ତ୍ଵଂ ତୁ ଲୋଭେନ କାମେନ ଲୁବ୍ଧୋ ଵଦସି ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । କିଲ୍ବିଷେଣ ସମାଜୁଷ୍ଟଂ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଵର୍ଜିତମ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଲୋଭ ଓ କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଖରାପ କଥା କହୁଛ। ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଓ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ବିହୀନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛ।
ଯଦ୍ଯସ୍ଯଦିଷ୍ଟମେଵାସ୍ତି ଶୁଭଂ ଵାପ୍ଯଶୁଭଂ ଦୃଢମ୍ । ପୂର୍ଵକର୍ମାନୁସାରେଣ ତତ୍ତସ୍ଯ ପରିଜାଯତେ
ଯଦି କିଛି ଦୃଢ଼ ଭାଗ୍ୟ ରହିଛି, ସେଠାରେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯାହା ହେଉ, ସେ ସବୁ ପୂର୍ବ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ଘଟେ।
ଦେଵାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଵଦନେ ଯତ୍ସୁଭାଷିତମ୍। ନିଃସରେଦ୍ଯଦି ସତ୍ଯଂ ତଦନ୍ଯଥା ନୈଵ ଜାଯତେ
ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ମୁଖରୁ ଯାହା ଭଲ କଥା ବାହାରେ, ସେଠି ସତ୍ୟ ଥିଲେ ତାହା ଘଟେ; ନାହିଁ ହେଲେ ଘଟେ ନାହିଁ।
ମଦ୍ଭାଗ୍ଯାଦେଵମାଜ୍ଞାତଂ ନହୁଷସ୍ଯାପି ତସ୍ଯ ଚ। ସମାଯୋଗଂ ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ ଦେଵ୍ଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶିଵେନ ଚ
ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ଏହି କଥା ଜଣାପଡିଛି—ନହୁଷ ଓ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କର ଏକତା ଭାବି, ଦେବୀ ଓ ଶିବ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶମଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଯଜ ଭ୍ରାନ୍ତିଂ ମନଃସ୍ଥିତାମ୍। ନୈଵ ଶକ୍ତୋ ଭଵାନ୍ଦୈତ୍ଯ ମେ ମନଶ୍ଚାଲିତୁଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏପରି ଜାଣି, ଶାନ୍ତି ନେ; ମନରେ ଥିବା ଭ୍ରମକୁ ଛାଡ଼। ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ଦାଇତ୍ୟ, ତୁମେ ମୋର ମନକୁ କମ୍ପିତ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ପତିଵ୍ରତା ଦୃଢା ଚିତ୍ତେ ସ କୋ ମେ ଚାଲିତୁଂ କ୍ଷମଃ। ମହାଶାପେନ ଧକ୍ଷ୍ଯାମି ଇତୋ ଗଚ୍ଛ ମହାସୁର
ମୁଁ ମନରେ ଦୃଢ଼ ପତିବ୍ରତା; ମୋତେ କିଏ କମ୍ପିତ କରିପାରିବ? ମହାଶାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦହିଦେବି; ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ, ମହାସୁର।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ହୁଣ୍ଡୋ ଵୈ ଦାନଵୋ ବଲୀ । ମନସା ଚିନ୍ତଯାମାସ କଥଂ ଭାର୍ଯା ଭଵେଦିଯମ୍
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହୁଣ୍ଡ ମନରେ ଭାବିଲେ—'ଏହି ଜଣେ ଝିଅ କିପରି ମୋର ଘରବାଳି ହେବେ?'
ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ହୁଣ୍ଡୋ ମାଯାଵୀ ଅନ୍ତର୍ଧାନଂ ସମାଗତଃ । ତତୋ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଵେଗେନ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଦ୍ଵିହାଯ ତାମ୍। ଅନ୍ଯସ୍ମିନ୍ଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ମାଯାଂ କୃତ୍ଵା ତମୋମଯୀମ୍
ଭଲଭାବେ ଭାବି, ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଣ୍ଡ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ସେଠାରୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଯାଇ, ଅନ୍ୟ ଦିନ ଆସିବା ପରେ ଏକ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ମାୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ମାଯାମଯଂ ରୂପଂ କୃତ୍ଵା ନାର୍ଯାସ୍ତୁ ଦାନଵଃ । ମାଯଯା କନ୍ଯକା ରୂପୋ ବଭୂଵ ମମ ନନ୍ଦନ
ସେଇ ଦାନବ ମାୟାର ଦ୍ୱାରା ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଜଣେ ଝିଅ ଭାବରେ ଦେଖାଦେଲେ, ମୋ ପ୍ରିୟ।
ସା କନ୍ଯାପି ଵରାରୋହା ମାଯାରୂପାଗମତ୍ତତଃ। ହାସ୍ଯଲୀଲା ସମାଯୁକ୍ତା ଯତ୍ରାସ୍ତେ ଭଵନନ୍ଦିନୀ
ସେ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ହସିଖେଳା କରି, ଯେଉଁଠି ଭବନନ୍ଦିନୀ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ନିଗ୍ଧେଵ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଂ ପ୍ରତି । କାସି କସ୍ଯାସି ସୁଭଗେ ତିଷ୍ଠସି ତ୍ଵଂ ତପୋଵନେ
ସେ ଝିଅ ମଧୁର କଥାରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—'ତୁମେ କିଏ, ଭାଗ୍ୟବତୀ? କାହାର ଝିଅ, ଏଠି ତପୋବନରେ କିଏ ରହୁଛ?'
କିମର୍ଥଂ କ୍ରିଯତେ ବାଲେ କାମଶୋଷଣକଂ ତପଃ। ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସୁଭଗେ କିନ୍ନିମିତ୍ତଂ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
'ଏ ଝିଅ, କାହିଁକି ଏମିତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଛ, ଯାହା ମନର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଛି? ଏହାର କାରଣ କଣ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ କାମ କାହିଁକି କରୁଛ, ମୋତେ କୁହ।'
ତନ୍ନିଶମ୍ଯ ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ଦାନଵେନାପି ଭାଷିତମ୍ । ମାଯାରୂପେଣ ଛନ୍ନେନ ସାଭିଲାଷେଣ ସତ୍ଵରମ୍
ଦାନବ ମାୟାର ରୂପ ଧରି କହିଥିବା ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଥିବା ସେ ଝିଅ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଆତ୍ମସୃଷ୍ଟି ସୁଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ତୁ ଯଥା ପୁରା । ତପସଃ କାରଣଂ ସର୍ଵଂ ସମାଚଷ୍ଟ ସୁଦୁଃଖିତା
ସେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିଜ ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ କଥା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର କାରଣ ସବୁ ଖୋଲାସା କରି କହିଦେଲେ।
ଉପପ୍ଲଵଂ ତୁ ତସ୍ଯାପି ଦାନଵସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ମାଯାରୂପଂ ନ ଜାନାତି ସୌହୃଦାତ୍କଥିତଂ ତଯା
କିନ୍ତୁ ସେ, ମିତ୍ରତାରେ ଭରିଥିବାରୁ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବର ମାୟା ରୂପକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ଖୋଲାମେଳା କଥା କହିଦେଲେ।
"ହୁଣ୍ଡ ଉଵାଚ- ପତିଵ୍ରତାସି ହେ ଦେଵି ସାଧୁଵ୍ରତପରାଯଣା। ସାଧୁଶୀଲସମାଚାରା ସାଧୁଚାରା ମହାସତୀ
ହୁଣ୍ଡ କହିଲେ—'ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ପତିନିଷ୍ଠା, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣ ଥିବା, ମହାପତିବ୍ରତା ଅଟଳ ନାରୀ।'
ଅହଂ ପତିଵ୍ରତା ଭଦ୍ରେ ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା। ତପଶ୍ଚରାମି ସୁଭଗେ ଭର୍ତୁରର୍ଥେ ମହାସତୀ
'ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟବତୀ, ପତିନିଷ୍ଠା ଓ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ। ମୋ ପତି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମହାପତିବ୍ରତା।'
ମମ ଭର୍ତା ହତସ୍ତେନ ହୁଂଡେନାପି ଦୁରାତ୍ମନା। ତସ୍ଯ ନାଶାଯ ଵୈ ଘୋରଂ ତପସ୍ଯାମି ମହତ୍ତପଃ
'ମୋର ପତିକୁ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଣ୍ଡ ମାରିଦେଇଛି। ତାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛି।'
ଏହି ମେ ସ୍ଵାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ଗଂଗାତୀରେ ଵସାମ୍ଯହମ୍। ଅନ୍ଯୈର୍ମନୋହରୈର୍ଵାକ୍ଯୈରୁକ୍ତା ପ୍ରତ୍ଯଯକାରକୈଃ
'ଆସ, ମୋର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଚଳ, ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ରହୁଛି। ଅନ୍ୟ ଆকর୍ଷଣୀୟ ଓ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମନାଇଦେଲେ।'
ହୁଂଡେନ ସଖିଭାଵେନ ମୋହିତା ଶିଵନଂଦିନୀ। ସମାକୃଷ୍ଟା ସୁଵେଗେନ ମହାମୋହେନ ମୋହିତା
ହୁଣ୍ଡ ସଖୀ ଭାବେ ଅଭିନୟ କରି ଶିବନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଭୁଲାଇଦେଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ମୋହରେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଆକର୍ଷିତ କରି ନେଲେ।
ଆନୀତାତ୍ମଗୃହଂ ଦିଵ୍ଯମନୌପମ୍ଯଂ ସୁଶୋଭନମ୍। ମେରୋସ୍ତୁ ଶିଖରେ ପୁତ୍ର ଵୈଡୂର୍ଯାଖ୍ଯଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ତାଙ୍କୁ ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ—ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଅପୂର୍ବ ଓ ଚମତ୍କାର ସ୍ଥାନ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗର ଭାଇଡୂର୍ୟକୁ ଆଣିଲେ।
ଅସ୍ତି ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ କାଂଚନାଖ୍ଯଂ ମହାଶିଵମ୍। ତୁଂଗପ୍ରାସାଦସଂବାଧୈଃ କଲଶୈର୍ଦଂଡଚାମରୈଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, 'କାଞ୍ଚନ' ନାମକ ଅତି ପବିତ୍ର ନଗର ଅଛି, ଉଚ୍ଚ ମହଳ, ଶିଖର, ଦଣ୍ଡ ଓ ଚାମରରେ ଭରିଥିବା।
ନାନଵୃକ୍ଷସମୋପେତୈର୍ଵନୈର୍ନୀଲୈର୍ଘନୋପମୈଃ। ଵାପୀକୂପତଡାଗୈଶ୍ଚ ନଦୀଭିସ୍ତୁ ଜଲାଶଯୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ପୋଖରୀ, କୁଆଁ, ତଳାବ, ନଦୀ ଓ ଜଳାଶୟରେ ଘିରିଥିବା।
ଶୋଭମାନଂ ମହାରତ୍ନୈଃ ପ୍ରାକାରୈର୍ହେମସଂଯତୈଃ। ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଂ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଦାନଵସ୍ଯ ହି
ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଚମକୁଥିବା, ସୁନାରେ ମୁଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଚୀର ଥିବା, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଇ ଦାନବର ଅସଲି ରାଜ୍ୟ।
ଦଦୃଶେ ସା ପୁରଂ ରମ୍ଯମଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ତଦା। କସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାନଂ କଥଯସ୍ଵ ସଖେ ମମ
ତାପରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ସେ ସୁନ୍ଦର ସହରକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ମୋ ସହେଳୀ, ଏହି ସହର କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କର? ମତେ କୁହ।"
ସୋଵାଚ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵସ୍ଯ ଵୈ ତ୍ଵଯା। ତସ୍ଯ ସ୍ଥାନଂ ମହାଭାଗେ ସୋଽହଂ ଦାନଵପୁଙ୍ଗଵଃ
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଛ, ସେଇ ଦାନବରାଜଙ୍କର ଏହି ଗୃହ। ମୁଁ ସେଇ ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।"
ମଯା ତ୍ଵଂ ତୁ ସମାନୀତା ମାଯଯା ଵରଵର୍ଣିନି । ତାମାଭାଷ୍ଯ ଗୃହଂ ନୀତା ଶାତକୌମ୍ଭଂ ସୁଶୋଭନମ୍
ମୋର ମାୟାରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଏପରେ ସେ କହି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶୋଭାମୟ ସୁନାର ଗୃହକୁ ନେଇଗଲି।
ନାନାଵେଶ୍ମୈଃ ସମାଜୁଷ୍ଟଂ କୈଲାସଶିଖରୋପମମ୍। ନିଵେଶ୍ଯ ସୁଂଦରୀଂ ତତ୍ର ଦୋଲାଯାଂ କାମପୀଡିତଃ
ଅନେକ ମହଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ସଦୃଶ ସେଠାରେ, ସେ ଦାନବ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଏକ ଝୁଲାରେ ବସାଇଲେ, କାମନାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ।
ପୁନଃ ସ୍ଵରୂପୀ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ। କରସମ୍ପୁଟମାବଧ୍ଯ ଉଵାଚ ଵଚନଂ ତଦା
ପୁଣି, ସେ ଦାନବରାଜ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, କାମବାଣର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅତି ପୀଡିତ, ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ—
ଯଂ ଯଂ ତ୍ଵଂ ଵାଞ୍ଛସେ ଭଦ୍ରେ ତଂ ତଂ ଦଦ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ। ଭଜ ମାଂ ତ୍ଵଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷିଭଜନ୍ତଂ କାମପୀଡିତମ୍
"ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେବି। ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ କାମନାରେ ଦୁଃଖିତ ତୁମ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି।"