ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ତେପେ ତପଃ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍ । କଦା ପଶ୍ଯତି ସା ଦେଵୀ ପୁତ୍ରମିଂଦୁମତୀ ଶୁଭା
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। କେବେ ସେ ଶୁଭ ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦେଖିପାରିବେ?
ନାହୁଷଂ ନାମ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ହୃତଂ ପୂର୍ଵଂ ତୁ ଦାନଵୈଃ । ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲଂବା ଶିଵସ୍ଯ ତନଯା ଵରା
ଧର୍ମଜ୍ଞ ନହୁଷଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଦାନବମାନେ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ଶିବଙ୍କର କନ୍ୟା, ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଉତ୍ତମ, ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ବାଲା ଆଯୁପୁତ୍ରସ୍ଯ କାରଣାତ୍ । ଅନେନାପି କଦା ସା ହି ସଂଗତା ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଏଉଁଠି ଏଉଁଠି ଅପରିପକ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଆୟୁଙ୍କ ଦୁଃଖରେ; କେବେ ସେ ଏହିପରି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କ ସହ ମିଳିପାରିବେ?
ଏଵଂ ସାଂସାରିକଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦିଵି ଚାରଣଭାଷିତମ୍ । ଶୁଶ୍ରାଵ ସ ହି ଧର୍ମାତ୍ମା ନହୁଷୋ ଵିଭ୍ରମାନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ସାଂସାରିକ କଥା, ଦିବ୍ୟ ଗାୟକମାନେ କହିଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ ନହୁଷ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶୁଣିଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଵନ୍ଯମାଦାଯ ଵଶିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି । ଵନ୍ଯଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵଶିଷ୍ଠାଯ ମହାତ୍ମନେ
ସେ ଯାଇ, ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ଆଣି, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ବଶିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇଲେ।
ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟୋଭୂତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତକଂଧରଃ । ତମୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଵଶିଷ୍ଠଂ ତପତାଂ ଵରମ୍
ହାତ ଜୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ନହୁଷ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ଵାକ୍ଯମପୂର୍ଵଂ ଚାରଣେରିତମ୍ । ଏଷ ଵୈ ନହୁଷୋ ନାମ୍ନା ଆଯୁପୁତ୍ରୋ ଵିଯୋଜିତଃ
ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଏହି ଅପୂର୍ବ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଗାୟକ କହିଛନ୍ତି— ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ନହୁଷ, ଆୟୁଙ୍କର ପୁଅ, ମାଆଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ।
ମାତ୍ରା ସହ ସୁଦୁଃଖୈସ୍ତୁ ଇଂଦୁମତ୍ଯା ହି ଦାନଵୈଃ । ଶିଵସ୍ଯ ତନଯା ବାଲା ତପସ୍ତେପେ ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍
ମାଆ ଇନ୍ଦୁମତୀ ସହିତ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛନ୍ତି। ଶିବଙ୍କର କନ୍ୟା, ଏଉଁଠି ଅପରିପକ୍ୱ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ନିମିତ୍ତମସ୍ଯ ଧୀରସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯେତି ଵୈ ଗୁରୋ । ଏଵମାଭାଷିତଂ ତୈସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ହି ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ଏହି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ନହୁଷଙ୍କୁ ନେଇ ସବୁ ଘଟଣା ହେଉଛି, ଗୁରୁ। ସେମାନେ ଏଭଳି କହିଥିଲେ, ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
କୋସାଵାଯୁଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା କାସା ତ୍ଵିଂଦୁମତୀ ଶୁଭା । ଅଶୋକସୁଂଦରୀ କାସା ନହୁଷେତି କ ଉଚ୍ଯତେ
କିଏ ଏହି ଧର୍ମପରାୟଣ ଆୟୁ? କିଏ ଏହି ଶୁଭ ଇନ୍ଦୁମତୀ? କିଏ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ? ଏବଂ କିଏ ନହୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ?
ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ଜାତଂ ତଦ୍ଭଵାଂଶ୍ଛେତ୍ତୁମର୍ହତି । ଅନ୍ଯଃ କୋପି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁତ୍ରାସୌ ନହୁଷେତି ଚ
ମୋ ମନରେ ଏହି ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଛି; ଆପଣ ଏହାକୁ ସମାଧାନ କରିବେ। ଏହି ନହୁଷ କିଏ, ଏବଂ ସେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏହା ଆଉ କିଏ କହିପାରିବ, ଆପଣ ଛାଡ଼ି?
ତତ୍ସର୍ଵଂ ତାତ ମେ ବ୍ରୂହି କାରଣାଂତରମେଵ ହି । ଵଶିଷ୍ଠ ଉଵାଚ- ଆଯୁ ରାଜା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଧିପୋ ବଲୀ
ଏହା ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ବାପା, ଯଦି ଆଉ କିଛି କାରଣ ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତୁ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ— ଏହି ରାଜା ଆୟୁ, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ଥିଲେ।
ଭାର୍ଯା ଇଂଦୁମତୀ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯରୂପା ଯଶସ୍ଵିନୀ । ତସ୍ଯାମୁତ୍ପାଦିତଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵାନ୍ଵୈ ଗୁଣମଂଦିରମ୍
ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ଥିଲେ ଇନ୍ଦୁମତୀ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାନୀ ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରୁ ଆପଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଧାର।
ଆଯୁନା ରାଜରାଜେନ ସୋମଵଂଶସ୍ଯ ଭୂଷଣମ୍ । ହରସ୍ଯ କନ୍ଯା ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଗୁଣରୂପୈରଲଂକୃତା
ରାଜା ଆୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଗରିମା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ହରଙ୍କର ଝିଅ, ଶୋଭାବତୀ ଏବଂ ଗୁଣରେ ଶୁଭ୍ର, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା—
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ନାମ୍ନା ସୁଭଗା ଚାରୁହାସିନୀ । ତସ୍ଯ ହେତୋସ୍ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲଂବା ତପୋଵନେ
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଏବଂ ମନୋହର ହସ ଥିବା। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏକା ହୋଇ ତପୋବନରେ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯା ଭର୍ତା ଭଵାନ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଧାତ୍ରା ଯୋଗେନ ନିଶ୍ଚିତଃ । ଗଂଗାଯାସ୍ତୀରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଧ୍ଯାନଯୋଗ ସମାଶ୍ରିତା
ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ବସି, ସେ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ଯୋଗରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ହୁଂଡଶ୍ଚ ଦାନଵେଂଦ୍ରୋ ଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈକାକିନୀଂ ସତୀମ୍ । ତପସା ପ୍ରଜ୍ଵଲଂତୀଂ ଚ ସୁଭଗାଂ କମଲେକ୍ଷଣାମ୍
ସେଠାରେ ଦାନବମାନ୍ୟର ରାଜା ହୁଣ୍ଡ, ତାଙ୍କୁ ଏକା, ଧୃଢ଼ ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, କମଳ ନୟନ ଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳି ନାରୀକୁ ଦେଖିଲେ—
ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣୋପେତାଂ କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ । ତାଂ ବଭାଷେଽନ୍ତିକଂ ଗତ୍ଵା ମମ ଭାର୍ଯା ଭଵେତି ଚ
ରୂପ, ଉଦାରତା ଏବଂ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତା, ଆସକ୍ତିର ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଉ।'
ଏଵଂ ସା ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତମୁଵାଚ ତପସ୍ଵିନୀ । ମା ହୁଂଡ ସାହସଂ କାର୍ଷୀର୍ମା ଜଲ୍ପସ୍ଵ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ହୁଣ୍ଡ, ଦୟାକରି ଅପରାଧ କରିବେ ନାହିଁ; ଏଭଳି କଥା ପୁନିପୁନି କହିବେ ନାହିଁ।'
ଅପ୍ରାପ୍ଯାହଂ ତ୍ଵଯା ଵୀର ପରଭାର୍ଯା ଵିଶେଷତଃ । ଦୈଵେନ ମେ ପୁରା ସୃଷ୍ଟ ଆଯୁପୁତ୍ରୋ ମହାବଲଃ
'ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ବିଶେଷକରି ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ, ଆୟୁଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଯାଇଛି।'
ନହୁଷୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଦେଵଦତ୍ତୋ ମହାତେଜା ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି
'ନହୁଷ ନାମକ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବେ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ; ନାହିଁ ହେଲେ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବ।'
ତତଃ ଶାପ୍ରଂ ପଦାସ୍ଯାମି ଯେନ ଭସ୍ମୀ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କାମବାଣୈଃ ପ୍ରପୀଡିତଃ
'ତେବେ ମୁଁ ଏମିତି ଶାପ ଦେବି, ଯାହାରେ ତୁମେ ଭସ୍ମ ହେଇଯିବ।' ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଆସକ୍ତିର ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ—
ଵ୍ଯାଜେନାପି ହୃତା ତେନ ପ୍ରଣୀତା ନିଜମଂଦିରେ । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଯା ମହାଭାଗ ଶପ୍ତୋଽସୌ ଦାନଵାଧମଃ
ସେ ଚତୁର୍ୟ ଚାଳିରେ ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ମନ୍ଦ ଦାନବକୁ।
ନହୁଷସ୍ଯୈଵ ହସ୍ତେନ ତଵ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅଜାତେ ତ୍ଵଯି ସଂଜାତା ଵଦସେ ତ୍ଵଂ ଯଥୈଵ ତତ୍
'ନହୁଷଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ। ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଏବେ ଶୁଣିଲେ।'
ସ ତ୍ଵମାଯୁସୁତୋ ଵୀର ହୃତୋ ହୁଂଡେନ ପାପିନା । ସୂଦେନ ରକ୍ଷିତୋ ଦାସ୍ଯା ପ୍ରେଷିତୋ ମମ ଚାଶ୍ରମମ୍
ଆୟୁଙ୍କର ବୀର ପୁଅ, ତୁମେ ପାପୀ ହୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହେଇଥିଲେ। ଏକ ରନ୍ଧନା ଓ ଏକ ଦାସୀ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ଭଵଂତଂ ଵନମଧ୍ଯେ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରଣକିନ୍ନରୈଃ । ଯତ୍ତୁ ଵୈ ଶ୍ରାଵିତଂ ଵତ୍ସ ମଯା ତେ କଥିତଂ ପୁନଃ
ବନ ମଧ୍ୟରେ ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ସେ ସବୁ କଥା, ପୁଅ, ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଜହି ତଂ ପାପକର୍ତାରଂ ହୁଂଡାଖ୍ଯଂ ଦାନଵାଧମମ୍ । ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ହି ପ୍ରମୁଂଚଂତୀମଶ୍ରୂଣି ପରିମାର୍ଜଯ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା, ହୁଣ୍ଡ ନାମକ ମନ୍ଦ ଦାନବକୁ ବଧ କର। ତୁମ ଦୁଇ ଚକୁରୁ ଝରୁଥିବା ଲୁହ ମୁଛିଦିଅ।
ଇତୋ ଗତ୍ଵା ପ୍ରପଶ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଗଂଗାତୀରଂ ମହାବଲମ୍ । ନିପାତ୍ଯ ଦାନଵେଂଦ୍ରଂ ତଂ କାରାଗୃହାତ୍ସମାନଯ
ଏଠାରୁ ଯାଇ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନ୍ୟକୁ ଦେଖ। ଦାନବମାନ୍ୟର ରାଜାକୁ ହରାଇ, କାରାଗାରରୁ ତାଙ୍କୁ ଆଣିନେ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ଯାହି ତସ୍ଯା ଭର୍ତା ଭଵସ୍ଵ ହି । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରଶ୍ନସ୍ଯାସ୍ଯ ହି କାରଣମ୍
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଯାଅ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ହେଅ। ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେଥିର ଉତ୍ତର ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।
ଆଭାଷ୍ଯ ନହୁଷଂ ଵିପ୍ରୋ ଵିରରାମ ମହାମତିଃ
ମୁନି ନହୁଷଙ୍କୁ କଥା କହି ସାରି, ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ।