ତାମୁଵାଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ପ୍ରହସ୍ଯୈଵ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅଦ୍ଯୈଵ ଭକ୍ଷିତଂ ମାଂସମାଯୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୁଂଦରି
ସେ ପୁଣିପୁଣି ହସି, ବଡ଼ ଆଖିଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲା: 'ସୁନ୍ଦରୀ, ଆଜି ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅର ମାଂସ ଖାଇଦେଲି।'
ଜାତମାତ୍ରସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ସା ଵାକ୍ଯଂ କୋପଂ ଚକ୍ରେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏହି ନହୁଷ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ନବଜାତ ଶିଶୁର। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଭୟଙ୍କର ରେଷ ହେଲେ।
ପ୍ରୋଵାଚ ସତ୍ଯସଂସ୍ଥା ସା ତପସା ଭାଵିତା ପୁନଃ । ତପ ଏଵ ମଯା ତପ୍ତଂ ମନସା ନିଯମେନ ଵୈ । ଆଯୁସୁତଶ୍ଚିରାଯୁଶ୍ଚ ସତ୍ଯେନୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ପୁଣି କହିଲେ: 'ମୁଁ ମନ ଓ ନିୟମରେ ତପ କରିଛି; ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହେବ।'
ଇତୋ ଗଚ୍ଛ ଦୁରାଚାର ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି । ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵାମହଂ ଶପ୍ସ୍ଯେ ପୁନରେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରୁ ଚାଲିଯା, ଦୁଷ୍ଟ, ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ନହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଣି ଶାପ ଦେବି— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମାକର୍ଣିତଂ ତସ୍ଯାଃ ସୂଦେନ ନୃପତିଂ ପ୍ରତି । ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମହାରାଜ ଏତାମନ୍ଯାଂ ସମାଶ୍ରଯ
ତାଙ୍କଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରନ୍ଧୁନି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମହାରାଜ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ନେଉ।'
ସୂଦେନ ପ୍ରେଷିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସ ହୁଂଡଃ ପାପଚେତନଃ । ନିର୍ଜଗାମ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତଃ ସ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରତି
ରନ୍ଧୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ହୁଣ୍ଡ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଦାନବ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଖକୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲା।
ଚେଷ୍ଟିତଂ ନୈଵ ଜାନାତି ଦାସ୍ଯା ସୂଦେନ ଯତ୍କୃତମ୍ । ତସ୍ଯୈ ନିଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରିଯାଯୈ ଵୃତ୍ତମେଵ ଚ
ଦାସୀ କଣ୍ଠିଆ କଣ କରିଛି ତାହା ଜାଣିନଥିବା; ସେ ସବୁ କଥା, ଏବଂ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଯେମିତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି, ସେଥିରେ ଯାହା ଘଟିଛି ସବୁ ତାଙ୍କୁ ଖବର ଦିଆଯାଏ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ସା ଚ ମହତା ତପସା କିଲ । ଦୁଃଖଶୋକେନ ସଂତପ୍ତା କୃଶୀଭୂତା ତପସ୍ଵିନୀ
ସୂତ କହିଲେ— ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପିଡିତ, ଦେହରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ।
ଚିଂତଯଂତୀ ପ୍ରିଯଂ କାଂତଂ ତଂ ଧ୍ଯାଯତି ପୁନଃ ପୁନଃ । କିଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ଵୈ ଦୈତ୍ଯା ଉପାଯୈର୍ଵିଵିଧୈରପି
ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ଭାବିବା ଓ ପୁନିପୁନି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ; ଦାନବମାନେ କେଉଁ ଉପାୟ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଚାଲାନ୍ତି।
ଉପାଯଜ୍ଞାଃ ସଦା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଉଦ୍ଯମେନାପି ସର୍ଵଦା । ଵର୍ତଂତେ ଦନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାନାଭାଵୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା
ଦାନବମାନେ ସଦା ଚତୁର ଉପାୟ ଜାଣନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରୟାସରେ ନିପୁଣ; ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ମାଯୋପାଯେନ ଯୋଗେନ ହୃତାହଂ ପାପିନା ପୁରା । ତଥା ସ ଘାତିତଃ ପୁତ୍ର ଆଯୋଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୋତେ ପୂର୍ବେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ମାୟା ଓ ଯୋଗ ବ୍ୟବହାର କରି ହରିଥିଲା; ଏହିପରି ତାଙ୍କର ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖ ଆୟୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହେବ।
ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୈଵଯୋଗେନ ଭଵିତାରମନାମଯମ୍ । ଉଦ୍ଯମେନାପି ପଶ୍ଯେତ କିଂ ଵା ନଶ୍ଯତି ଵା ନ ଵା
ଦେବତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ଅକ୍ଷତ ରହିବେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରୟାସ କରି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯିବ କି ସେ ନଷ୍ଟ ହେବେ କି ନାହିଁ।
କିଂ ଵା ସ ଉଦ୍ଯମଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କିଂ ଵା ତତ୍କର୍ମଜଂ ଫଲମ୍ । ଭାଵିଭାଵଃ କଥଂ ନଶ୍ଯେତ୍ତତୋ ଵେଦଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠତି
ପ୍ରୟାସ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କି, କିମ୍ବା କର୍ମର ଫଳ ଅଧିକ? ଭାଗ୍ୟ ରେଖା କିପରି ନଷ୍ଟ ହେବ? ଏହିପରି ଭାବେ ବେଦ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଵିଶେଷୋ ଭାଵିତୋ ଦେଵୈଃ ସ କଥଂ ଚାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ । ଏଵମେଵଂ ମହାଭାଗା ଚିଂତଯଂତୀ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଭିନ୍ନ ଭାଗ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛନ୍ତି, ସେ କିପରି ଅନ୍ୟଥା ହେବ? ଏହିପରି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସେ ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
କିନ୍ନରୋ ଵିଦ୍ଵରୋ ନାମ ବୃହଦ୍ଵଂଶୋମହାତନୁଃ । ସନାଭ୍ଯୋର୍ଧନରଃ କାଯଃ ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ହି ଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏକ କିନ୍ନର ଥିଲେ, ନାମ ବିଦ୍ବର, ବଡ଼ ବଂଶର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ; ତାଙ୍କର ନାଭିଠାରୁ ଉପରେ ଦେହ ମାନବ, କିନ୍ତୁ ପଖା ନଥିଲା।
ଦ୍ଵିଭୁଜୋ ଵଂଶହସ୍ତସ୍ତୁ ହାରକଂକଣଶୋଭିତଃ । ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲିପ୍ତାଂଗୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ ଚାଗତଃ
ସେ ଦୁଇଟି ହାତ ଥିଲେ, ହାତରେ ବଂଶୀ ଧରିଥିଲେ, ହାର ଓ କଙ୍କଣରେ ଶୋଭିତ; ଦେହରେ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଆସିଥିଲେ।
ତାମୁଵାଚ ନିରାନଂଦାଂ ସ ସୁତାଂ ଶଂକରସ୍ଯହି । କିମର୍ଥଂ ଚିଂତସେ ଦେଵି ଵିଦ୍ଵରଂ ଵିଦ୍ଧି ଚାଗତମ୍
ସେ ଶିବଙ୍କ ଦୁଃଖିତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରୁଛ? ବିଦ୍ବର ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ।'
କିନ୍ନରଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଂ ମାଂ ପ୍ରେଷିତଂ ଦେଵସତ୍ତମୈଃ । ଦୁଃଖମେଵଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭଵତ୍ଯା ନହୁଷଂ ପ୍ରତି
'ମୁଁ କିନ୍ନର, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଦେବମାନେ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି; ତୁମେ ନହୁଷଙ୍କୁ ନେଇ ଏଭଳି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ହୁଂଡେନ ପାପଚାରେଣ ଵଧାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ । କୃତମେଵାଖିଲଂ କର୍ମ ହୃତଶ୍ଚାଯୁସୁତଃ ଶୁଭେ
ହୁଣ୍ଡ ଦୁଷ୍ଟ ଚଳାକି ଓ ଖରାପ କାମରେ, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ଶୁଭେ, ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ହରିନେଇଛି।
ସ ତୁ ଵୈ ରକ୍ଷିତୋ ଦେଵୈରୁପାଯୈର୍ଵିଵିଧୈରପି । ହୁଂଡ ଏଵଂ ଵିଜାନାତି ଆଯୁପୁତ୍ରୋ ହୃତୋ ମଯା
କିନ୍ତୁ ସେ ଦେବତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ହୁଣ୍ଡ ଏହିପରି ଜାଣେ ଯେ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ମୁଁ ନେଇଯାଇଛି।
ଭକ୍ଷିତସ୍ତୁ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ଇତି ଜାନାତି ଵୈ ଶୁଭେ । ଭଵତାଂ ଶ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ହି ଗତୋସୌ ଦାନଵୋଽଧମଃ
