ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ନିଗ୍ଧେଵ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଂ ପ୍ରତି । କାସି କସ୍ଯାସି ସୁଭଗେ ତିଷ୍ଠସି ତ୍ଵଂ ତପୋଵନେ
ସେ ଝିଅ ମଧୁର କଥାରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—'ତୁମେ କିଏ, ଭାଗ୍ୟବତୀ? କାହାର ଝିଅ, ଏଠି ତପୋବନରେ କିଏ ରହୁଛ?'
କିମର୍ଥଂ କ୍ରିଯତେ ବାଲେ କାମଶୋଷଣକଂ ତପଃ। ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସୁଭଗେ କିନ୍ନିମିତ୍ତଂ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
'ଏ ଝିଅ, କାହିଁକି ଏମିତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଛ, ଯାହା ମନର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଛି? ଏହାର କାରଣ କଣ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ କାମ କାହିଁକି କରୁଛ, ମୋତେ କୁହ।'
ତନ୍ନିଶମ୍ଯ ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦାନଵେନାପି ଭାଷିତମ୍ । ମାଯାରୂପେଣ ଛନ୍ନେନ ସାଭିଲାଷେଣ ସତ୍ଵରମ୍
ଦାନବ ମାୟାର ରୂପ ଧରି କହିଥିବା ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଥିବା ସେ ଝିଅ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟି ସୁଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ତୁ ଯଥା ପୁରା । ତପସଃ କାରଣଂ ସର୍ଵଂ ସମାଚଷ୍ଟ ସୁଦୁଃଖିତା
ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିଜ ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ କଥା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର କାରଣ ସବୁ ଖୋଲାସା କରି କହିଦେଲେ।
ଉପପ୍ଲଵଂ ତୁ ତସ୍ଯାପି ଦାନଵସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ମାଯାରୂପଂ ନ ଜାନାତି ସୌହୃଦାତ୍କଥିତଂ ତଯା
କିନ୍ତୁ ସେ, ମିତ୍ରତାରେ ଭରିଥିବାରୁ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବର ମାୟା ରୂପକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ଖୋଲାମେଳା କଥା କହିଦେଲେ।
"ହୁଣ୍ଡ ଉଵାଚ- ପତିଵ୍ରତାସି ହେ ଦେଵି ସାଧୁଵ୍ରତପରାଯଣା। ସାଧୁଶୀଲସମାଚାରା ସାଧୁଚାରା ମହାସତୀ
ହୁଣ୍ଡ କହିଲେ—'ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ପତିନିଷ୍ଠା, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣ ଥିବା, ମହାପତିବ୍ରତା ଅଟଳ ନାରୀ।'
ଅହଂ ପତିଵ୍ରତା ଭଦ୍ରେ ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା। ତପଶ୍ଚରାମି ସୁଭଗେ ଭର୍ତୁରର୍ଥେ ମହାସତୀ
'ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ପତିନିଷ୍ଠା ଓ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ। ମୋ ପତି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମହାପତିବ୍ରତା।'
ମମ ଭର୍ତା ହତସ୍ତେନ ହୁଂଡେନାପି ଦୁରାତ୍ମନା। ତସ୍ଯ ନାଶାଯ ଵୈ ଘୋରଂ ତପସ୍ଯାମି ମହତ୍ତପଃ
'ମୋର ପତିକୁ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡ ମାରିଦେଇଛି। ତାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛି।'
ଏହି ମେ ସ୍ଵାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ଗଂଗାତୀରେ ଵସାମ୍ଯହମ୍। ଅନ୍ଯୈର୍ମନୋହରୈର୍ଵାକ୍ଯୈରୁକ୍ତା ପ୍ରତ୍ଯଯକାରକୈଃ
'ଆସ, ମୋର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଚଳ, ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ରହୁଛି। ଅନ୍ୟ ଆকর୍ଷଣୀୟ ଓ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମନାଇଦେଲେ।'
ହୁଂଡେନ ସଖିଭାଵେନ ମୋହିତା ଶିଵନଂଦିନୀ। ସମାକୃଷ୍ଟା ସୁଵେଗେନ ମହାମୋହେନ ମୋହିତା
ହୁଣ୍ଡ ସଖୀ ଭାବେ ଅଭିନୟ କରି ଶିବନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଭୁଲାଇଦେଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ମୋହରେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆକର୍ଷିତ କରି ନେଲେ।
ଆନୀତାତ୍ମଗୃହଂ ଦିଵ୍ଯମନୌପମ୍ଯଂ ସୁଶୋଭନମ୍। ମେରୋସ୍ତୁ ଶିଖରେ ପୁତ୍ର ଵୈଡୂର୍ଯାଖ୍ଯଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ—ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଅପୂର୍ବ ଓ ଚମତ୍କାର ସ୍ଥାନ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଭାଇଡୂର୍ୟକୁ ଆଣିଲେ।
ଅସ୍ତି ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ କାଂଚନାଖ୍ଯଂ ମହାଶିଵମ୍। ତୁଂଗପ୍ରାସାଦସଂବାଧୈଃ କଲଶୈର୍ଦଂଡଚାମରୈଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, 'କାଞ୍ଚନ' ନାମକ ଅତି ପବିତ୍ର ନଗର ଅଛି, ଉଚ୍ଚ ମହଳ, ଶିଖର, ଦଣ୍ଡ ଓ ଚାମରରେ ଭରିଥିବା।
ନାନଵୃକ୍ଷସମୋପେତୈର୍ଵନୈର୍ନୀଲୈର୍ଘନୋପମୈଃ। ଵାପୀକୂପତଡାଗୈଶ୍ଚ ନଦୀଭିସ୍ତୁ ଜଲାଶଯୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ତଳାବ, ନଦୀ ଓ ଜଳାଶୟରେ ଘିରିଥିବା।
ଶୋଭମାନଂ ମହାରତ୍ନୈଃ ପ୍ରାକାରୈର୍ହେମସଂଯତୈଃ। ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଂ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଦାନଵସ୍ଯ ହି
ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଚମକୁଥିବା, ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଚୀର ଥିବା, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଇ ଦାନବର ଅସଲି ରାଜ୍ୟ।
ଦଦୃଶେ ସା ପୁରଂ ରମ୍ଯମଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ତଦା। କସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାନଂ କଥଯସ୍ଵ ସଖେ ମମ
ତାପରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ସେ ସୁନ୍ଦର ସହରକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ମୋ ସହେଳୀ, ଏହି ସହର କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କର? ମତେ କୁହ।"
ସୋଵାଚ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵସ୍ଯ ଵୈ ତ୍ଵଯା। ତସ୍ଯ ସ୍ଥାନଂ ମହାଭାଗେ ସୋଽହଂ ଦାନଵପୁଙ୍ଗଵଃ
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଛ, ସେଇ ଦାନବରାଜଙ୍କର ଏହି ଗୃହ। ମୁଁ ସେଇ ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
ମଯା ତ୍ଵଂ ତୁ ସମାନୀତା ମାଯଯା ଵରଵର୍ଣିନି । ତାମାଭାଷ୍ଯ ଗୃହଂ ନୀତା ଶାତକୌମ୍ଭଂ ସୁଶୋଭନମ୍
ମୋର ମାୟାରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଏପରେ ସେ କହି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶୋଭାମୟ ସୁନାର ଗୃହକୁ ନେଇଗଲି।
ନାନାଵେଶ୍ମୈଃ ସମାଜୁଷ୍ଟଂ କୈଲାସଶିଖରୋପମମ୍। ନିଵେଶ୍ଯ ସୁଂଦରୀଂ ତତ୍ର ଦୋଲାଯାଂ କାମପୀଡିତଃ
ଅନେକ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ସଦୃଶ ସେଠାରେ, ସେ ଦାନବ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଏକ ଝୁଲାରେ ବସାଇଲେ, କାମନାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ।
ପୁନଃ ସ୍ଵରୂପୀ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ। କରସମ୍ପୁଟମାବଧ୍ଯ ଉଵାଚ ଵଚନଂ ତଦା
ପୁଣି, ସେ ଦାନବରାଜ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, କାମବାଣର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅତି ପୀଡିତ, ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ—
ଯଂ ଯଂ ତ୍ଵଂ ଵାଞ୍ଛସେ ଭଦ୍ରେ ତଂ ତଂ ଦଦ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ। ଭଜ ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷିଭଜନ୍ତଂ କାମପୀଡିତମ୍
"ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବି। ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ କାମନାରେ ଦୁଃଖିତ ତୁମ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି।"
'ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ନୈଵ ଚାଲଯିତୁଂ ଶକ୍ତୋ ଭଵାନ୍ମାଂ ଦାନଵେଶ୍ଵରଃ। ମନସାପି ନ ଵୈ ଧାର୍ଯଂ ମମ ମୋହଂ ସମାଗତମ୍
ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ, "ହେ ଦାନବରାଜ, ତୁମେ ମୋତେ ଚଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ମନରେ ମଧ୍ୟ ମୋରେ ମୋହ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ।"
ଭଵାଦୃଶୈର୍ମହାପାପୈର୍ଦେଵୈର୍ଵା ଦାନଵାଧମୈଃ। ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯାହଂ ନ ସଂଦେହୋ ମା ଵଦସ୍ଵ ପୁନଃ ପୁନଃ
"ତୁମ ପରି ମହାପାପୀ, କିମ୍ବା ଦେବତା, କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି କଥା ପୁଣିପୁଣି କହନି।"
ସ୍କନ୍ଦାନୁଜା ସା ତପସାଭିଯୁକ୍ତା ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନା ମହତା ରୁଷା ଚ। ସଂହର୍ତୁକାମା ପରି ଦାନଵଂ ତଂ କାଲସ୍ଯ ଜିହ୍ଵେଵ ଯଥା ସ୍ଫୁରନ୍ତୀ
ସେ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଭଉଣୀ, ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେଇ ଦାନବକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କାଳର ଜିହ୍ବା ପରି ତିବ୍ର ଭାବରେ ଚଳିଲେ।
ପୁନରୁଵାଚ ସା ଦେଵୀ ତମେଵଂ ଦାନଵାଧମମ୍ । ଉଗ୍ରଂ କର୍ମ କୃତଂ ପାପ ଚାତ୍ମନାଶନହେତଵେ
ପୁଣି ସେ ଦେବୀ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବକୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ପାପୀ କାମ କରିଛ, ଯାହା ତୁମର ନାଶର କାରଣ।"
ଆତ୍ମଵଞ୍ଶସ୍ଯ ନାଶାଯ ସ୍ଵଜନସ୍ଯାସ୍ଯ ଵୈ ତ୍ଵଯା। ଦୀପ୍ତା ସ୍ଵଗୃହମାନୀତା ସୁଶିଖା କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମନଃ
"ତୁମେ ନିଜ ବଂଶ ଏବଂ ନିଜ ଲୋକଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ, ଏହି ଘରକୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ କଳା ପତି ଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିଛ।"
ଯଥାଽଶୁଭଃ କୂଟପକ୍ଷୀ ସର୍ଵଶୋକୈଃ ସମୁଦ୍ଗତଃ। ଗୃହଂ ତୁ ଵିଶତେ ଯସ୍ଯ ତସ୍ଯ ନାଶଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
"ଯେପରି ଅଶୁଭ, ଚତୁର ପକ୍ଷୀ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଯାହା ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେଠାରେ ନାଶ ଆଣେ—"
ସ୍ଵଜନସ୍ଯ ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ସଧନସ୍ଯ କୁଲସ୍ଯ ଚ। ସ ଦ୍ଵିଜୋ ନାଶମିଚ୍ଛେତ ଵିଶତ୍ଯେଵ ଯଦା ଗୃହମ୍
"ସେପରି, ଏପରି ପକ୍ଷୀ ଯେତେବେଳେ ଘରକୁ ଯାଏ, ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ନିଜ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ଧନ, ବଂଶର ନାଶ ଚାହେ।"
ତଥା ତେହଂ ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତଵ ନାଶଂ ସମୀହତୀ । ପୁତ୍ରାଣାଂ ଧନଧାନ୍ଯସ୍ଯ ତଵ ଵଂଶସ୍ଯ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
"ସେଇପରି, ମୁଁ ଏବେ ତୁମ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ତୁମ ପୁଅ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ବଂଶର ନାଶ ଚାହିଁ।"
ଜୀଵଂ କୁଲଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିକଂ ତଵ। ସର୍ଵଂ ତେ ନାଶଯିତ୍ଵାହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଚ ନ ସଂଶଯଃ
"ତୁମ ଜୀବନ, ବଂଶ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ପୁଅ, ପଉତି—ମୁଁ ସବୁକୁ ନାଶ କରିବି, ତାପରେ ଯିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
ଯଥା ତ୍ଵଯାହମାନୀତା ଚରନ୍ତୀ ପରମଂ ତପଃ । ପତିକାମା ପ୍ରଵାଞ୍ଚ୍ଛନ୍ତୀ ନହୁଷଂ ଚାଯୁନନ୍ଦନମ୍
"ଯେପରି ତୁମେ ମୋତେ ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲ, ମୁଁ ଉଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲି, ପତିକୁ ଚାହୁଁଥିଲି, ନହୁଷଙ୍କୁ ଠକାଇଥିଲ—"