ରତ୍ନଜ୍ଯୋତିଃ ସମାକାରା ନଖାଃ ପାଦାଗ୍ରସଂଭଵାଃ। ଯଥୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ତଥା ଚାଂଗେଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଆଗର ନଖ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଚମକୁଛି। ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେହିପରି ତାଙ୍କ ଅଂଗରେ ଦେଖାଯାଏ।
ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଂଗୀ ହାରକଂକଣନୂପୁରା। ମେଖଲାକଟିସୂତ୍ରେଣ କାଂଚୀନାଦେନ ରାଜତେ
ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ—ହାର, କଙ୍କଣ, ନୂପୁର—ସେ ମେଖଳା, କଟିସୂତ୍ର ଓ ରତ୍ନମୟ କଞ୍ଚୀର ଧ୍ୱନିରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।
ନୀଲେନ ପଟ୍ଟଵସ୍ତ୍ରେଣ ପରାଂ ଶୋଭାଂ ଗତା ଶୁଭା । କଂଚୁକେନାପି ଦିଵ୍ଯେନ ସୁରକ୍ତେନ ଗୁଣାନ୍ଵିତା
ନୀଳ ରଙ୍ଗର ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶୁଭା ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ହେଲେ । ସେ ଦିବ୍ୟ ଗାଢ଼ ଲାଲ କଞ୍ଚୁକ ଧାରଣ କରି, ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଥିଲେ ।
ପାର୍ଵତୀ କଲ୍ପିତାଦ୍ଭାଵାଦ୍ଗୁଣଂ ପ୍ରାପ୍ତା ମହୋଦଯମ୍। କଲ୍ପଦ୍ରୁମାନ୍ମୁଦଂ ଲେଭେ ଶଂକରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ପାର୍ବତୀ ନିଜ ଭାବନାରୁ ଏକ ମହାନ ଗୁଣ ଦେଲେ । ସେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷରୁ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଯଥୋକ୍ତଂ ତୁ ତ୍ଵଯା ଦେଵ ତଥା ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ଦ୍ରୁମଃ । ଯାଦୃଶଂ କଲ୍ପ୍ଯତେ ଭାଵସ୍ତାଦୃଶଂ ପରିଦୃଶ୍ଯତେ
ହେ ଦେବ, ଆପଣ ଯେପରି ଏହି ଗଛ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ସେହିପରି ଦେଖିଛି । ଯେପରି ଭାବନା ରହିଥାଏ, ସେହିପରି ଦେଖାଯାଏ ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଥ ସା ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ତଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ସମେତ୍ଯ ଚ । ପାଦାଂବୁଜଂ ନନାମାଥ ସା ଭକ୍ତ୍ଯା ଭଵଯୋସ୍ତଦା
ସୂତ କହିଲେ — ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ରୂପବତୀ, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ହୃଦ୍ଯଂ ହାରି ଚ ସା ତଦା। କସ୍ମାତ୍ସୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ନାଥ ମାତର୍ଵଦ ସ୍ଵକାରଣମ୍
ସେ ସମୟରେ ସେ ମୃଦୁ, ମନୋହର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହିଲେ — 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କାହିଁକି ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ମା, ଆପଣଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ ।'
ଶ୍ରୀଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ କୌତୁକାଦ୍ଭାଵାନ୍ମଯା ଵୈ ପ୍ରତ୍ଯଯଃ କୃତଃ । ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂ ଭଦ୍ରେ ଭଵତୀ ରୂପସଂପଦା
ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ — 'ଗଛ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହରୁ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲି । ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ସତ୍ୱରେ ତାହାର ଫଳ ରୂପେ ରୂପ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଇଛ ।'
ଅଶୋକସୁଂଦରୀ ନାମ୍ନା ଲୋକେ ଖ୍ଯାତିଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯସି । ସର୍ଵସୌଭାଗ୍ଯସଂପନ୍ନା ମମ ପୁତ୍ରୀ ନ ସଂଶଯଃ
ତୁମେ ଲୋକରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ । ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ଝିଅ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ସୋମଵଂଶେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଯଥା ଦେଵଃ ପୁରଂଦରଃ । ନହୁଷୋନାମ ରାଜେଂଦ୍ରସ୍ତଵ ନାଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେପରି ନହୁଷ ନାମକ ରାଜା ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ ।
