ଚକ୍ରାଚ୍ଚକ୍ରଂ ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ସୂର୍ଯବିଂବୋପମଂ ମହତ୍ । ଜ୍ଵଲତା ତେଜସା ଦୀପ୍ତଂ ସୁଵୃତ୍ତାରଂ ଶୁଭାଵହମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଉଖିଡ଼ିଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତି ପରି ବଡ଼, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମସ୍ତ ଗୋଲାକାର ଓ ଶୁଭ ଫଳଦାୟକ ।
ନହୁଷାଯ ଦଦୌ ଦେଵୋ ହର୍ଷେଣ ମହତା କିଲ । ତସ୍ମୈ ଶୂଲଂ ଦଦୌ ଶଂଭୁଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ତେଜସାନ୍ଵିତମ୍
ଦେବତା ଏହାକୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନହୁଷଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ଶୂଳ ଦେଲେ ।
ତେନ ଶୂଲଵରେଣାସୌ ଶୋଭତେ ସମରୋଦ୍ଯତଃ । ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଶଂକରଶ୍ଚାସୌ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନୋ ଯଥା ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂଳ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଶିବ ।
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଵରୁଣଃ ପାଶମୁତ୍ତମମ୍ । ଚଂଦ୍ର ତେଜଃପ୍ରତୀକାଶଂ ଶଂଖଂ ଚ ନାଦମଂଗଲମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ବରୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶ ଦେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ତେଜ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ଶଂଖ ଦେଲେ, ଯାହା ଶୁଭ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ।
ଵଜ୍ରମିଂଦ୍ରସ୍ତଥା ଶକ୍ତିଂ ଵାଯୁଶ୍ଚାପଂ ସମାର୍ଗଣମ୍ । ଆଗ୍ନେଯାସ୍ତ୍ରଂ ତଥା ଵହ୍ନିର୍ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ମହାତ୍ମନେ
ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ବାୟୁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଦେଲେ; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ ।
ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ବହୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଦଦୁର୍ଦେଵା ମହାତ୍ମାନସ୍ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହୌଜସେ
ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଅଥ ଆଯୁସୁତୋ ଵୀରୋ ଦୈଵତୈଃ ପରିମାନିତଃ । ଆଶୀର୍ଭିର୍ନଂଦିତଶ୍ଚାପି ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ତାପରେ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ବୀର, ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ ।
ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଭାସ୍ଵରଂ ରତ୍ନମାଲିନମ୍ । ଘଂଟାରଵୈଃ ପ୍ରଣଦଂତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଘଂଟାସମାକୁଲମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଘଣ୍ଟାର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠୁଥିଲା, ଛୋଟ ଘଣ୍ଟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।
ରଥେନ ତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ଶୁଶୁଭେ ନୃପନଦଂନଃ । ଦିଵିମାର୍ଗେ ଯଥା ସୂର୍ଯସ୍ତେଜସା ସ୍ଵେନ ଵୈ କିଲ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ରାଜା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶପଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ତେଜରେ ଚମକେ।
ପ୍ରତପଂସ୍ତେଜସା ତଦ୍ଵଦ୍ଦୈତ୍ଯାନାଂ ମସ୍ତକେଷୁ ସଃ । ଜଗାମ ଶୀଘ୍ରଂ ଵେଗେନ ଯଥା ଵାଯୁଃ ସଦାଗତିଃ
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭୟ ଦେଇ, ବାୟୁ ଯେପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଯତ୍ରାସୌ ଦାନଵଃ ପାପସ୍ତିଷ୍ଠତେ ସ୍ଵବଲୈର୍ଯୁତଃ । ତେନ ମାତଲିନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵାହକେନ ମହାତ୍ମନା
ଯେଉଁଠି ସେ ପାପୀ ଦାନବ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଦଢ଼ି ଥିଲା, ସେଠି ମହାତ୍ମା ମାତଳି ସହ ରଥରେ ରାଜା ଯାଇଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷ କଥା ଅଂଶରେ ଏହା ଶତଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ନିର୍ଗଚ୍ଛମାନେ ସମରାଯ ଵୀରେ ନହୁଷେ ହି ତସ୍ମିନ୍ସୁରରାଜ ତୁଲ୍ଯେ । ସକୌତୁକା ମଂଗଲଗୀତଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତୁ ସର୍ଵାଃ ପରିଜଗ୍ମୁରତ୍ର
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ବୀର ନହୁଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ସମାନ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବାହାରିଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଦେଵତାନାଂ ଵରା ନାର୍ଯୋ ରଂଭାଦ୍ଯପ୍ସରସସ୍ତଥା । କିନ୍ନର୍ଯଃ କୌତୁକୋତ୍ସୁକ୍ଯୋ ଜଗୁଃ ସ୍ଵରେଣ ସତ୍ତମ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ, ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଏବଂ ଉତ୍ସୁକ କିନ୍ନରୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଗଂଧର୍ଵାଣାଂ ତଥା ନାର୍ଯୋ ରୂପାଲଂକାରସଂଯୁତାଃ । କୌତୁକାଯ ଗତାସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ରାଜା ସ ତିଷ୍ଠତି
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ରାଜା ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ସେଠି ଉତ୍ସୁକତାରେ ଯାଇଥିଲେ।
ପୁରଂ ମହୋଦଯଂ ନାମ ହୁଂଡସ୍ଯାପି ଦୁରାତ୍ମନଃ । ନଂଦନୋପଵନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ସମଲଂକୃତମ୍
ମହୋଦୟ ନାମକ ଏହି ସହର, ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନମାନେ ସହ ସମସ୍ତଠାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ସପ୍ତକକ୍ଷାନ୍ଵିତୈର୍ଗେହୈଃ କଲଶୈରୁପଶୋଭିତଃ । ସପତାକୈର୍ମହାଦଂଡୈଃ ଶୋଭମାନଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ସପ୍ତ ଅଙ୍ଗନା ଥିବା ଘରମାନେ, ଘର ମୁଣ୍ଡରେ କଳଶ, ପତାକା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଖୁଟି ସହ ଏହି ସହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
କୈଲାସଶିଖରାକାରୈଃ ସୋନ୍ନତୈର୍ଦିଵମାସ୍ଥିତୈଃ । ସର୍ଵଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭ୍ରାଜମାନଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
କୈଳାସ ଶିଖର ସଦୃଶ ଉଚ୍ଚ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୃହମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ସହିତ ମହୋଦୟ ସହର ଚମକୁଥିଲା।
ଵନୈଶ୍ଚୋପଵନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈସ୍ତଡାଗୈଃ ସାଗରୋପମୈଃ । ଜଲପୂର୍ଣୈଃ ସୁଶୋଭୈସ୍ତୁ ପଦ୍ମୈ ରକ୍ତୋତ୍ପଲାନ୍ଵିତୈଃ
ଦିବ୍ୟ ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନ, ସାଗର ସମାନ ବଡ଼ ଝିଲିକ, ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ଲାଲ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ପ୍ରାକାରୈଶ୍ଚ ମହାରତ୍ନୈରଟ୍ଟାଲକଶତୈରପି । ପରିଖାଭିଃ ସୁପୂର୍ଣାଭିର୍ଜଲୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛୈଃ ପ୍ରଶୋଭିତମ୍
ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଲଗା ଦେଉଳି, ଶତଶଃ ମହଲ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଳି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ମହାରତ୍ନୈର୍ଗଜାଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ଵିରାଜିତମ୍ । ସୁନାରୀଭିଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ପୁରୁଷୈଶ୍ଚ ମହାପ୍ରଭୈଃ
ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ ଓ ମହାନ ପୁରୁଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନାନାପ୍ରଭାଵୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶୋଭମାନଂ ମହୋଦଯମ୍ । ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାଵୀରୋ ନହୁଷୋ ଦଦୃଶେ ପୁରମ୍
ନାନା ପ୍ରଭା ଓ ଦିବ୍ୟ ଶୋଭାରେ ମହୋଦୟ ସହର ଚମକୁଥିଲା; ମହାବୀର ରାଜା ନହୁଷ ସେହି ସହରକୁ ଦେଖିଲେ।
ପୁରପ୍ରାଂତେ ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଵୃକ୍ଷୈରଲଂକୃତମ୍ । ତଦ୍ଵିଵେଶ ମହାଵୀରୋ ନଂଦନଂ ହି ଯଥାଽମରଃ
ସହର ଧାରରେ ଦିବ୍ୟ ବନ ଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ମହାବୀର ଏହି ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଅମରମାନେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ରଥେନ ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ତେନ ମାତଲିନା ସହ । ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସ ତୁ ରାଜେଂଦ୍ରୋ ଵନମଧ୍ଯେ ସରିତ୍ତଟେ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ମାତଳି ସହ ଏବଂ ରଥ ନେଇ ବନ ମଧ୍ୟରେ ନଦୀ କୂଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ତା ରୂପସଂଯୁକ୍ତା ଦିଵ୍ଯା ନାର୍ଯଃ ସମାଗତାଃ । ଗଂଧର୍ଵା ଗୀତତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞା ଜଗୁର୍ଗୀତୈର୍ନୃପୋତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିବା ନାରୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ରାଜାଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା କଲେ।
ସୂତାଶ୍ଚ ମାଗଧାଃ ସର୍ଵେ ତଂ ସ୍ତୁଵଂତି ନୃପୋତ୍ତମମ୍ । ରାଜାନମାଯୁପୁତ୍ରଂ ତଂ ଭ୍ରାଜମାନଂ ଯଥା ରଵିମ୍
ସମସ୍ତ ସୂତ ଓ ମାଗଧ ଗାୟକମାନେ ଏହି ଆୟୁପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେ ରବି ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ଗୀତଂ ମଧୁରଂ ନହୁଷଃ କିନ୍ନରେରିତମ୍
ନହୁଷ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ କିନ୍ନରମାନେ ଗାଇଥିବା ଶୁଣିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଏକାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷଙ୍କ କଥାର ଏକଶଏଗ୍ୟାରହ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ତଦେଵ ଗାନଂ ଚ ସୁରାଂଗନାଭିର୍ଗୀତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଚ ଗୀତକୈର୍ଧ୍ରୁଵୈଃ । ସମାକୁଲା ଚାପି ବଭୂଵ ତତ୍ର ସା ଶଂଭୁପୁତ୍ରୀ ପରିଚିଂତଯାନା
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ସେଇ ଗୀତଟି ଦେବୀମାନେ ଧ୍ରୁବ ତାନ ଓ ରାଗରେ ଗାଇଥିବା ଶୁଣି, ଶିବଙ୍କ ଝିଅ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ଆସନାତ୍ତୂର୍ଣମୁତ୍ଥାଯ ମହୋତ୍ସାହେନ ସଂଯୁତା । ତୂର୍ଣଂ ଗତା ଵରାରୋହା ତପୋଭାଵସମନ୍ଵିତା
ସେ ତୁରନ୍ତ ଆସନରୁ ଉଠି, ଭାରି ଉତ୍ସାହରେ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।