ଆଯୋଶ୍ଚ ଦୁଃଖମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵକୁଲଂ ତାରଯିଷ୍ଯତି । ସୁଖିନଂ ପିତରଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଜାପାଲୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ତୁମର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ ଓ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ; ପିତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କର ରକ୍ଷକ ହେବେ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଦେଵାନାଂ କଥନଂ ଶୁଭେ । ଦୁଃଖଂ ଶୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁଖେନ ପରିଵର୍ତ୍ତଯ
ହେ ଶୁଭେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି; ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦରେ ରୁଚି ଦେ।
ଅଶୋକସୁଂଦର୍ଯୁଵାଚ- କଦା ହ୍ଯେଷ୍ଯତି ମେ ଭର୍ତ୍ତା ଵିହିତୋ ଦୈଵତୈର୍ଯଦି । ସତ୍ଯଂ ଵଦ ସ୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞ ମମ ସୌଖ୍ଯଂ ଵିଵର୍ଦ୍ଧଯ
ଆଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ— ଯଦି ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ମୋ ସ୍ୱାମୀ କେବେ ଆସିବେ? ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ଏହି କଥା ଠିକ୍ ଠିକ୍ କହ, ମୋର ସୁଖ ବଢ଼ା।
ଵିଦ୍ଵର ଉଵାଚ- ଅଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଭର୍ତାରଂ ତ୍ଵମେଵଂ ଶୃଣୁ ସୁଂଦରି । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଥ ଗଂଧର୍ଵୋ ଵିବୁଧାଲଯମ୍
ବିଦ୍ବର କହିଲେ— ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ; ଶୁଣ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଏହିପରି କହି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଦେବତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ସା ଚ ତପସ୍ତେପେ ହି ତତ୍ର ଵୈ । କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଲୋଭଂ ଚାପି ଶିଵାତ୍ମଜା
ସେଠାରେ ଆଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଆଶା, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭକୁ ଛାଡ଼ି, ଶିବଙ୍କର ଝିଅ ତପ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନାହୁଷାଖ୍ଯାନେ ନଵାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡର ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷ ଉପାଖ୍ୟାନର ଏହା ଏକ ଶତ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଆମଂତ୍ର୍ଯ ସ ମୁନୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵଶିଷ୍ଠଂ ତପତାଂଵରମ୍ । ସମୁତ୍ସୁକୋ ଗଂତୁକାମୋ ନହୁଷୋ ଦାନଵଂ ପ୍ରତି
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ବିଶେଷ କରି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନହୁଷ ଦାନବ ସହ ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଵଶିଷ୍ଠାଦ୍ଯାସ୍ତପୋଧନାଃ । ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯୈନମାଯୁପୁତ୍ରଂ ମହାବଲମ୍
ତାପରେ ବଶିଷ୍ଠ ଆଦି ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ନହୁଷଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ।
ଆକାଶେ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଜଘ୍ନୁର୍ଵୈ ଦୁଂଦୁଭୀନ୍ମୁଦା । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରଚକ୍ରୁସ୍ତେ ନହୁଷସ୍ଯ ଚ ମୂର୍ଧନି
ଆକାଶରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଡ଼ଙ୍ଗ ମାରିଲେ ଓ ନହୁଷଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ।
ଅଥ ଦେଵଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସୁରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସମାଗତଃ । ଦଦୌ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ସୂର୍ଯତେଜୋପମାନି ଚ
ତାପରେ ସହସ୍ରନୟନ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ର ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଆସି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦେଲେ।
ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନୃପଶାର୍ଦୂଲୋ ଜଗୃହେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯରୂପୋପମୋଽଭଵତ୍
ଦେବମାନେଠାରୁ ସେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସେ ଦେବମାନେ ପରି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।
ଅଥ ତା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷମଥାବ୍ରୁଵନ୍ । ସ୍ଯଂଦନୋ ଦୀଯତାମସ୍ମୈ ନହୁଷାଯ ସୁରେଶ୍ଵର
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସହସ୍ରନୟନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ରଥଟିକୁ ନହୁଷଙ୍କୁ ଦିଅ ।'
ଦେଵାନାଂ ମତମାଜ୍ଞାଯ ଵଜ୍ରପାଣିଃ ସ୍ଵସାରଥିମ୍ । ଆହୂଯ ମାତଲି ତଂ ତୁ ଆଦିଦେଶ ତତୋ ଦ୍ଵିଜ
ଦେବମାନେଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ବଜ୍ରଧାରୀ ନିଜ ରଥଚାଳକ ମାତଳିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଏନଂ ଗଚ୍ଛ ମହାତ୍ମାନମୁହ୍ଯତାଂ ସ୍ଯଂଦନେନ ଵୈ । ସଧ୍ଵଜେନ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞମାଯୁଜଂ ସମରୋଦ୍ଯତମ୍
ତୁମେ ଯାଅ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱଜଯୁକ୍ତ ରଥ ନେଇଯାଅ । ଏହି ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।
ସ ଚୋଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ କରିଷ୍ଯେ ତଵଶାସନମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମାଶୁ ହ୍ଯାଯୁପୁତ୍ରଂ ରଣୋଦ୍ଯତମ୍
ସେ ସହସ୍ରନୟନଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବି ।' ଏଭଳି କହି ସେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ।
ରାଜାନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚୈଵ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍ । ଵିଜଯୀ ଭଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରଥେନାନେନ ସଂଗରେ
ସେ ରଥଚାଳକ ଦେବରାଜଙ୍କ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଏହି ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହେଉ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ।'
ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ତ୍ଵାମେଵ ନୃପତୀଶ୍ଵର । ଜହି ତ୍ଵଂ ଦାନଵଂ ସଂଖ୍ଯେ ତଂ ହୁଂଡଂ ପାପଚେତନମ୍
ସହସ୍ରନୟନ ଏଭଳି କହିଲେ — 'ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଦାନବ ହୁଣ୍ଡକୁ ବଧ କର ।'
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ସ ରାଜେଂଦ୍ର ସାନଂଦପୁଲକୋଦ୍ଗମଃ । ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵଶିଷ୍ଠସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା ଓ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା, ଏହା ସବୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କୃପାରୁ ହେଲା ।
ଦାନଵଂ ସୂଦଯିଷ୍ଯାମି ସମରେ ପାପଚେତନମ୍ । ଦେଵାନାଂ ଚ ଵିଶେଷେଣ ମମ ମାଯାପଚାରିତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ଦାନବକୁ ନିଶ୍ଚୟ ହରାଇବି, ଦେବମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ମୋର ମାୟା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ପାଇଁ ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ମହାଵାକ୍ଯେ ନହୁଷେଣ ମହାତ୍ମନା । ଅଥାଯାତଃ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ନହୁଷ ମହାନ କଥା କହିଲେ, ତାପରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ଆସିଗଲେ ।
ଚକ୍ରାଚ୍ଚକ୍ରଂ ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ସୂର୍ଯବିଂବୋପମଂ ମହତ୍ । ଜ୍ଵଲତା ତେଜସା ଦୀପ୍ତଂ ସୁଵୃତ୍ତାରଂ ଶୁଭାଵହମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ରକୁ ଉଖିଡ଼ିଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତି ପରି ବଡ଼, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମସ୍ତ ଗୋଲାକାର ଓ ଶୁଭ ଫଳଦାୟକ ।
ନହୁଷାଯ ଦଦୌ ଦେଵୋ ହର୍ଷେଣ ମହତା କିଲ । ତସ୍ମୈ ଶୂଲଂ ଦଦୌ ଶଂଭୁଃ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ତେଜସାନ୍ଵିତମ୍
ଦେବତା ଏହାକୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନହୁଷଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ଶୂଳ ଦେଲେ ।
ତେନ ଶୂଲଵରେଣାସୌ ଶୋଭତେ ସମରୋଦ୍ଯତଃ । ଦ୍ଵିତୀଯଃ ଶଂକରଶ୍ଚାସୌ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନୋ ଯଥା ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂଳ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଶିବ ।
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ଦତ୍ତଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଵରୁଣଃ ପାଶମୁତ୍ତମମ୍ । ଚଂଦ୍ର ତେଜଃପ୍ରତୀକାଶଂ ଶଂଖଂ ଚ ନାଦମଂଗଲମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦେଲେ; ବରୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶ ଦେଲେ; ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ତେଜ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ଶଂଖ ଦେଲେ, ଯାହା ଶୁଭ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ।
ଵଜ୍ରମିଂଦ୍ରସ୍ତଥା ଶକ୍ତିଂ ଵାଯୁଶ୍ଚାପଂ ସମାର୍ଗଣମ୍ । ଆଗ୍ନେଯାସ୍ତ୍ରଂ ତଥା ଵହ୍ନିର୍ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ମହାତ୍ମନେ
ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ବାୟୁ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଦେଲେ; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ଦେଲେ ।
ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ବହୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଦଦୁର୍ଦେଵା ମହାତ୍ମାନସ୍ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ମହୌଜସେ
ମହାତ୍ମା ଦେବମାନେ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରକାର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଅଥ ଆଯୁସୁତୋ ଵୀରୋ ଦୈଵତୈଃ ପରିମାନିତଃ । ଆଶୀର୍ଭିର୍ନଂଦିତଶ୍ଚାପି ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ତାପରେ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ବୀର, ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ ।
ଆରୁରୋହ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଭାସ୍ଵରଂ ରତ୍ନମାଲିନମ୍ । ଘଂଟାରଵୈଃ ପ୍ରଣଦଂତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଘଂଟାସମାକୁଲମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଘଣ୍ଟାର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠୁଥିଲା, ଛୋଟ ଘଣ୍ଟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।
ରଥେନ ତେନ ଦିଵ୍ଯେନ ଶୁଶୁଭେ ନୃପନଦଂନଃ । ଦିଵିମାର୍ଗେ ଯଥା ସୂର୍ଯସ୍ତେଜସା ସ୍ଵେନ ଵୈ କିଲ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ରାଜା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶପଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ତେଜରେ ଚମକେ।
ପ୍ରତପଂସ୍ତେଜସା ତଦ୍ଵଦ୍ଦୈତ୍ଯାନାଂ ମସ୍ତକେଷୁ ସଃ । ଜଗାମ ଶୀଘ୍ରଂ ଵେଗେନ ଯଥା ଵାଯୁଃ ସଦାଗତିଃ
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭୟ ଦେଇ, ବାୟୁ ଯେପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳେ, ସେଉଁଠି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାଉଥିଲେ।