ନହୁଷୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଦେଵଦତ୍ତୋ ମହାତେଜା ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି
'ନହୁଷ ନାମକ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବେ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ; ନାହିଁ ହେଲେ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବ।'
ତତଃ ଶାପ୍ରଂ ପଦାସ୍ଯାମି ଯେନ ଭସ୍ମୀ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ
'ତେବେ ମୁଁ ଏମିତି ଶାପ ଦେବି, ଯାହାରେ ତୁମେ ଭସ୍ମ ହେଇଯିବ।' ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଆସକ୍ତିର ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ—
ଵ୍ଯାଜେନାପି ହୃତା ତେନ ପ୍ରଣୀତା ନିଜମଂଦିରେ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଯା ମହାଭାଗ ଶପ୍ତୋଽସୌ ଦାନଵାଧମଃ
ସେ ଚତୁର୍ୟ ଚାଳିରେ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ମନ୍ଦ ଦାନବକୁ।
ନହୁଷସ୍ଯୈଵ ହସ୍ତେନ ତଵ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅଜାତେ ତ୍ଵଯି ସଂଜାତା ଵଦସେ ତ୍ଵଂ ଯଥୈଵ ତତ୍
'ନହୁଷଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଏବେ ଶୁଣିଲେ।'
ସ ତ୍ଵମାଯୁସୁତୋ ଵୀର ହୃତୋ ହୁଂଡେନ ପାପିନା । ସୂଦେନ ରକ୍ଷିତୋ ଦାସ୍ଯା ପ୍ରେଷିତୋ ମମ ଚାଶ୍ରମମ୍
ଆୟୁଙ୍କର ବୀର ପୁଅ, ତୁମେ ପାପୀ ହୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହେଇଥିଲେ। ଏକ ରନ୍ଧନା ଓ ଏକ ଦାସୀ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ଭଵଂତଂ ଵନମଧ୍ଯେ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରଣକିନ୍ନରୈଃ । ଯତ୍ତୁ ଵୈ ଶ୍ରାଵିତଂ ଵତ୍ସ ମଯା ତେ କଥିତଂ ପୁନଃ
ବନ ମଧ୍ୟରେ ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ସେ ସବୁ କଥା, ପୁଅ, ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଜହି ତଂ ପାପକର୍ତାରଂ ହୁଂଡାଖ୍ଯଂ ଦାନଵାଧମମ୍ । ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ହି ପ୍ରମୁଂଚଂତୀମଶ୍ରୂଣି ପରିମାର୍ଜଯ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା, ହୁଣ୍ଡ ନାମକ ମନ୍ଦ ଦାନବକୁ ବଧ କର। ତୁମ ଦୁଇ ଚକୁରୁ ଝରୁଥିବା ଲୁହ ମୁଛିଦିଅ।
ଇତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଗଂଗାତୀରଂ ମହାବଲମ୍ । ନିପାତ୍ଯ ଦାନଵେଂଦ୍ରଂ ତଂ କାରାଗୃହାତ୍ସମାନଯ
ଏଠାରୁ ଯାଇ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନ୍ୟକୁ ଦେଖ। ଦାନବମାନ୍ୟର ରାଜାକୁ ହରାଇ, କାରାଗାରରୁ ତାଙ୍କୁ ଆଣିନେ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ଯାହି ତସ୍ଯା ଭର୍ତା ଭଵସ୍ଵ ହି । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରଶ୍ନସ୍ଯାସ୍ଯ ହି କାରଣମ୍
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଯାଅ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ହେଅ। ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେଥିର ଉତ୍ତର ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଆଭାଷ୍ଯ ନହୁଷଂ ଵିପ୍ରୋ ଵିରରାମ ମହାମତିଃ
ମୁନି ନହୁଷଙ୍କୁ କଥା କହି ସାରି, ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ।
ଆକର୍ଣ୍ଯ ସର୍ଵଂ ମୁନିନା ପ୍ରଯୁକ୍ତମାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତଂ ସ ହି ଚିଂତ୍ଯମାନଃ । ତସ୍ଯାଂତମେକଃ ପରିକର୍ତୁକାମ ଆଯୋଃ ସୁତଃ କୋପମଥୋ ଚକାର
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା, ସେ ଭାବିଲେ; ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ତାହାର ଶେଷ କାଟିବାକୁ ଚାହିଁ, ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନାହୁଷାଖ୍ଯାନେଽଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନଙ୍କ କଥାରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ, ନହୁଷଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏହା ଏକଶଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରସାଦ୍ଯୈଵ ଵଶିଷ୍ଠଂ ତପତାଂ ଵରମ୍ । ଆମଂତ୍ର୍ଯ ନିର୍ଜଗାମାଥ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଧରଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, କଥା କହିଲା। ତାପରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ବାହାରିଗଲା।
ଏଣସ୍ଯ ମାଂସଂ ସୁଵିପାଚ୍ଯଭୋଜିତଂ ବାଲସ୍ତଯା ରକ୍ଷିତ ଏଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା । ଆଯୋଃ ସୁପୁତ୍ରଃ ସଗୁଣଃ ସୁରୂପୋ ଦେଵୋପମୋ ଦେଵଗୁଣୈଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଃ
ହରିଣ ମାଂସ ଭଲଭାବେ ରନ୍ଧି ଖାଇଥିଲେ, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଭାବରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଆୟୁଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ଗୁଣବାନ, ସୁନ୍ଦର, ଦେବତା ସମାନ ଓ ଦେବଗୁଣ ଥିଲା।
ତେନୈଵ ମାଂସେନ ସୁସଂସ୍କୃତେନ ମୃଷ୍ଟେନ ପକ୍ଵେନ ରସାନୁଗେନ । ତମେଵ ଦୈତ୍ଯଂ ପରିଭାଷ୍ଯ ସୂଦୋ ଦୁଷ୍ଟଂ ସୁହର୍ଷେଣ ଵ୍ଯଭୋଜଯତ୍ତଦା
ସେ ଭଲଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା, ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ରସଭରା ମାଂସ ନେଇ, ରନ୍ଧୁନି ଦାନବକୁ କଥା କହି, ଖୁସିରେ ତାକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଦାନଵୋ ମାଂସଂ ରସସ୍ଵାଦୁସମନ୍ଵିତମ୍ । ହର୍ଷେଣାପି ସମାଵିଷ୍ଟୋ ଜଗାମାଶୋକସୁଂଦରୀମ୍
ଦାନବ ସେ ରସଭରା ମାଂସ ଖାଇଲା। ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ତାମୁଵାଚ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ କାମୋପହତଚେତନଃ । ଆଯୁପୁତ୍ରୋ ମଯା ଭଦ୍ରେ ଭକ୍ଷିତଃ ପତିରେଵ ତେ
ତାପରେ, ତୁରନ୍ତ, କାମେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲା: 'ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଖାଇଦେଇଛି, ସେ ତୁମର ପତି।'
ମାମେଵ ଭଜ ଚାର୍ଵଂଗି ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । କିଂ କରିଷ୍ଯସି ତେନ ତ୍ଵଂ ମାନୁଷେଣ ଗତାଯୁଷା
ମୋତେ ଭଲପାଅ, ଚାରୁ ଅଙ୍ଗବତୀ, ମନ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ମଣିଷ ଯାହାର ଆୟୁ ଶେଷ, ତାହା ସହ କଣ କରିବୁ?
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶିଵକନ୍ଯା ତପସ୍ଵିନୀ । ଭର୍ତା ମେ ଦୈଵତୈର୍ଦତ୍ତୋ ଅଜରୋ ଦୋଷଵର୍ଜିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଶିବପୁତ୍ରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୋ ପତିକୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି— ସେ ଅଜର ଓ ଦୋଷରହିତ।'
ତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵୈରପି ମହାତ୍ମଭିଃ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦାନଵୋ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତଃ
ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦାନବ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କଲା।
ତାମୁଵାଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ପ୍ରହସ୍ଯୈଵ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅଦ୍ଯୈଵ ଭକ୍ଷିତଂ ମାଂସମାଯୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୁଂଦରି
ସେ ପୁଣିପୁଣି ହସି, ବଡ଼ ଆଖିଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲା: 'ସୁନ୍ଦରୀ, ଆଜି ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅର ମାଂସ ଖାଇଦେଲି।'
ଜାତମାତ୍ରସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ସା ଵାକ୍ଯଂ କୋପଂ ଚକ୍ରେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏହି ନହୁଷ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ନବଜାତ ଶିଶୁର। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଭୟଙ୍କର ରେଷ ହେଲେ।
ପ୍ରୋଵାଚ ସତ୍ଯସଂସ୍ଥା ସା ତପସା ଭାଵିତା ପୁନଃ । ତପ ଏଵ ମଯା ତପ୍ତଂ ମନସା ନିଯମେନ ଵୈ । ଆଯୁସୁତଶ୍ଚିରାଯୁଶ୍ଚ ସତ୍ଯେନୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ପୁଣି କହିଲେ: 'ମୁଁ ମନ ଓ ନିୟମରେ ତପ କରିଛି; ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହେବ।'
ଇତୋ ଗଚ୍ଛ ଦୁରାଚାର ଯଦି ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି । ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵାମହଂ ଶପ୍ସ୍ଯେ ପୁନରେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରୁ ଚାଲିଯା, ଦୁଷ୍ଟ, ଯଦି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ନହେଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଣି ଶାପ ଦେବି— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମାକର୍ଣିତଂ ତସ୍ଯାଃ ସୂଦେନ ନୃପତିଂ ପ୍ରତି । ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମହାରାଜ ଏତାମନ୍ଯାଂ ସମାଶ୍ରଯ
ତାଙ୍କଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରନ୍ଧୁନି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମହାରାଜ, ଏହାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ନେଉ।'
ସୂଦେନ ପ୍ରେଷିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସ ହୁଂଡଃ ପାପଚେତନଃ । ନିର୍ଜଗାମ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତଃ ସ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରତି
ରନ୍ଧୁନିଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ହୁଣ୍ଡ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଦାନବ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଖକୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲା।
ଚେଷ୍ଟିତଂ ନୈଵ ଜାନାତି ଦାସ୍ଯା ସୂଦେନ ଯତ୍କୃତମ୍ । ତସ୍ଯୈ ନିଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରିଯାଯୈ ଵୃତ୍ତମେଵ ଚ
ଦାସୀ କଣ୍ଠିଆ କଣ କରିଛି ତାହା ଜାଣିନଥିବା; ସେ ସବୁ କଥା, ଏବଂ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଯେମିତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି, ସେଥିରେ ଯାହା ଘଟିଛି ସବୁ ତାଙ୍କୁ ଖବର ଦିଆଯାଏ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ସା ଚ ମହତା ତପସା କିଲ । ଦୁଃଖଶୋକେନ ସଂତପ୍ତା କୃଶୀଭୂତା ତପସ୍ଵିନୀ
ସୂତ କହିଲେ— ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପିଡିତ, ଦେହରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ।
ଚିଂତଯଂତୀ ପ୍ରିଯଂ କାଂତଂ ତଂ ଧ୍ଯାଯତି ପୁନଃ ପୁନଃ । କିଂ ନ କୁର୍ଵଂତି ଵୈ ଦୈତ୍ଯା ଉପାଯୈର୍ଵିଵିଧୈରପି
ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ଭାବିବା ଓ ପୁନିପୁନି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ; ଦାନବମାନେ କେଉଁ ଉପାୟ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଚାଲାନ୍ତି।
ଉପାଯଜ୍ଞାଃ ସଦା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଉଦ୍ଯମେନାପି ସର୍ଵଦା । ଵର୍ତଂତେ ଦନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାନାଭାଵୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା
ଦାନବମାନେ ସଦା ଚତୁର ଉପାୟ ଜାଣନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରୟାସରେ ନିପୁଣ; ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।