ପୁତ୍ରାପହରଣଂ ତେଽଦ୍ଯ କ୍ଷେମଂ ଜାତଂ ମହାମତେ । ଦେଵାଦୀନାଂ ମହାରାଜ ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ମା ଶୁଚଃ
ତୁମ ପୁଅକୁ ଆଜି ନେଇଯିବା ଘଟଣା ଭଲ ହୋଇଛି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସଗୁଣୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନସଂଯୁତଃ । ସର୍ଵକଲାଭିସଂପୂର୍ଣ ଆଗମିଷ୍ଯତି ତେ ସୁତଃ
ତୁମ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିବ।
ଯେନାପ୍ଯପହୃତସ୍ତେଽଦ୍ଯ ବାଲୋ ଦେଵଗୁଣୋପମଃ । ଆତ୍ମଗେହେ ମହାରାଜ କାଲୋ ନୀତୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁ ଦିନ ତୁମ ପୁଅ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁଣ ସମାନ, ନେଇଯିବାଯାଇଛି, ହେ ରାଜା, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଘରକୁ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବାଯାଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯାପ୍ଯଂତଂ ସ ଵୈ କର୍ତ୍ତା ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ସ ତ୍ଵାମଭ୍ଯେଷ୍ଯତେ ଭୂପ ଶିଵସ୍ଯ ସୁତଯା ସହ
ସେ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ କାମ ସଫଳ କରିବେ; ସେ ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ହେ ରାଜା।
ଇଂଦ୍ରୋପେଂଦ୍ରସମଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ସ୍ଵତେଜସା । ଇଂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତେ ସୋଽପି ନିଜୈଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ
ତୁମ ପୁଅ ନିଜ ତେଜରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ହେବେ; ସେ ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ରାଜାନମାଯୁଂ ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମଃ । ଜଗାମ ସହସା ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ ସାନୁଗସ୍ଯ ହ
ଏଭଳି କଥା କହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୃଷି ନାରଦ ରାଜା ଆୟୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ହଠାତ୍ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗେ ନାରଦେ ଦେଵସଂମିତେ । ଆଯୁରାଗତ୍ଯ ତାଂ ରାଜ୍ଞୀଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ମହାଭାଗ ଦେବସମ ନାରଦ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଆୟୁ ରାଜା ଗିଅଁ ରାଣୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ।
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ଯୋ ଦତ୍ତଃ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵଵରୋତ୍ତମଃ । ସ ଵୈ ରାଜ୍ଞି କୁଶଲ୍ଯାସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସାଦତଃ
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଯେଉଁ ପୁଅ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି।
ଯେନାପ୍ଯସୌ ହୃତଃ ପୁତ୍ରଃ ସଗୁଣୋ ମେ ଵରାନନେ । ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ପୁନରେଵାଗମିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଥିରେ ମୋର ସେ ଗୁଣବାନ ପୁଅକୁ ନେଇଯିବାଯାଇଥିଲା, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାକୁ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଆଉଥରେ ଫେରିଆସିବ।
ଇତ୍ଯାହ ନାରଦୋ ଭଦ୍ରେ ମା କୃଥାଃ ଶୋକମେଵ ଚ । ତ୍ଯଜ ଚୈନଂ ମହାମୋହଂ କାର୍ଯଧର୍ମଵିନାଶନମ୍
ନାରଦ କହିଥିଲେ, 'ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏପରି ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ମହାମୋହକୁ ଛାଡ଼, ଯାହା କର୍ମ ଓ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।'
ଭର୍ତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯୈଵଂ ରାଜ୍ଞୀ ଇଂଦୁମତୀ ତତଃ । ହର୍ଷେଣାପି ସମାଵିଷ୍ଟା ପୁତ୍ରସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି
ଭାର୍ତ୍ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଣୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ ପୁଅର ଫେରିବା ଆଶାରେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଯଥୋକ୍ତଂ ଦେଵଋଷିଣା ତତ୍ତଥୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ମେ ଦତ୍ତସ୍ତନପୋ ହ୍ଯଜରାମରଃ
ଦେବୃଷି ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ହେବ; ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ଅଜର ଓ ଅମର।
ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହଃ ପ୍ରତିଭାତ୍ଯେନମେଵ ହି । ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯିତ୍ଵା ତୁ ନନାମ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵମ୍
ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, କ'ଣ ଘଟିବ ତାହା ନେଇ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ନମୋସ୍ତୁ ତସ୍ମୈ ପରିସିଦ୍ଧିଦାଯ ଅତ୍ରେଃ ସୁପୁତ୍ରାଯ ମହାତ୍ମନେ ଚ । ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ମଯା ସୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁଧୀରଃ ସୁଗୁଣଃ ସୁପୁଣ୍ଯଃ
ଯିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅତ୍ରିଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଗୁଣବାନ୍, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ପୁଅ ପାଇଛି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ଦେଵୀ ଵିରରାମ ସୁଦୁଃଖିତା । ଆଗମିଷ୍ଯଂତମାଜ୍ଞାଯ ନହୁଷଂ ତନଯଂ ପୁନଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦେବୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅପରିଗ୍ରହ ହେଲେ ଏବଂ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, କାରଣ ସେ ଜାଣିଥିଲେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ନହୁଷ ପୁଣି ଆସିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନାହୁଷାଖ୍ଯାନେ ସପ୍ତୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷ ଉପାଖ୍ୟାନର ସତସତି ଏବଂ ସାତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଵଶିଷ୍ଠସ୍ତପତାଂ ଵରଃ । ନହୁଷଂ ତଂ ସମାହୂଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଶିଷ୍ଠ ନହୁଷଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵନଂ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵଶୀଘ୍ରେଣ ଵନ୍ଯମାନଯ ପୁଷ୍କଲମ୍ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମୁନେର୍ଵାକ୍ଯଂ ନହୁଷୋ ଵନମାଯଯୌ
ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଅ ଏବଂ ବହୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ଆଣ। ମୁନିଙ୍କର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ନହୁଷ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତ୍ର କିଂଚିତ୍ସୁଵୃତ୍ତାଂତଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ନହୁଷୋ ବଲଃ । ଅଯମେଷ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ନହୁଷୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ, ନହୁଷ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣିଲେ— ‘ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ପ୍ରବଳ ନହୁଷ।’
ଆଯୋଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବାଲ୍ଯାନ୍ମାତ୍ରା ଵିଯୋଜିତଃ । ଅସ୍ଯୈଵାତିଵିଯୋଗେନ ଆଯୁଭାର୍ଯା ପ୍ରରୋଦିତି
ଆୟୁଙ୍କର ପୁଅ, ଅତି ଜ୍ଞାନୀ, ଛୋଟବେଳୁ ମାଆଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ବିପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ତେପେ ତପଃ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍ । କଦା ପଶ୍ଯତି ସା ଦେଵୀ ପୁତ୍ରମିଂଦୁମତୀ ଶୁଭା
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। କେବେ ସେ ଶୁଭ ଦେବୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଦେଖିପାରିବେ?
ନାହୁଷଂ ନାମ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ହୃତଂ ପୂର୍ଵଂ ତୁ ଦାନଵୈଃ । ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲଂବା ଶିଵସ୍ଯ ତନଯା ଵରା
ଧର୍ମଜ୍ଞ ନହୁଷଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଦାନବମାନେ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ଶିବଙ୍କର କନ୍ୟା, ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଉତ୍ତମ, ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ବାଲା ଆଯୁପୁତ୍ରସ୍ଯ କାରଣାତ୍ । ଅନେନାପି କଦା ସା ହି ସଂଗତା ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ, ଏଉଁଠି ଏଉଁଠି ଅପରିପକ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଆୟୁଙ୍କ ଦୁଃଖରେ; କେବେ ସେ ଏହିପରି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କ ସହ ମିଳିପାରିବେ?
ଏଵଂ ସାଂସାରିକଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦିଵି ଚାରଣଭାଷିତମ୍ । ଶୁଶ୍ରାଵ ସ ହି ଧର୍ମାତ୍ମା ନହୁଷୋ ଵିଭ୍ରମାନ୍ଵିତଃ
ଏଭଳି ସାଂସାରିକ କଥା, ଦିବ୍ୟ ଗାୟକମାନେ କହିଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ ନହୁଷ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶୁଣିଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଵନ୍ଯମାଦାଯ ଵଶିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି । ଵନ୍ଯଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵଶିଷ୍ଠାଯ ମହାତ୍ମନେ
ସେ ଯାଇ, ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ଆଣି, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ। ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ବଶିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇଲେ।
ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟୋଭୂତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତକଂଧରଃ । ତମୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଵଶିଷ୍ଠଂ ତପତାଂ ଵରମ୍
ହାତ ଜୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା ନହୁଷ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ଵାକ୍ଯମପୂର୍ଵଂ ଚାରଣେରିତମ୍ । ଏଷ ଵୈ ନହୁଷୋ ନାମ୍ନା ଆଯୁପୁତ୍ରୋ ଵିଯୋଜିତଃ
ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଏହି ଅପୂର୍ବ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଗାୟକ କହିଛନ୍ତି— ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ନହୁଷ, ଆୟୁଙ୍କର ପୁଅ, ମାଆଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ।
ମାତ୍ରା ସହ ସୁଦୁଃଖୈସ୍ତୁ ଇଂଦୁମତ୍ଯା ହି ଦାନଵୈଃ । ଶିଵସ୍ଯ ତନଯା ବାଲା ତପସ୍ତେପେ ସୁଦୁଶ୍ଚରମ୍
ମାଆ ଇନ୍ଦୁମତୀ ସହିତ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛନ୍ତି। ଶିବଙ୍କର କନ୍ୟା, ଏଉଁଠି ଅପରିପକ୍ୱ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ନିମିତ୍ତମସ୍ଯ ଧୀରସ୍ଯ ନହୁଷସ୍ଯେତି ଵୈ ଗୁରୋ । ଏଵମାଭାଷିତଂ ତୈସ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ହି ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ଏହି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ନହୁଷଙ୍କୁ ନେଇ ସବୁ ଘଟଣା ହେଉଛି, ଗୁରୁ। ସେମାନେ ଏଭଳି କହିଥିଲେ, ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
କୋସାଵାଯୁଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା କାସା ତ୍ଵିଂଦୁମତୀ ଶୁଭା । ଅଶୋକସୁଂଦରୀ କାସା ନହୁଷେତି କ ଉଚ୍ଯତେ
କିଏ ଏହି ଧର୍ମପରାୟଣ ଆୟୁ? କିଏ ଏହି ଶୁଭ ଇନ୍ଦୁମତୀ? କିଏ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ? ଏବଂ କିଏ ନହୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ?