ଦିଵ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଧାମ ସମାକୁଲମ୍ । ସେଵିତଂ ପୁଣ୍ଯଲୋକୈଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯରାଶିଂ ମହାଗିରିମ୍
ସେ ମହାପାହାଡ଼ ଦିବ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଧର୍ମିକମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ଏହା ମହାପୁଣ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର।
ପୁଲିଂଦଭିଲ୍ଲକୋଲୈଶ୍ଚ ସେଵିତଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍ । ଵିକଟୈଃ ଶିଖରୈଃ କୋଟୈରଦ୍ରିରାଜଃ ପ୍ରକାଶତେ
ପୁଲିଂଦ, ଭିଲ୍ଲ, କୋଳମାନେ ସେ ପର୍ବତକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ଅସମ ଶିଖର ଓ ଚୂଡ଼ାରେ ପର୍ବତରାଜ ଚମକୁଛି।
ଅନ୍ଯୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କୌତୁକୈର୍ମଂଗଲୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଗଂଗୋଦକପ୍ରଵାହୈଶ୍ଚ ମହାଶବ୍ଦଂ ପ୍ରସୁସ୍ରୁଵେ
ଅନେକ ପବିତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜିନିଷ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଜଳର ଝରଣାର ଗର୍ଜନରେ ସେଠା ମହାଶବ୍ଦ ହେଉଛି।
ଶଂକରସ୍ଯ ଗୃହଂ ତତ୍ର କୈଲାସଂ ଗତଵାନହମ୍ । ତତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ କଦା ଶ୍ରୁତମ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଗୃହ କୈଳାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲି, ଏଠାରେ ମୁଁ ଏମିତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲି, ଯାହା କେବେ ଦେଖିବି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଶୁଣିବି ନାହିଁ।
ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ତାତ ସର୍ଵଂ ମଯୋଦିତମ୍ । ଶିଖରାଦ୍ଗିରିରାଜସ୍ଯ ମେରୋଃ ପୁଣ୍ଯାନ୍ମହୋଦଯାତ୍
ହେ ପ୍ରିୟ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ମୁଁ ମେରୁ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଶିଖରରୁ ଦେଖିଥିଲି।
ହିମକ୍ଷୀରସୁଵର୍ଣସ୍ତୁ ପ୍ରଵାହଃ ପତତେ ଭୁଵି । ଗଂଗାଯାଶ୍ଚ ମହାଭାଗ ରଂହସା ଘୋଷଭୂଷିତଃ
ହିମ, ଦୁଧ ଓ ସୁନାର ଧାରା ଭୂମିକୁ ବହୁଛି, ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗଙ୍ଗା ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ବେଗରେ ବହୁଛି।
କୈଲାସସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ର ଵିସ୍ତରତାଂ ଗତଃ । ଦଶଯୋଜନମାନେନ ତତ୍ର ଗଂଗା ହ୍ରଦୋ ମହାନ୍
କୈଳାସର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି ସେଠା ଏହା ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଯାଇଛି, ସେଠା ଗଙ୍ଗାର ଏକ ବଡ଼ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା।
ମହାତୋଯେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଵିମଲେନ ଵିରାଜତେ । ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାହଂସୈଃ ପ୍ରଶୋଭତେ
ସେ ହ୍ରଦ ପବିତ୍ର ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ଚମକୁଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଭ ଏବଂ ବଡ଼ ହଂସମାନେ ଏହାକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି।
ସାମୋଚ୍ଚାରେଣ ପୁଣ୍ଯେନ ଦିଵ୍ଯେନ ମଧୁରେଣ ଚ । ହଂସାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରକୂଜଂତି ସରସ୍ତେନ ଵିରାଜତେ
ସେଠା, ହଂସମାନେ ଦିବ୍ୟ, ମଧୁର ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଏହାର ଡାକରେ ସେ ହ୍ରଦ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଛି।
ତସ୍ଯ ତୀରେ ଶିଲାଯାଂ ଵୈ ହିମକନ୍ଯା ମହାମତେ । ଆସୀନା ମୁକ୍ତକେଶାଂତା ରୂପଦ୍ରଵିଣଶାଲିନୀ
ସେ ହ୍ରଦର କୂଳରେ, ଏକ ପାଥର ଉପରେ, ହିମପର୍ବତର କନ୍ୟା ଖୋଲା କେଶରେ, ଅତି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ବସିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯରୂପସୁସଂପନ୍ନା ସଗୁଣା ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣା । ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷା ଚ ତସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଵିରାଜତେ
ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ସେ ଏହି କୂଳରେ ଅତି ଚମକୁଥିଲେ।
ନ ଜାନେ ଗିରିରାଜସ୍ଯ ତନଯା ଵା ମହୋଦଧେଃ । ନୋ ଵାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପତ୍ନୀ ସା ଵା ସ୍ଵାହା ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଜାଣେନି, ସେ ପର୍ବତରାଜଙ୍କର କନ୍ୟା, କିମ୍ବା ମହାସାଗରର ଝିଅ, କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, କିମ୍ବା ସେ ସ୍ୱାହା ନିଜେ।
ଇଂଦ୍ରାଣୀ ଵା ମହାଭାଗା ରୋହିଣୀ ଵା ଭଵିଷ୍ଯତି । ଈଦୃଶୀ ରୂପସଂପତ୍ତିର୍ଯୁଵତୀନାଂ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ସେ ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ହେଉନ୍ତୁ କିମ୍ବା ରୋହିଣୀ ହେଉନ୍ତୁ, ଏପରି ଯୌବନର ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୁବତୀ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ।
ଅନ୍ଯାସାଂ ଚ ସୁଦିଵ୍ଯାନାଂ ନାରୀଣାଂ ତାତ ସର୍ଵଥା । ଯାଦୃଶଂ ରୂପସଂଭାଵଂ ଗୁଣଶୀଲଂ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଓ ପ୍ରିୟ, ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ରୂପ, ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ତାହା ସାଧାରଣ ନୁହେଁ।
ଅପ୍ସରସାଂ କଦା ନାସ୍ତି ତାଦୃଶଂ ରୂପଲକ୍ଷଣମ୍ । ଯାଦୃଶଂ ତୁ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ତଦଂଗଂ ଵିଶ୍ଵମୋହନମ୍
ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ରୂପ ଓ ଲକ୍ଷଣ କେବେ ନାହାନ୍ତି; ଯେଉଁ ରୂପକୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି, ସେ ଶରୀର ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ଶିଲାପଦେ ସମାସୀନା ଦୁଃଖେନାପି ସମାକୁଲା । ରୁଦତେ ସୁସ୍ଵରୈର୍ବାଲା ଅନେକୈଃ ସ୍ଵଜନୈର୍ଵିନା
ଏକ ପଥର ଉପରେ ବସି, ଦୁଃଖରେ ଅତି ବେଦନାଭୋଗ କରୁଥିବା ଏହି ଝିଅ, ନିଜ ଆପନମାନେ ଛାଡ଼ି ଏକା, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଛି।
ଅଶ୍ରୂଣି ମୁଂଚମାନା ସା ମୁକ୍ତାଭାନି ବହୂନି ଚ । ନିର୍ମଲାନି ସରସ୍ଯତ୍ର ପତଂତ୍ଯେଵ ମହାମତେ
ସେ ଝିଅ ଅନେକ ନିର୍ମଳ ଓ ମୁକ୍ତା ଭଳି ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ୁଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ସରୋବରରେ ପଡ଼ୁଛି, ହେ ମହାମତି।
ବିଂଦଵୋ ମୌକ୍ତିକାଭାସ୍ତେ ନିପତଂତି ମହୋଦକେ । ତେଭ୍ଯୋ ଭଵଂତି ପଦ୍ମାନି ହୃଦ୍ଯାନି ସୁରଭୀଣି ତୁ
ସେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତା ଭଳି ଚମକୁଛି, ଏହି ମହାଜଳରେ ପଡ଼ିବା ସହିତ, ସେଠାରୁ ମନୋହର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି।
ପଦ୍ମାନି ଜଜ୍ଞିରେ ତେଭ୍ଯୋ ନେତ୍ରାଶ୍ରୁଭ୍ଯୋ ମହାମତେ । ଗଂଗାଂଭସି ତରଂତ୍ଯେଵ ଅସଂଖ୍ଯାତାନି ତାନି ତୁ
ହେ ମହାମତି, ସେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଠାରୁ ପଦ୍ମ ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟା ଭାବରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଭସୁଛନ୍ତି।
ପତିତାନି ସୁହୃଦ୍ଯାନି ରଂହସା ଯାନି ତାନି ତୁ । ଗଂଗାପ୍ରଵାହମଧ୍ଯେ ତୁ ହଂସଵୃଂଦୈଃ ସୁସେଵିତେ
ସେ ମନୋହର ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଗଙ୍ଗାର ଧାରା ମଧ୍ୟରେ ଭସୁଛି, ହଂସମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ତାହାକୁ ଘେରି ରହିଛି।
ଭାଗୀରଥ୍ଯାଃ ପ୍ରଵାହସ୍ତୁ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଦ୍ଵିନିର୍ଗତଃ । କୈଲାସଶିଖରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରତ୍ନାଖ୍ଯଂ ଚାରୁକଂଦରମ୍
ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀର ଏହି ଧାରା ସେଠାରୁ ବେରି ଆସି, କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ଓ ରତ୍ନ ନାମକ ମନୋହର ଗୁହାକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ଵର୍ତତେ ତୋଯପୂର୍ଣସ୍ତୁ ଯୋଜନଦ୍ଵଯଵିସ୍ତୃତଃ । ହଂସଵୃଂଦସମାକୀର୍ଣୋ ଜଲପକ୍ଷି ସମାକୁଲଃ
ସେଠାରେ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଇ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଏକ ହ୍ରଦ ବହୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହଂସ ଓ ଅନେକ ଜଳପକ୍ଷୀ ଭରି ରହିଛନ୍ତି।
ନାନାଵର୍ଣଵିଶେଷାଣି ସଂତି ପଦ୍ମାନି ତତ୍ର ଚ । ପ୍ରଵାହେ ନିର୍ମଲେ ତାତ ମୁନିଵୃଂଦନିଷେଵିତେ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଓ ବିଶେଷ ପଦ୍ମ ମିଳେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ସେହି ନିର୍ମଳ ଧାରାରେ ଯେଉଁଠାରେ ମୁନିମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଅଶ୍ରୁଭ୍ଯୋ ଯାନି ଜାତାନି ପ୍ରଭାତେ କମଲାନି ତୁ । ଗଂଗୋଦକପ୍ଲୁତାନ୍ଯେଵ ସୌରଭାଣି ମହାଂତି ଚ
ସେ ଅଶ୍ରୁଠାରୁ ପ୍ରଭାତେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଧୋଇ ହୋଇ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ବଡ଼ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ପ୍ରତରଂତି ପ୍ରଵାହେ ତୁ ନିର୍ମଲେ ଜଲପୂରିତେ । ମଧ୍ଯେ ମଧ୍ଯେ ସୁହଂସୈଶ୍ଚ ଜଲପକ୍ଷିନିନାଦିତେ
ସେଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ମଳ ଓ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରାରେ ଭସୁଛି, ମଧ୍ୟମଧ୍ୟରେ ମଧୁର ସ୍ୱରର ହଂସ ଓ ଜଳପକ୍ଷୀମାନେ ସାଙ୍ଗ ଦେଉଛନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ରତ୍ନାଖ୍ଯେ ତୁ ଗିରୌ ତସ୍ମିନ୍ରତ୍ନେଶ୍ଵରମହେଶ୍ଵରଃ । ଦେଵଦୈତ୍ଯସୁପୂଜ୍ଯୋପି ତିଷ୍ଠତେ ତାତ ସର୍ଵଦା
ସୂତ କହିଲେ—ସେ ରତ୍ନ ପର୍ବତରେ ରତ୍ନେଶ୍ୱର ମହେଶ୍ୱର ସଦା ବସିଥାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ୍ତି।
ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ତାତ କଶ୍ଚିତ୍ପୁଣ୍ଯମଯୋ ମୁନିଃ । ଜଟାଭାରସମାକ୍ରାଂତୋ ନିର୍ଵାସା ଦଂଡଧାରକଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ହେ ପ୍ରିୟ, ଏକ ପୁଣ୍ୟମୟ ମୁନି, ଯାହାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘନ ଜଟା ଓ ଶରୀରେ କେବଳ ଏକ ଚିର ଓ ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ।
ନିରାଧାରୋ ନିରାହାରସ୍ତପସାତୀଵ ଦୁର୍ବଲଃ । କୃଶାଂଗୋଽପ୍ଯସ୍ଥିସଂଘାତସ୍ତ୍ଵଚାମାତ୍ରେଣ ଵେଷ୍ଟିତଃ
ସେ ନିର୍ବଳ, ଅନାହାରୀ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ; ତାଙ୍କର ଦେହ ହାଡ଼ ଓ ଚର୍ମ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ଭସ୍ମୋଦ୍ଧୂଲିତମାତ୍ରାଣି ସର୍ଵାଂଗାନି ମହାତ୍ମନଃ । ଶୁଷ୍କପତ୍ରାଣି ଭକ୍ଷେତ ଶୀର୍ଣାନି ପତିତାନି ଚ
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶରୀରରେ କେବଳ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥିଲେ; ତିନି ଶୁଷ୍କ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଉଥିଲେ।
ଶିଵଭକ୍ତିସମାସୀନୋ ଦୁରାଧାରୋ ମହାତପାଃ । ଅଶ୍ରୁଭ୍ଯୋ ଯାନି ଜାତାନି ପଦ୍ମାନି ସୁରଭୀଣି ଚ
ଶିବଭକ୍ତିରେ ବସିଥିବା, ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସେ ଅଶ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ।