାଚ- ସଖ୍ଯା ଚ ରଂଭଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନହୁଷଂ ଵୀରଲକ୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ରମ୍ଭା ସେଠାରେ କହିଲେ, 'ଦେବୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଯାଉନାହାଁ?' ସୂତା କହିଲେ— ରମ୍ଭା ତାଙ୍କର ସହେଳୀ ସହ ଏହି ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯାଂତିକଂ ସୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସ ତାଂ ସଖୀମ୍ । ଏନଂ ଗଚ୍ଛ ମହାଭାଗେ ନହୁଷଂ ଦେଵରୂପିଣମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କ ସହେଳୀକୁ ପଠାଇଲେ— 'ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଦେବତା ସଦୃଶ ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।'
କଥଯସ୍ଵ କଥାମେତାଂ ତଵାର୍ଥେ ଆଗତା ଯତଃ । ରଂଭୋଵାଚ-। ଏଵଂ ସଖି କରିଷ୍ଯାମି ସୁପ୍ରିଯଂ ତଵ ସୁଵ୍ରତେ
‘ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ, କାରଣ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ।' ରମ୍ଭା କହିଲେ— 'ଠିକ୍ ଅଛି ସହେଳୀ, ତୁମ ପାଇଁ ଏହା କରିବି, ହେ ସୁବ୍ରତେ, ତୁମେ ଖୁସି ହେବ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତା ରଂଭା ନହୁଷଂ ରାଜନଂଦନମ୍ । ଚାପବାଣଧରଂ ଵୀରଂ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ଵାସଵମ୍
ଏଭଳି କହି ରମ୍ଭା ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ନହୁଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଧନୁଷ୍ ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଇନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଶୂରବୀର ଥିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଗତା ରଂଭା ସଖ୍ଯା ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଯୁପୁତ୍ର ମହାଭାଗ ରଂଭାହଂସମୁପାଗତା
ରମ୍ଭା ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସହେଳୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ— 'ହେ ଆୟୁପୁତ୍ର, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ରମ୍ଭା ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।'
ଶିଵସ୍ଯ କନ୍ଯଯା ଵୀର ତଯାହଂ ପରିପ୍ରେଷିତା । ତଵାର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵେନ ଦେଵ୍ଯା ଦେଵେନ ଵୈ ପୁରା
ହେ ଶୂରବୀର, ମୁଁ ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପାଇଁ ପଠାଯାଇଛି, ପୂର୍ବରୁ ଦେବତା ଓ ଦେବୀ ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି କାମ କରିଥିଲେ।
ଭାର୍ଯାରୂପଂ ଵରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସୃଷ୍ଟଂ ଲୋକେଷୁ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ତୁ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ଦେଵୈ ସେଂଦ୍ରୈସ୍ତପୋଧନୈଃ
ଭାର୍ଯ୍ୟା ରୂପେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଲଭ ବର ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଏବଂ ତପସ୍ଵୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଗଂଧର୍ଵୈଃ ପନ୍ନଗୈଃ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚାରଣୈଃ ପୁଣ୍ଯଲକ୍ଷଣୈଃ । ସ୍ଵଯମେଵ ସମାଯାତଂ ତଵାର୍ଥେ ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଗନ୍ଧର୍ବ, ପନ୍ନଗ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି; ସେ ନିଜେ ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଏବେ ଶୁଣ।