ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନୃପଶାର୍ଦୂଲୋ ଜଗୃହେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯରୂପୋପମୋଽଭଵତ୍
ଦେବମାନେଠାରୁ ସେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସେ ଦେବମାନେ ପରି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।
ଅଥ ତା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷମଥାବ୍ରୁଵନ୍ । ସ୍ଯଂଦନୋ ଦୀଯତାମସ୍ମୈ ନହୁଷାଯ ସୁରେଶ୍ଵର
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହସ୍ରନୟନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ରଥଟିକୁ ନହୁଷଙ୍କୁ ଦିଅ ।'
ଦେଵାନାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ ଵଜ୍ରପାଣିଃ ସ୍ଵସାରଥିମ୍ । ଆହୂଯ ମାତଲି ତଂ ତୁ ଆଦିଦେଶ ତତୋ ଦ୍ଵିଜ
ଦେବମାନେଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ବଜ୍ରଧାରୀ ନିଜ ରଥଚାଳକ ମାତଳିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଏନଂ ଗଚ୍ଛ ମହାତ୍ମାନମୁହ୍ଯତାଂ ସ୍ଯଂଦନେନ ଵୈ । ସଧ୍ଵଜେନ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞମାଯୁଜଂ ସମରୋଦ୍ଯତମ୍
ତୁମେ ଯାଅ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱଜଯୁକ୍ତ ରଥ ନେଇଯାଅ । ଏହି ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।
ସ ଚୋଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ କରିଷ୍ଯେ ତଵଶାସନମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଶୁ ହ୍ଯାଯୁପୁତ୍ରଂ ରଣୋଦ୍ଯତମ୍
ସେ ସହସ୍ରନୟନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବି ।' ଏଭଳି କହି ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ।
ରାଜାନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚୈଵ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍ । ଵିଜଯୀ ଭଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରଥେନାନେନ ସଂଗରେ
ସେ ରଥଚାଳକ ଦେବରାଜଙ୍କ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଏହି ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେଉ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ।'
ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ତ୍ଵାମେଵ ନୃପତୀଶ୍ଵର । ଜହି ତ୍ଵଂ ଦାନଵଂ ସଂଖ୍ଯେ ତଂ ହୁଂଡଂ ପାପଚେତନମ୍
ସହସ୍ରନୟନ ଏଭଳି କହିଲେ — 'ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଦାନବ ହୁଣ୍ଡକୁ ବଧ କର ।'
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ସ ରାଜେଂଦ୍ର ସାନଂଦପୁଲକୋଦ୍ଗମଃ । ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵଶିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା ଓ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା, ଏହା ସବୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କୃପାରୁ ହେଲା ।
ଦାନଵଂ ସୂଦଯିଷ୍ଯାମି ସମରେ ପାପଚେତନମ୍ । ଦେଵାନାଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ମମ ମାଯାପଚାରିତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଦାନବକୁ ନିଶ୍ଚୟ ହରାଇବି, ଦେବମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ମୋର ମାୟା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ପାଇଁ ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମହାଵାକ୍ଯେ ନହୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା । ଅଥାଯାତଃ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ନହୁଷ ମହାନ କଥା କହିଲେ, ତାପରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ଆସିଗଲେ ।
ଚକ୍ରାଚ୍ଚକ୍ରଂ ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ସୂର୍ଯବିଂବୋପମଂ ମହତ୍ । ଜ୍ଵଲତା ତେଜସା ଦୀପ୍ତଂ ସୁଵୃତ୍ତାରଂ ଶୁଭାଵହମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଉଖିଡ଼ିଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତି ପରି ବଡ଼, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମସ୍ତ ଗୋଲାକାର ଓ ଶୁଭ ଫଳଦାୟକ ।
ନହୁଷାଯ ଦଦୌ ଦେଵୋ ହର୍ଷେଣ ମହତା କିଲ । ତସ୍ମୈ ଶୂଲଂ ଦଦୌ ଶଂଭୁଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ତେଜସାନ୍ଵିତମ୍
ଦେବତା ଏହାକୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନହୁଷଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ଶୂଳ ଦେଲେ ।
ତେନ ଶୂଲଵରେଣାସୌ ଶୋଭତେ ସମରୋଦ୍ଯତଃ । ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଶଂକରଶ୍ଚାସୌ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନୋ ଯଥା ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂଳ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଶିବ ।
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଵରୁଣଃ ପାଶମୁତ୍ତମମ୍ । ଚଂଦ୍ର ତେଜଃପ୍ରତୀକାଶଂ ଶଂଖଂ ଚ ନାଦମଂଗଲମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ବରୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶ ଦେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ତେଜ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ଶଂଖ ଦେଲେ, ଯାହା ଶୁଭ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ।
ଵଜ୍ରମିଂଦ୍ରସ୍ତଥା ଶକ୍ତିଂ ଵାଯୁଶ୍ଚାପଂ ସମାର୍ଗଣମ୍ । ଆଗ୍ନେଯାସ୍ତ୍ରଂ ତଥା ଵହ୍ନିର୍ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ମହାତ୍ମନେ
ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ବାୟୁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଦେଲେ; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ ।
ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ବହୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଦଦୁର୍ଦେଵା ମହାତ୍ମାନସ୍ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହୌଜସେ
ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଅଥ ଆଯୁସୁତୋ ଵୀରୋ ଦୈଵତୈଃ ପରିମାନିତଃ । ଆଶୀର୍ଭିର୍ନଂଦିତଶ୍ଚାପି ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ତାପରେ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ବୀର, ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ ।
ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଭାସ୍ଵରଂ ରତ୍ନମାଲିନମ୍ । ଘଂଟାରଵୈଃ ପ୍ରଣଦଂତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଘଂଟାସମାକୁଲମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଘଣ୍ଟାର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠୁଥିଲା, ଛୋଟ ଘଣ୍ଟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।
ରଥେନ ତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ଶୁଶୁଭେ ନୃପନଦଂନଃ । ଦିଵିମାର୍ଗେ ଯଥା ସୂର୍ଯସ୍ତେଜସା ସ୍ଵେନ ଵୈ କିଲ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ରାଜା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶପଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ତେଜରେ ଚମକେ।
ପ୍ରତପଂସ୍ତେଜସା ତଦ୍ଵଦ୍ଦୈତ୍ଯାନାଂ ମସ୍ତକେଷୁ ସଃ । ଜଗାମ ଶୀଘ୍ରଂ ଵେଗେନ ଯଥା ଵାଯୁଃ ସଦାଗତିଃ
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭୟ ଦେଇ, ବାୟୁ ଯେପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଥିଲେ।
ଯତ୍ରାସୌ ଦାନଵଃ ପାପସ୍ତିଷ୍ଠତେ ସ୍ଵବଲୈର୍ଯୁତଃ । ତେନ ମାତଲିନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵାହକେନ ମହାତ୍ମନା
ଯେଉଁଠି ସେ ପାପୀ ଦାନବ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଦଢ଼ି ଥିଲା, ସେଠି ମହାତ୍ମା ମାତଳି ସହ ରଥରେ ରାଜା ଯାଇଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷ କଥା ଅଂଶରେ ଏହା ଶତଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ନିର୍ଗଚ୍ଛମାନେ ସମରାଯ ଵୀରେ ନହୁଷେ ହି ତସ୍ମିନ୍ସୁରରାଜ ତୁଲ୍ଯେ । ସକୌତୁକା ମଂଗଲଗୀତଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତୁ ସର୍ଵାଃ ପରିଜଗ୍ମୁରତ୍ର
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ଯେତେବେଳେ ବୀର ନହୁଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ସମାନ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବାହାରିଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଗୀତ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଦେଵତାନାଂ ଵରା ନାର୍ଯୋ ରଂଭାଦ୍ଯପ୍ସରସସ୍ତଥା । କିନ୍ନର୍ଯଃ କୌତୁକୋତ୍ସୁକ୍ଯୋ ଜଗୁଃ ସ୍ଵରେଣ ସତ୍ତମ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ, ରମ୍ଭା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଏବଂ ଉତ୍ସୁକ କିନ୍ନରୀମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାଇଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଗଂଧର୍ଵାଣାଂ ତଥା ନାର୍ଯୋ ରୂପାଲଂକାରସଂଯୁତାଃ । କୌତୁକାଯ ଗତାସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ରାଜା ସ ତିଷ୍ଠତି
ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ରାଜା ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ସେଠି ଉତ୍ସୁକତାରେ ଯାଇଥିଲେ।
ପୁରଂ ମହୋଦଯଂ ନାମ ହୁଂଡସ୍ଯାପି ଦୁରାତ୍ମନଃ । ନଂଦନୋପଵନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ସମଲଂକୃତମ୍
ମହୋଦୟ ନାମକ ଏହି ସହର, ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନମାନେ ସହ ସମସ୍ତଠାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ସପ୍ତକକ୍ଷାନ୍ଵିତୈର୍ଗେହୈଃ କଲଶୈରୁପଶୋଭିତଃ । ସପତାକୈର୍ମହାଦଂଡୈଃ ଶୋଭମାନଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ସପ୍ତ ଅଙ୍ଗନା ଥିବା ଘରମାନେ, ଘର ମୁଣ୍ଡରେ କଳଶ, ପତାକା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଖୁଟି ସହ ଏହି ସହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
କୈଲାସଶିଖରାକାରୈଃ ସୋନ୍ନତୈର୍ଦିଵମାସ୍ଥିତୈଃ । ସର୍ଵଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତୈର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଭ୍ରାଜମାନଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
କୈଳାସ ଶିଖର ସଦୃଶ ଉଚ୍ଚ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗୃହମାନେ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ସହିତ ମହୋଦୟ ସହର ଚମକୁଥିଲା।
ଵନୈଶ୍ଚୋପଵନୈର୍ଦିଵ୍ଯୈସ୍ତଡାଗୈଃ ସାଗରୋପମୈଃ । ଜଲପୂର୍ଣୈଃ ସୁଶୋଭୈସ୍ତୁ ପଦ୍ମୈ ରକ୍ତୋତ୍ପଲାନ୍ଵିତୈଃ
ଦିବ୍ୟ ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନ, ସାଗର ସମାନ ବଡ଼ ଝିଲିକ, ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ଓ ଲାଲ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ପ୍ରାକାରୈଶ୍ଚ ମହାରତ୍ନୈରଟ୍ଟାଲକଶତୈରପି । ପରିଖାଭିଃ ସୁପୂର୍ଣାଭିର୍ଜଲୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛୈଃ ପ୍ରଶୋଭିତମ୍
ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଲଗା ଦେଉଳି, ଶତଶଃ ମହଲ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଳି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସହର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।