ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯ କାରଣଂ ରାଜନ୍ନେତତ୍ତେ କଥିତଂ ମଯା । ଇଂଦ୍ରୋପେଂଦ୍ର ସମଃ ପୁତ୍ରୋ ଦିଵ୍ଯଵୀର୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ରାଜା, ସ୍ୱପ୍ନର କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ତୁମ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବେ।'
ପୁତ୍ରସ୍ତେ ସର୍ଵଧର୍ମାତ୍ମା ସୋମଵଂଶସ୍ଯ ଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ଧନୁର୍ଵେଦେ ଚ ଵେଦେ ଚ ସଗୁଣୋସୌ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ତୁମ ପୁଅ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସୋମବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇବେ, ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ବେଦ ଉଭୟରେ ଗୁଣୀ ହେବେ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜାନଂ ଶୌନକୋ ଗତଵାନ୍ଗୃହମ୍ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟୋ ରାଜାଭୂତ୍ପ୍ରିଯଯା ସହ
ଏଭଳି କହି ଶୌନକ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ; ରାଜା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଖୁସିରେ ରହିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଚତୁରଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା ଓ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରର ଏକଶତଚାରି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
କୁଞ୍ଜଲ ଉଵାଚ- ଗତା ସା ନନ୍ଦନଵନଂ ସଖୀଭିଃ ସହ କ୍ରୀଡିତୁମ୍। ତତ୍ରାକର୍ଣ୍ଯ ମହଦ୍ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯଂ ତୁ ତଦା ପିତୁଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ସେ ସହେଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଖେଳିବାକୁ ନନ୍ଦନବନକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣିଲା।
ଚାରଣାନାଂ ସୁସିଦ୍ଧାନାଂ ଭାଷତାଂ ହର୍ଷଣେନ ତୁ। ଆଯୋର୍ଗେହେ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ସିଦ୍ଧ ଚାରଣମାନେ ଯେଉଁଠି କଥା କହୁଥିଲେ, ସେଠାରୁ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲା— 'ତୁମ ଘରେ ଏକ ଶୂରବୀର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ—'
ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ହୁଣ୍ଡସ୍ଯାଂତଂ କରିଷ୍ଯତି । ଏଵଂଵିଧଂ ମହଦ୍ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯଂ ଦୁଃଖଦାଯକମ୍
'—ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ହେବେ, ଯିଏ ହୁଣ୍ଡଙ୍କ ଶେଷ କରିଦେବେ; ଏଭଳି ଏକ ମହାନ୍ ଏବଂ ଦୁଃଖଦାୟକ ସନ୍ଦେଶ ମିଳିଲା।'
ସମାକର୍ଣ୍ଯ ସମାଯାତା ପିତୁରଗ୍ରେ ନିଵେଦିତମ୍ । ସମାସେନ ତଯା ତସ୍ଯ ପୁରତୋ ଦୁଃଖଦାଯକମ୍
ଏହି ଦୁଃଖଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ସେ ପଛକୁ ଫେରିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ସେଇ କଥା ଉପସ୍ଥାପନ କଲା।
ପିତୁରଗ୍ରେ ଜଗାଦାଥ ପିତା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଵିସ୍ମିତଃ । ଶାପମଶୋକସୁଂଦର୍ଯାଃ ସସ୍ମାର ଚ ପୁରାକୃତମ୍
ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେ କହିଲା; ପିତା ଏହା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଏତସ୍ଯାର୍ଥେ ତପସ୍ତେପେ ସେଯଂ ଚାଶୋକସୁଂଦରୀ । ଗର୍ଭସ୍ଯ ନାଶନାଯୈଵ ଇଂଦୁମତ୍ଯାଃ ସ ଦାନଵଃ
ଏହି କାରଣରେ, ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କ ଗର୍ଭ ନାଶ ପାଇଁ, ସେ ଦାନବ ଏହି ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲା।
ଵିଚକ୍ରେ ଉଦ୍ଯମଂ ଦୁଷ୍ଟଃ କାଲାକୃଷ୍ଟୋ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । ଛିଦ୍ରାନ୍ଵେଷୀ ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ଇଂଦୁମତ୍ଯାସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଶଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, କାଳରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ, ସଦା ଇନ୍ଦୁମତୀର ଦୋଷ ଖୋଜୁଥିଲା, ସେ ନିତ୍ୟ ଅବସର ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା।
ଯଦା ପଶ୍ଯତି ତାଂ ରାଜ୍ଞୀଂ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତାମ୍ । ଦିଵ୍ଯତେଜଃ ସମାଯୁକ୍ତାଂ ରକ୍ଷିତାଂ ଵିଷ୍ଣୁତେଜସା
ଯେତେବେଳେ ସେ ରାଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲା, ଯିଏ ରୂପ, ଉଦାରତା ଓ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ସୁରକ୍ଷିତ—
ଦିଵ୍ଯେନ ତେଜସା ଯୁକ୍ତାଂ ସୂର୍ଯବିଂବୋପମାଂ ତୁ ତାମ୍ । ତସ୍ଯାଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ମହାଭାଗ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ସ୍ଥିତଃ ସଦା
ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଭରିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦଳା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଉଁଠି, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସେ ନିତ୍ୟ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।
ଦୂରାତ୍ସ ଦାନଵୋ ଦୁଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ବହୁଦର୍ଶଯନ୍ । ନାନାଵିଦ୍ଯାଂ ମହୋଗ୍ରାଂ ଚ ଭୀଷିକାଂ ସୁଵିଭୀଷିକାମ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଦୂରରୁ ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାୟା ଦେଖାଉଥିଲା।
ଗର୍ଭସ୍ଯ ତେଜସା ଯୁକ୍ତା ରକ୍ଷିତା ଵିଷ୍ଣୁତେଜସା । ଭଯଂ ନ ଜାଯତେ ତସ୍ଯା ମନସ୍ଯେଵ କଦାପୁନଃ
ଗର୍ଭର ତେଜରେ ଭରିଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷିତ, ତାଙ୍କ ମନରେ କେବେ ଭୟ ଆସିଲା ନାହିଁ।
ଵିଫଲୋ ଦାନଵୋ ଜାତ ଉଦ୍ଯମଶ୍ଚ ନିରର୍ଥକଃ । ମନୀପ୍ସିତଂ ନୈଵ ଜାତଂ ହୁଂଡସ୍ଯାପି ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଦାନବଙ୍କର ଚେଷ୍ଟା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟମ ଅର୍ଥହୀନ ହେଲା; ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେବେ ପୂରଣ ହେଲା ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ପଶ୍ଯମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଚ । ପ୍ରସୂତା ସା ହି ପୁତ୍ରଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତନଯା ତଦା
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ତାପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ରାତ୍ରାଵେଵ ସୁତଶ୍ରେଷ୍ଠ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ଵ୍ଯଜାଯତ । ତେଜସାତୀଵ ଭାତ୍ଯେଷ ଯଥା ସୂର୍ଯୋ ନଭସ୍ତଲେ
ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ, ରାତିରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଏମିତି ତେଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ତେଜମୟ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଥ ଦାସୀ ମହାଦୁଷ୍ଟା କାଚିତ୍ସୂତିଗୃହାଗତା । ଅଶୌଚାଚାରସଂଯୁକ୍ତା ମହାମଂଗଲଵାଦିନୀ
ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଏକ ବହୁତ ଦୁଷ୍ଟ ଦାସୀ, ଯିଏ ସୂତିଘରକୁ ଆସିଥିଲା, ଅଶୁଚି କାମ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ସର୍ଵଂ ସମାଜ୍ଞାଯ ସ ହୁଂଡୋ ଦାନଵାଧମଃ । ଦାସ୍ଯା ଅଂଗଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୈଵ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଶ୍ଚାଯୁମନ୍ଦିରେ
ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ସବୁ କିଛି ଜାଣି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ହୁଣ୍ଡ ଦାସୀଙ୍କ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଏଭଳି ଭାବେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ।
ମହାଜନେ ପ୍ରସୁପ୍ତେ ଚ ନିଦ୍ରଯାତୀଵମୋହିତେ । ତଂ ପୁତ୍ରଂ ଦେଵଗର୍ଭାଭମପହୃତ୍ଯ ବହିର୍ଗତଃ
ଘରର ସମସ୍ତେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଦେବଗର୍ଭ ସମାନ ପୁଅକୁ ନେଇ ବାହାରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କାଂଚନାଖ୍ଯପୁରେ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵକୀଯେ ଦାନଵାଧମଃ । ସମାହୂଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଵିପୁଲାଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ନିଜ ସ୍ୱନାମ କାଞ୍ଚନପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିପୁଳାଙ୍କୁ ଡାକି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵଧସ୍ଵୈନଂ ମହାପାପଂ ବାଲରୂପଂ ରିପୁଂ ମମ । ପଶ୍ଚାତ୍ସୂଦସ୍ଯ ଵୈ ହସ୍ତେ ଭୋଜନାର୍ଥଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ଏହି ମହାପାପୀ, ମୋ ଶତ୍ରୁ ଯିଏ ବାଳକ ଆକାରରେ ଅଛି, ତାକୁ ମାରିଦେ; ପରେ ଏହାକୁ ସୂତଙ୍କ ହାତରେ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଦେଇଦିଅ।
ନାନାଭେଦୈର୍ଵିଭେଦୈଶ୍ଚ ପାଚଯସ୍ଵ ହି ନିର୍ଘୃଣମ୍ । ସୂଦହସ୍ତାନ୍ମହାଭାଗେ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୋକ୍ଷ୍ଯେ ନ ସଂଶଯଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପାୟ ଓ ରନ୍ଧଣାରେ ଏହାକୁ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ରନ୍ଧ; ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନି, ପରେ ସୂତଙ୍କ ହାତରୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଖାଇବି।
ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଭର୍ତୁର୍ଵିପୁଲା ଵିସ୍ମିତାଭଵତ୍ । କସ୍ମାନ୍ନିର୍ଘୃଣତାଂ ଯାତି ଭର୍ତ୍ତା ମମ ସୁନିଷ୍ଠୁରଃ
ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିପୁଳା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ—ମୋ ସ୍ୱାମୀ କାହିଁକି ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର ଓ ନିଷ୍ଠୁର ହେଉଛନ୍ତି?
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ଦେଵଗର୍ଭୋପମଂ ସୁତମ୍ । କସ୍ଯ କସ୍ମାତ୍ପ୍ରଭକ୍ଷ୍ଯେତ କ୍ଷମାହୀନଃ ସୁନିର୍ଘୃଣଃ
ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଦେବଗର୍ଭ ସମାନ ପୁଅକୁ, କିଏ ଏମିତି କ୍ଷମାହୀନ ଓ ନିଷ୍ଠୁର ହୋଇ ଖାଇପାରିବ, କାହିଁକି?
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିଂତଯାମାସ କାରୁଣ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତା । ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଭର୍ତାରଂ କସ୍ମାଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯସି ବାଲକମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଦୟାରେ ଭରିଯାଇ ସେ ଭାବିଲେ, ପୁଣି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ବାଳକୁ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
କସ୍ମାଦ୍ଭଵସି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଅତୀଵ ନିରପତ୍ରପଃ । ସର୍ଵଂ ମେ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵେନ ଦନୁଜେଶ୍ଵର
ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହେଉଛ? ସମସ୍ତ କାରଣ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହ, ହେ ଦାନବନାୟକ।
ଆତ୍ମଦୋଷଂ ଚ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ସମାସେନ ନିଵେଦିତମ୍ । ଶାପମଶୋକସୁଂଦର୍ଯା ହୁଂଡେନାପି ଦୁରାତ୍ମନା
ସେ ନିଜ ଦୋଷ ଓ ଘଟଣାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲେ, ଏବଂ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଶାପ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
ତଯା ଜ୍ଞାତଂ ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ କାରଣଂ ଦାନଵସ୍ଯ ଵୈ । ଵଧ୍ଯୋଽଯଂ ବାଲକଃ ସତ୍ଯଂ ନୋ ଵା ଭର୍ତ୍ତା ମରିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନବଙ୍କର ସମସ୍ତ କାରଣ ବୁଝିପାରିଲେ—ଏହି ବାଳକୁ ମାରିବାକୁ ପଡିବ, ନହେଲେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମରିଯିବେ।