କିଂ ଵା ଶିଶୁଵିରୋଧଶ୍ଚ କୃତୋ ଜନ୍ମାଂତରେ ମଯା । ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ଭୁଂଜାମି କର୍ମଣଃ ଫଲମୀଦୃଶମ୍
'କିଂବା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କୌଣସି ଶିଶୁଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲି କି? ଏହି ପାପ କର୍ମର ଫଳ ଏବେ ଭୋଗୁଛି।'
ଯାଚମାନସ୍ଯ ଚୈଵାଗ୍ରେ ଵୈଶ୍ଵଦେଵସ୍ଯ କର୍ମଣଃ । କିଂ ଵାପି ନାର୍ପିତଂ ଚାନ୍ନଂ ଵ୍ଯାହୃତୀଭିର୍ହୁତଂ ଦ୍ଵିଜୈଃ
'କିଂବା ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ କୌଣସି ଭିକ୍ଷୁକକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇନଥିଲି କି? କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ହବନ କରିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦିଆଯାଇନଥିଲା କି?'
ଏଵଂ ସୁଦେଵମାନାଚ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତନଯା ତଦା । ଇଂଦୁମତୀ ମହାଭାଗ ଶୋକେନ କରୁଣାକୁଲା
ଏଭଳି ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହରୁ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ ଶୋକ ଓ କରୁଣାରେ ଭରି ଯାଇଥିଲେ।
ପତିତା ମୂର୍ଚ୍ଛିତା ଶୋକାଦ୍ଵିହ୍ଵଲତ୍ଵଂ ଗତା ସତୀ । ନିଃଶ୍ଵାସାନ୍ମୁଂଚମାନା ସା ଵତ୍ସହୀନା ଯଥା ହି ଗୌଃ
ଶୋକରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭାସିଯାଇଥିଲେ, ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଯେପରି ଗାଈ ତାଙ୍କ ଛାଉଁ ହାରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।
ଆଯୂ ରାଜା ସ ଶୋକେନ ଦୁଃଖେନ ମହତାନ୍ଵିତଃ । ବାଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃତଂ ତଂ ତୁ ଧୈର୍ଯଂ ତତ୍ଯାଜ ପାର୍ଥିଵଃ
ରାଜା ଆୟୁ ଏତେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୁଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁକୁ ନେଇଯିବାଯାଇଛି, ସେ ତାଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରାଇଦେଲେ।
ତପସଶ୍ଚ ଫଲଂ ନାସ୍ତି ନାସ୍ତି ଦାନସ୍ଯ ଵୈ ଫଲମ୍ । ଯସ୍ମାଦେଵଂ ହୃତଃ ପୁତ୍ରସ୍ତସ୍ମାନ୍ନାସ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ
ତପସ୍ୟାର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ, ଦାନର ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ; ଯେହেতୁ ଏଭଳି ଭାବରେ ମୋ ପୁଅକୁ ନେଇଯିବାଯାଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯଃ ପ୍ରସାଦେନ ଵରଂ ମେ ଦତ୍ତଵାନ୍ପୁରା । ଅଜେଯଂ ଚ ଜଯୋପେତଂ ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କର କୃପାରେ ମୋତେ ଏକବେଳେ ଏହି ବର ମିଳିଥିଲା: ଏକ ଅଜୟ, ବିଜୟଶୀଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପୁଅ।
ତସ୍ଯ ଵରପ୍ରଦାନସ୍ଯ କଥଂ ଵିଘ୍ନୋ ହ୍ଯଜାଯତ । ଇତି ଚିଂତାପରୋ ରାଜା ଦୁଃଖିତଃ ପ୍ରାରୁଦଦ୍ଭୃଶମ୍
ଏହି ବର ପ୍ରଦାନରେ କିପରି ବାଧା ଆସିଗଲା? ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ରାଜା ଆୟୁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇ ଭାରି ଭାବେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନାହୁଷାଖ୍ଯାନେ ଷଡଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ନାହୁଷଙ୍କ କଥାର ଶତ ଛଅ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଅଥାସୌ ନାରଦଃ ସ୍ଵର୍ଗାଦାଯୁରାଜାନମାଗତଃ । ଆଗତ୍ଯ କଥଯାମାସ କସ୍ମାଦ୍ରାଜନ୍ପ୍ରଶୋଚସେ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ଏବେ ସେ ନାରଦ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସି ରାଜା ଆୟୁଙ୍କୁ ଆସିଲେ; ଆସି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ରାଜା, କାହିଁକି ତୁମେ ଏତେ ଶୋକ କରୁଛ?'
ପୁତ୍ରାପହରଣଂ ତେଽଦ୍ଯ କ୍ଷେମଂ ଜାତଂ ମହାମତେ । ଦେଵାଦୀନାଂ ମହାରାଜ ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ମା ଶୁଚଃ
ତୁମ ପୁଅକୁ ଆଜି ନେଇଯିବା ଘଟଣା ଭଲ ହୋଇଛି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସଗୁଣୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନସଂଯୁତଃ । ସର୍ଵକଲାଭିସଂପୂର୍ଣ ଆଗମିଷ୍ଯତି ତେ ସୁତଃ
ତୁମ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିବ।
ଯେନାପ୍ଯପହୃତସ୍ତେଽଦ୍ଯ ବାଲୋ ଦେଵଗୁଣୋପମଃ । ଆତ୍ମଗେହେ ମହାରାଜ କାଲୋ ନୀତୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁ ଦିନ ତୁମ ପୁଅ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁଣ ସମାନ, ନେଇଯିବାଯାଇଛି, ହେ ରାଜା, ସେ ସ୍ୱୟଂ ଘରକୁ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବାଯାଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯାପ୍ଯଂତଂ ସ ଵୈ କର୍ତ୍ତା ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ସ ତ୍ଵାମଭ୍ଯେଷ୍ଯତେ ଭୂପ ଶିଵସ୍ଯ ସୁତଯା ସହ
ସେ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଜ କାମ ସଫଳ କରିବେ; ସେ ଶିବଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ହେ ରାଜା।
ଇଂଦ୍ରୋପେଂଦ୍ରସମଃ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ସ୍ଵତେଜସା । ଇଂଦ୍ରତ୍ଵଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯତେ ସୋଽପି ନିଜୈଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ
ତୁମ ପୁଅ ନିଜ ତେଜରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ହେବେ; ସେ ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ରାଜାନମାଯୁଂ ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମଃ । ଜଗାମ ସହସା ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ ସାନୁଗସ୍ଯ ହ
ଏଭଳି କଥା କହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୃଷି ନାରଦ ରାଜା ଆୟୁଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ହଠାତ୍ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗେ ନାରଦେ ଦେଵସଂମିତେ । ଆଯୁରାଗତ୍ଯ ତାଂ ରାଜ୍ଞୀଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେ ମହାଭାଗ ଦେବସମ ନାରଦ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଆୟୁ ରାଜା ଗିଅଁ ରାଣୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ।
ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ଯୋ ଦତ୍ତଃ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵଵରୋତ୍ତମଃ । ସ ଵୈ ରାଜ୍ଞି କୁଶଲ୍ଯାସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସାଦତଃ
ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଯେଉଁ ପୁଅ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ରାଣୀଙ୍କ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି।
ଯେନାପ୍ଯସୌ ହୃତଃ ପୁତ୍ରଃ ସଗୁଣୋ ମେ ଵରାନନେ । ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ପୁନରେଵାଗମିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଥିରେ ମୋର ସେ ଗୁଣବାନ ପୁଅକୁ ନେଇଯିବାଯାଇଥିଲା, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାକୁ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଆଉଥରେ ଫେରିଆସିବ।
ଇତ୍ଯାହ ନାରଦୋ ଭଦ୍ରେ ମା କୃଥାଃ ଶୋକମେଵ ଚ । ତ୍ଯଜ ଚୈନଂ ମହାମୋହଂ କାର୍ଯଧର୍ମଵିନାଶନମ୍
ନାରଦ କହିଥିଲେ, 'ହେ ଭଦ୍ରେ, ଏପରି ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ମହାମୋହକୁ ଛାଡ଼, ଯାହା କର୍ମ ଓ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।'
ଭର୍ତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯୈଵଂ ରାଜ୍ଞୀ ଇଂଦୁମତୀ ତତଃ । ହର୍ଷେଣାପି ସମାଵିଷ୍ଟା ପୁତ୍ରସ୍ଯାଗମନଂ ପ୍ରତି
ଭାର୍ତ୍ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ରାଣୀ ଇନ୍ଦୁମତୀ ପୁଅର ଫେରିବା ଆଶାରେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଯଥୋକ୍ତଂ ଦେଵଋଷିଣା ତତ୍ତଥୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଦତ୍ତାତ୍ରେଯେଣ ମେ ଦତ୍ତସ୍ତନପୋ ହ୍ଯଜରାମରଃ
ଦେବୃଷି ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ହେବ; ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ଅଜର ଓ ଅମର।
ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହଃ ପ୍ରତିଭାତ୍ଯେନମେଵ ହି । ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯିତ୍ଵା ତୁ ନନାମ ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵମ୍
ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, କ'ଣ ଘଟିବ ତାହା ନେଇ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ନମୋସ୍ତୁ ତସ୍ମୈ ପରିସିଦ୍ଧିଦାଯ ଅତ୍ରେଃ ସୁପୁତ୍ରାଯ ମହାତ୍ମନେ ଚ । ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ମଯା ସୁପୁତ୍ରଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁଧୀରଃ ସୁଗୁଣଃ ସୁପୁଣ୍ଯଃ
ଯିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅତ୍ରିଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ତାଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଗୁଣବାନ୍, ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ପୁଅ ପାଇଛି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ଦେଵୀ ଵିରରାମ ସୁଦୁଃଖିତା । ଆଗମିଷ୍ଯଂତମାଜ୍ଞାଯ ନହୁଷଂ ତନଯଂ ପୁନଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦେବୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅପରିଗ୍ରହ ହେଲେ ଏବଂ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ, କାରଣ ସେ ଜାଣିଥିଲେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ନହୁଷ ପୁଣି ଆସିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନାହୁଷାଖ୍ଯାନେ ସପ୍ତୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡ, ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ର ଓ ନହୁଷ ଉପାଖ୍ୟାନର ସତସତି ଏବଂ ସାତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଵଶିଷ୍ଠସ୍ତପତାଂ ଵରଃ । ନହୁଷଂ ତଂ ସମାହୂଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଶିଷ୍ଠ ନହୁଷଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵନଂ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵଶୀଘ୍ରେଣ ଵନ୍ଯମାନଯ ପୁଷ୍କଲମ୍ । ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମୁନେର୍ଵାକ୍ଯଂ ନହୁଷୋ ଵନମାଯଯୌ
ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଅ ଏବଂ ବହୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଫଳ ଆଣ। ମୁନିଙ୍କର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ନହୁଷ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତ୍ର କିଂଚିତ୍ସୁଵୃତ୍ତାଂତଂ ଶୁଶ୍ରାଵ ନହୁଷୋ ବଲଃ । ଅଯମେଷ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ନହୁଷୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେଠାରେ, ନହୁଷ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣିଲେ— ‘ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ପ୍ରବଳ ନହୁଷ।’
ଆଯୋଃ ପୁତ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବାଲ୍ଯାନ୍ମାତ୍ରା ଵିଯୋଜିତଃ । ଅସ୍ଯୈଵାତିଵିଯୋଗେନ ଆଯୁଭାର୍ଯା ପ୍ରରୋଦିତି
ଆୟୁଙ୍କର ପୁଅ, ଅତି ଜ୍ଞାନୀ, ଛୋଟବେଳୁ ମାଆଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ବିପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।