ଏଵଂ ଦତ୍ଵା ଵରଂ ତସ୍ଯୈ ଜଗାମ ଗିରିଜା ଗିରିମ୍ । କୈଲାସଂ ଶଂକରେଣାପି ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତା
ଏଭଳି ବର ଦେଇ, ଗିରିଜା ଶଙ୍କରଙ୍କ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
†********************† ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଣ୍ଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଦ୍ଵ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରର ଏକଶେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ।
'କୁଞ୍ଜଲ ଉଵାଚ- ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ଜାତା ସର୍ଵଯୋଷିଦ୍ଵରା ତଦା। ରେମେ ସୁନନ୍ଦନେ ପୁଣ୍ଯେ ସର୍ଵକାମଗୁଣାନ୍ଵିତେ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ତାପରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପବିତ୍ର ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।
ସୁରୂପାଭିଃ ସୁକନ୍ଯାଭିର୍ଦେଵାନାଂ ଚାରୁହାସିନୀ । ସର୍ଵାନ୍ଭୋଗାନ୍ପ୍ରଭୁଞ୍ଜାନା ଗୀତନୃତ୍ଯଵିଚକ୍ଷଣା
ସେ ସୁନ୍ଦର ହସ ଥିବା ଅନେକ ରୂପବତୀ କନ୍ୟାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ । ସେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପରି ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।
ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେଃ ସୁତୋ ହୁଣ୍ଡୋ ରୌଦ୍ରସ୍ତୀଵ୍ରଶ୍ଚ ସର୍ଵଦା । ସ୍ଵେଚ୍ଛାଚାରୋ ମହାକାମୀ ନନ୍ଦନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ
ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ହୁଣ୍ଡ, ଯିଏ ସଦା ରୌଦ୍ର ଓ ତୀବ୍ର ସ୍ୱଭାବର, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥିବା ଓ ବଡ଼ ଆକାଂକ୍ଷା ଥିବା, ସେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା ।
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାଲଙ୍କାରସଂଯୁତାମ୍ । ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଦର୍ଶନାଦ୍ଦୈତ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଧଃ କାମସ୍ଯ ମାର୍ଗଣୈଃ
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଦେଖି, ସେ ଦାନବ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହେଲା ।
ତାମୁଵାଚ ମହାକାଯଃ କା ତ୍ଵଂ କସ୍ଯାସି ଵା ଶୁଭେ । କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କାରଣାଚ୍ଚାତ୍ର ଆଗତାସି ଵନୋତ୍ତମମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ — 'ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? କାହିଁକି ଏହି ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ?'
'ଅଶୋକସୁନ୍ଦର୍ଯୁଵାଚ- ଶିଵସ୍ଯାପି ସୁପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସୁତାହଂ ଶୃଣୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ସ୍ଵସାହଂ କାର୍ତିକେଯସ୍ଯ ଜନନୀ ଗୋତ୍ରଜାପି ମେ
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ — 'ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ଅତି ପୁଣ୍ୟବତୀ ଝିଅ । ଏବେ ଶୁଣ, ମୁଁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଭଉଣୀ ଏବଂ ମୋର ମା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ।'
ବାଲଭାଵେନ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ଲୀଲଯା ନନ୍ଦନଂ ଵନମ୍ । ଭଵାନ୍କୋହି କିମର୍ଥଂ ତୁ ମାମେଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ମୁଁ ଶିଶୁଭାବରେ ଖେଳିବାକୁ ଏହି ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସିଛି । ତୁମେ କିଏ ଏବଂ କାହିଁକି ଏପରି ପଚାରୁଛ?
ହୁଣ୍ଡ ଉଵାଚ- ଵିପ୍ରଚିତ୍ତେଃ ସୁତଶ୍ଚାହଂ ଗୁଣଲକ୍ଷଣସଂଯୁତଃ। ହୁଣ୍ଡେତି ନାମ୍ନା ଵିଖ୍ଯାତୋ ବଲଵୀର୍ଯମଦୋଦ୍ଧତଃ
ହୁଣ୍ଡ କହିଲେ — 'ମୁଁ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ, ଗୁଣ ଓ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ । ମୋ ନାମ ହୁଣ୍ଡ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ଗର୍ବିତ ।'
ଦୈତ୍ଯାନାମପ୍ଯହଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ରାକ୍ଷସଃ । ଦେଵେଷୁ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେଷୁ ତପସା ଯଶସା କୁଲେ
ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋ ସମାନ କୌଣସି ରାକ୍ଷସ ନାହିଁ, ଦେବମାନେ, ମନୁଷ୍ୟଲୋକ, ତପସ୍ୟା, ଖ୍ୟାତି କିମ୍ବା ବଂଶରେ କେହି ମୋ ପରି ନୁହଁନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେଷୁ ନାଗଲୋକେଷୁ ଧନଭୋଗୈର୍ଵରାନନେ । ଦର୍ଶନାତ୍ତେ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ହତଃ କନ୍ଦର୍ପମାର୍ଗଣୈଃ
ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ, ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଧନ ଓ ଭୋଗରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ, ହେ ବିଶାଳନୟନୀ, ମୁଁ କାମଦେବଙ୍କର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି।
ଶରଣଂ ତେ ହ୍ଯହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୀ ଭଵ । ଭଵ ସ୍ଵଵଲ୍ଲଭା ଭାର୍ଯା ମମ ପ୍ରାଣସମା ପ୍ରିଯା
ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଶରଣ ନେଇଛି; ଦୟାଳୁ ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ମୋତେ ଦେଖ। ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ଭାବେ, ମୋର ଜୀବନସମାନ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ।
ଅଶୋକସୁନ୍ଦର୍ଯୁଵାଚ- ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ସର୍ଵସଂବଂଧକାରଣମ୍। ଭଵିତଵ୍ଯା ସୁଜାତସ୍ଯ ଲୋକେ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁରୁଷସ୍ଯ ହି
ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ— ଶୁଣ, ମୁଁ ଆମ ସମ୍ପର୍କର ସମସ୍ତ କାରଣ କହିବି। ଏହି ଲୋକରେ, ଜନ୍ମରେ ଭଲ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଥିବା ନାରୀଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟରେ ଲିଖାଯାଇଥାଏ।
ଭଵିତଵ୍ଯସ୍ତଥା ଭର୍ତା ସ୍ତ୍ରିଯା ଯଃ ସଦୃଶୋ ଗୁଣୈଃ । ସଂସାରେ ଲୋକମାର୍ଗୋଯଂ ଶୃଣୁ ହୁଣ୍ଡ ଯଥାଵିଧି
ଏହିପରି, ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ସମାନ ନାରୀ ଭାଗ୍ୟରେ ଲିଖାଯାଇଥାଏ। ଏହା ହେଉଛି ଲୋକର ପଥ, ହେ ହୁଣ୍ଡ, ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଶୁଣ।
ଅସ୍ତ୍ଯେଵ କାରଣଂ ଚାତ୍ର ଯଥା ତେନ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ । ସୁଭାର୍ଯା ଦୈତ୍ଯରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଯତମାନସଃ
ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ କାରଣ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଭଲ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବି, ହେ ଦେତ୍ୟରାଜ, ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଵୃକ୍ଷରାଜାଦହଂ ଜାତା ଯଦା କାଲେ ମହାମତେ । ଶମ୍ଭୋର୍ଭାଵଂ ସୁସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ପାର୍ଵତ୍ଯା କଲ୍ପିତା ହ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କର ରାଜାଠାରୁ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ ମହାମତି, ଶିବଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି।
ଦେଵସ୍ଯାନୁମତେ ଦେଵ୍ଯା ସୃଷ୍ଟୋ ଭର୍ତା ମମୈଵ ହି । ସୋମଵଂଶେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମୋର ପତି ସୃଷ୍ଟି ହେବେ; ସେ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ମହାପ୍ରଜ୍ଞାନ୍, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେବେ।
ଜିଷ୍ଣୁର୍ଜିଷ୍ଣୁସମୋ ଵୀର୍ଯେ ତେଜସା ପାଵକୋପମଃ। ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ତ୍ଯାଗେ ଵୈଶ୍ରଵଣୋପମଃ
ସେ ବିଜୟୀ, ବଳରେ ବିଜୟୀଙ୍କ ସମାନ, ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି, ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ସତ୍ୟବାନ, ଦାନରେ କୁବେରଙ୍କ ସମାନ ହେବେ।
ଯଜ୍ଵା ଦାନପତିଃ ସୋପି ରୂପେଣ ମନ୍ମଥୋପମଃ । ନହୁଷୋନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଗୁଣଶୀଲ ମହାନିଧିଃ
ସେ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ଦାନରେ ପ୍ରଭୁ ହେବେ, ରୂପରେ କାମଦେବଙ୍କ ସମାନ। ତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ନହୁଷ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଗୁଣଶୀଳ ଓ ମହାଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର।