ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ଜାତଂ ତଦ୍ଭଵାଂଶ୍ଛେତ୍ତୁମର୍ହତି । ଅନ୍ଯଃ କୋପି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁତ୍ରାସୌ ନହୁଷେତି ଚ
ମୋ ମନରେ ଏହି ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଛି; ଆପଣ ଏହାକୁ ସମାଧାନ କରିବେ। ଏହି ନହୁଷ କିଏ, ଏବଂ ସେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏହା ଆଉ କିଏ କହିପାରିବ, ଆପଣ ଛାଡ଼ି?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ତାତ ମେ ବ୍ରୂହି କାରଣାଂତରମେଵ ହି । ଵଶିଷ୍ଠ ଉଵାଚ- ଆଯୁ ରାଜା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଧିପୋ ବଲୀ
ଏହା ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ବାପା, ଯଦି ଆଉ କିଛି କାରଣ ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ— ଏହି ରାଜା ଆୟୁ, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଥିଲେ।
ଭାର୍ଯା ଇଂଦୁମତୀ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯରୂପା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ତସ୍ଯାମୁତ୍ପାଦିତଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵାନ୍ଵୈ ଗୁଣମଂଦିରମ୍
ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଥିଲେ ଇନ୍ଦୁମତୀ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାନୀ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରୁ ଆପଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଧାର।
ଆଯୁନା ରାଜରାଜେନ ସୋମଵଂଶସ୍ଯ ଭୂଷଣମ୍ । ହରସ୍ଯ କନ୍ଯା ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଗୁଣରୂପୈରଲଂକୃତା
ରାଜା ଆୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଗରିମା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ହରଙ୍କର ଝିଅ, ଶୋଭାବତୀ ଏବଂ ଗୁଣରେ ଶୁଭ୍ର, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା—
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ନାମ୍ନା ସୁଭଗା ଚାରୁହାସିନୀ । ତସ୍ଯ ହେତୋସ୍ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲଂବା ତପୋଵନେ
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଏବଂ ମନୋହର ହସ ଥିବା। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏକା ହୋଇ ତପୋବନରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯା ଭର୍ତା ଭଵାନ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଧାତ୍ରା ଯୋଗେନ ନିଶ୍ଚିତଃ । ଗଂଗାଯାସ୍ତୀରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧ୍ଯାନଯୋଗ ସମାଶ୍ରିତା
ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ବସି, ସେ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଯୋଗରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ହୁଂଡଶ୍ଚ ଦାନଵେଂଦ୍ରୋ ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈକାକିନୀଂ ସତୀମ୍ । ତପସା ପ୍ରଜ୍ଵଲଂତୀଂ ଚ ସୁଭଗାଂ କମଲେକ୍ଷଣାମ୍
ସେଠାରେ ଦାନବମାନ୍ୟର ରାଜା ହୁଣ୍ଡ, ତାଙ୍କୁ ଏକା, ଧୃଢ଼ ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, କମଳ ନୟନ ଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳି ନାରୀକୁ ଦେଖିଲେ—
ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣୋପେତାଂ କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ । ତାଂ ବଭାଷେଽନ୍ତିକଂ ଗତ୍ଵା ମମ ଭାର୍ଯା ଭଵେତି ଚ
ରୂପ, ଉଦାରତା ଏବଂ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତା, ଆସକ୍ତିର ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଉ।'
ଏଵଂ ସା ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମୁଵାଚ ତପସ୍ଵିନୀ । ମା ହୁଂଡ ସାହସଂ କାର୍ଷୀର୍ମା ଜଲ୍ପସ୍ଵ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ହୁଣ୍ଡ, ଦୟାକରି ଅପରାଧ କରିବେ ନାହିଁ; ଏଭଳି କଥା ପୁନିପୁନି କହିବେ ନାହିଁ।'
ଅପ୍ରାପ୍ଯାହଂ ତ୍ଵଯା ଵୀର ପରଭାର୍ଯା ଵିଶେଷତଃ । ଦୈଵେନ ମେ ପୁରା ସୃଷ୍ଟ ଆଯୁପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
'ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ, ଆୟୁଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଯାଇଛି।'
ନହୁଷୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଦେଵଦତ୍ତୋ ମହାତେଜା ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି
'ନହୁଷ ନାମକ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବେ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ; ନାହିଁ ହେଲେ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବ।'
ତତଃ ଶାପ୍ରଂ ପଦାସ୍ଯାମି ଯେନ ଭସ୍ମୀ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ
'ତେବେ ମୁଁ ଏମିତି ଶାପ ଦେବି, ଯାହାରେ ତୁମେ ଭସ୍ମ ହେଇଯିବ।' ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଆସକ୍ତିର ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ—
ଵ୍ଯାଜେନାପି ହୃତା ତେନ ପ୍ରଣୀତା ନିଜମଂଦିରେ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଯା ମହାଭାଗ ଶପ୍ତୋଽସୌ ଦାନଵାଧମଃ
ସେ ଚତୁର୍ୟ ଚାଳିରେ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ମନ୍ଦ ଦାନବକୁ।
ନହୁଷସ୍ଯୈଵ ହସ୍ତେନ ତଵ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅଜାତେ ତ୍ଵଯି ସଂଜାତା ଵଦସେ ତ୍ଵଂ ଯଥୈଵ ତତ୍
'ନହୁଷଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଏବେ ଶୁଣିଲେ।'
ସ ତ୍ଵମାଯୁସୁତୋ ଵୀର ହୃତୋ ହୁଂଡେନ ପାପିନା । ସୂଦେନ ରକ୍ଷିତୋ ଦାସ୍ଯା ପ୍ରେଷିତୋ ମମ ଚାଶ୍ରମମ୍
ଆୟୁଙ୍କର ବୀର ପୁଅ, ତୁମେ ପାପୀ ହୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହେଇଥିଲେ। ଏକ ରନ୍ଧନା ଓ ଏକ ଦାସୀ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ଭଵଂତଂ ଵନମଧ୍ଯେ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରଣକିନ୍ନରୈଃ । ଯତ୍ତୁ ଵୈ ଶ୍ରାଵିତଂ ଵତ୍ସ ମଯା ତେ କଥିତଂ ପୁନଃ
ବନ ମଧ୍ୟରେ ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ସେ ସବୁ କଥା, ପୁଅ, ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଜହି ତଂ ପାପକର୍ତାରଂ ହୁଂଡାଖ୍ଯଂ ଦାନଵାଧମମ୍ । ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ହି ପ୍ରମୁଂଚଂତୀମଶ୍ରୂଣି ପରିମାର୍ଜଯ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା, ହୁଣ୍ଡ ନାମକ ମନ୍ଦ ଦାନବକୁ ବଧ କର। ତୁମ ଦୁଇ ଚକୁରୁ ଝରୁଥିବା ଲୁହ ମୁଛିଦିଅ।
ଇତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଗଂଗାତୀରଂ ମହାବଲମ୍ । ନିପାତ୍ଯ ଦାନଵେଂଦ୍ରଂ ତଂ କାରାଗୃହାତ୍ସମାନଯ
ଏଠାରୁ ଯାଇ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନ୍ୟକୁ ଦେଖ। ଦାନବମାନ୍ୟର ରାଜାକୁ ହରାଇ, କାରାଗାରରୁ ତାଙ୍କୁ ଆଣିନେ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ଯାହି ତସ୍ଯା ଭର୍ତା ଭଵସ୍ଵ ହି । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରଶ୍ନସ୍ଯାସ୍ଯ ହି କାରଣମ୍
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଯାଅ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ହେଅ। ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେଥିର ଉତ୍ତର ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଆଭାଷ୍ଯ ନହୁଷଂ ଵିପ୍ରୋ ଵିରରାମ ମହାମତିଃ
ମୁନି ନହୁଷଙ୍କୁ କଥା କହି ସାରି, ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ।
ଆକର୍ଣ୍ଯ ସର୍ଵଂ ମୁନିନା ପ୍ରଯୁକ୍ତମାଶ୍ଚର୍ଯଭୂତଂ ସ ହି ଚିଂତ୍ଯମାନଃ । ତସ୍ଯାଂତମେକଃ ପରିକର୍ତୁକାମ ଆଯୋଃ ସୁତଃ କୋପମଥୋ ଚକାର
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା, ସେ ଭାବିଲେ; ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅ ତାହାର ଶେଷ କାଟିବାକୁ ଚାହିଁ, ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନାହୁଷାଖ୍ଯାନେଽଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନଙ୍କ କଥାରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ, ନହୁଷଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏହା ଏକଶଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରସାଦ୍ଯୈଵ ଵଶିଷ୍ଠଂ ତପତାଂ ଵରମ୍ । ଆମଂତ୍ର୍ଯ ନିର୍ଜଗାମାଥ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଧରଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ସେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, କଥା କହିଲା। ତାପରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ବାହାରିଗଲା।
ଏଣସ୍ଯ ମାଂସଂ ସୁଵିପାଚ୍ଯଭୋଜିତଂ ବାଲସ୍ତଯା ରକ୍ଷିତ ଏଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା । ଆଯୋଃ ସୁପୁତ୍ରଃ ସଗୁଣଃ ସୁରୂପୋ ଦେଵୋପମୋ ଦେଵଗୁଣୈଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଃ
ହରିଣ ମାଂସ ଭଲଭାବେ ରନ୍ଧି ଖାଇଥିଲେ, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଭାବରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଆୟୁଙ୍କ ସୁପୁତ୍ର ଗୁଣବାନ, ସୁନ୍ଦର, ଦେବତା ସମାନ ଓ ଦେବଗୁଣ ଥିଲା।
ତେନୈଵ ମାଂସେନ ସୁସଂସ୍କୃତେନ ମୃଷ୍ଟେନ ପକ୍ଵେନ ରସାନୁଗେନ । ତମେଵ ଦୈତ୍ଯଂ ପରିଭାଷ୍ଯ ସୂଦୋ ଦୁଷ୍ଟଂ ସୁହର୍ଷେଣ ଵ୍ଯଭୋଜଯତ୍ତଦା
ସେ ଭଲଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା, ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଓ ରସଭରା ମାଂସ ନେଇ, ରନ୍ଧୁନି ଦାନବକୁ କଥା କହି, ଖୁସିରେ ତାକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ।
ବୁଭୁଜେ ଦାନଵୋ ମାଂସଂ ରସସ୍ଵାଦୁସମନ୍ଵିତମ୍ । ହର୍ଷେଣାପି ସମାଵିଷ୍ଟୋ ଜଗାମାଶୋକସୁଂଦରୀମ୍
ଦାନବ ସେ ରସଭରା ମାଂସ ଖାଇଲା। ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।
ତାମୁଵାଚ ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ କାମୋପହତଚେତନଃ । ଆଯୁପୁତ୍ରୋ ମଯା ଭଦ୍ରେ ଭକ୍ଷିତଃ ପତିରେଵ ତେ
ତାପରେ, ତୁରନ୍ତ, କାମେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲା: 'ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଆୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଖାଇଦେଇଛି, ସେ ତୁମର ପତି।'
ମାମେଵ ଭଜ ଚାର୍ଵଂଗି ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । କିଂ କରିଷ୍ଯସି ତେନ ତ୍ଵଂ ମାନୁଷେଣ ଗତାଯୁଷା
ମୋତେ ଭଲପାଅ, ଚାରୁ ଅଙ୍ଗବତୀ, ମନ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ମଣିଷ ଯାହାର ଆୟୁ ଶେଷ, ତାହା ସହ କଣ କରିବୁ?
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶିଵକନ୍ଯା ତପସ୍ଵିନୀ । ଭର୍ତା ମେ ଦୈଵତୈର୍ଦତ୍ତୋ ଅଜରୋ ଦୋଷଵର୍ଜିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଶିବପୁତ୍ରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୋ ପତିକୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି— ସେ ଅଜର ଓ ଦୋଷରହିତ।'
ତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵୈରପି ମହାତ୍ମଭିଃ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦାନଵୋ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତଃ
ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦାନବ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କଲା।