'ସେ ଖାଇଦିଆଯାଇଛି, ଓ ବିଶାଳନୟନୀ,' ଏହିପରି ଶୁଭେ, ସେ ଭାବେ; ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଚାଲିଗଲା।
ସ୍ଵେନକର୍ମଵିପାକେନ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯାପି ମହାଯଶାଃ । ପୂର୍ଵଜନ୍ମାର୍ଜିତେନୈଵ ତଵ ଭର୍ତ୍ତା ସ ଜୀଵତି
ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ, ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ, ତୁମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ୱାମୀ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଉପାର୍ଜିତ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯସ୍ଯାପି ବଲେନୈଵ ଯେଷାମାଯୁର୍ଵିନିର୍ମିତମ୍ । ସ୍ଵର୍ଜିତସ୍ଯ ମହାଭାଗେ ନାଶମିଚ୍ଛଂତି ଘାତକାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଆୟୁ ନିର୍ମିତ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଉପାର୍ଜିତ ଆୟୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ବିନାଶକାମୀମାନେ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମାନୋ ମହାପାପାଃ ପରତେଜୋଵିଦୂଷକାଃ । ତେଷାଂ ଯଶୋଵିନାଶାର୍ଥଂ ପ୍ରପଂଚଂତି ଦିନେ ଦିନେ
ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ମହାପାପୀ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅପମାନ କରୁଥିବା, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜର ଯଶ ନାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ନାନାଵିଧୈରୁପାଯୈସ୍ତେ ଵିଷଶସ୍ତ୍ରାଦିଭିସ୍ତତଃ । ହଂତୁମିଚ୍ଛଂତି ତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଭିରକ୍ଷିତମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଯେପରିକି ବିଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସେଇ ପୁଣ୍ୟବାନ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ନିଷ୍ଠା ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।
ପାପିନଶ୍ଚୈଵ ହୁଂଡାଦ୍ଯା ମୋହନସ୍ତଂଭନାଦିଭିଃ । ପୀଡଯଂତି ମହାପାପା ନାନାଭେଦୈର୍ବଲାଵିଲୈଃ
ପାପୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରତନ୍ତ୍ର କରୁଥିବା ମନ୍ତ୍ରିକମାନେ ମୋହନ, ସ୍ଥମ୍ଭନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚଳକଳା ଦ୍ୱାରା ମହାପାପୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚତୁରତା ଓ ବଳ ଦେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସୁକୃତସ୍ଯ ପ୍ରଯୋଗେଣ ପୂର୍ଵଜନ୍ମାର୍ଜିତେନ ହି । ପୁଣ୍ଯସ୍ଯାପି ମହାଭାଗେ ପୁଣ୍ଯଵଂତଂ ସୁରକ୍ଷିତମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ହେ ମହାଭାଗେ, ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟବାନ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ।
ଵୈଫଲ୍ଯଂ ଯାଂତି ତେଷାଂ ଵୈ ଉପାଯାଃ ପାପିନାଂ ଶୁଭେ । ଯଂତ୍ରତଂତ୍ରାଣି ମଂତ୍ରାଶ୍ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିଵିଷବଂଧନାଃ
ଏହିପରି, ପାପୀମାନଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର, ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଷ ଓ ବନ୍ଧନ ଭଳି ଉପାୟଗୁଡିକ ପୁଣ୍ୟବାନ୍କୁ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେଗୁଡିକ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ।
ରକ୍ଷଯଂତି ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵପୁଣ୍ଯୈଃ ସୁରକ୍ଷିତମ୍ । କର୍ତାରୋ ଭସ୍ମତାଂ ଯାଂତି ସ ଵୈ ତିଷ୍ଠତି ପୁଣ୍ଯଭାକ୍
ଦେବତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ମହାତ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ହାନି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ସେମାନେ ଧୂଳିରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ପୁଣ୍ୟ ଭୋଗ କରୁଥିବା ସେ ଅକ୍ଷତ ରହନ୍ତି।
ଆଯୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ରକ୍ଷକା ଦେଵତାଃ ଶୁଭେ । ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂଚଯଂ ସର୍ଵେ ତପସାଂ ନିଧିମେଵ ତୁ
ହେ ଶୁଭେ, ସାହସୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ପୁତ୍ରକୁ ଦେବତାମାନେ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେପରି ତପସ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଧନ ପୁଣ୍ୟର ସଞ୍ଚୟକୁ ରକ୍ଷା କରେ।