ନେଦୁର୍ଦୁଂଦୁଭଯସ୍ତତ୍ର ଗଂଧର୍ଵା ଲଲିତଂ ଜଗୁଃ । ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ସେଠି ଢୋଲ ମାରାଯାଇନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ; ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ଵେଦସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ସ୍ତୁଵଂତି ତେ । ତତୋ ଦଯିତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଜଗାମ ନୃପତିର୍ହରିମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବେଦ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ରାଜା ହରିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ତଂ ସ୍ତୂଯମାନଂ ସୁରସିଦ୍ଧସଂଘୈଃ ସ ଵିଜ୍ଵଲଃ ପଶ୍ଯତି ହୃଷ୍ଟମାନସଃ । ସମାଗତସ୍ତିଷ୍ଠତି ଯତ୍ର ଵୈ ପିତା ମାତା ଚ ଵେଗେନ ମହାପ୍ରଭାଵଃ
ସେ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେଠି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମନ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ସେଠି ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାପା ଓ ମାଆ ଦ୍ରୁତ ଆସି ଉଭୟେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନଵନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନଙ୍କ କଥାରେ ଗୁରୁତୀର୍ଥରେ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନର ଉନନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ନର୍ମଦାଯାସ୍ତଟେ ରମ୍ଯେ ଵଟେ ତିଷ୍ଠତି ଵୈ ପିତା । ଵିଜ୍ଵଲୋଽପି ସମାଯାତଃ ପିତରଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ସଃ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ନର୍ମଦା ନଦୀର ସୁନ୍ଦର କୂଳରେ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ବାପା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଧ୍ୟ ଆସି, ବାପାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ଵାସୁଦେଵାଭିଧାନସ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରସ୍ଯାପି ମହାମତିଃ । ସମାଚଷ୍ଟେ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହିମାନଂ ପିତୁଃ ପୁରଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବାସୁଦେବ ନାମକ ଷ୍ଟୋତ୍ରର ମହିମା ବାପାଙ୍କ ଆଗରେ କହିଲେ।
ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସମାଗତ୍ଯ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଶୁଭମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯାମାସ ସୁପ୍ରସନ୍ନେନ ଚେତସା
ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେପରି ସେ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ।
କୁଂଜଲୋପି ଚ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ସ ଭୂପତେଃ । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପୁତ୍ରମାଲିଂଗ୍ଯ ଵିଜ୍ଵଲମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳଙ୍କ ମୁଖରୁ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା କୁଞ୍ଜଳ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଆହ ପୁଣ୍ଯଂ କୃତଂ ଵତ୍ସ ତ୍ଵଯା ରାଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନେ । ଉପକାରଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ କୀର୍ତନାତ୍
ସେ କହିଲେ, 'ବେଟା, ତୁମେ ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ କାମ କରିଛ; ବାସୁଦେବଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କରି ତୁମେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଛ।'
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତଂ ପୁତ୍ରମାଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯ ଚ । ପୁତ୍ରଂ ଦେଵସମୋପେତଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚୈଵ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏପରି କହି, ପୁଅକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଥିବା ପୁଅକୁ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସ୍ଥିତଃ ସରିତ୍ତଟେ ରମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନସ୍ଯୋପପଶ୍ଯତଃ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ତେଷାଂ ଵୃତ୍ତଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସୁନ୍ଦର ନଦୀକୂଳରେ ବସି, ଚ୍ୟବନ ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ଏହିପରି ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାମ ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି।
ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ମହାରାଜ ଅନ୍ଯତ୍କିଂ ତେ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଵେନ ଉଵାଚ- ଅମୃତଂ ଶଂଖପାତ୍ରେଣ ପାନାର୍ଥଂ ମମ ଚାର୍ପିତମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ବିଷୟରେ ଆଉ କଣ କହିବି? ବେନ କହିଲେ: ଶଂଖ ପାତ୍ରରେ ରଖିଥିବା ଅମୃତ ମୋତେ ପାନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍କସ୍ଯ ନ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପାତୁଂ ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଭୂତଲେ । ଉତ୍ତମଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ପାନାନାମିହ ସର୍ଵଦା
ତେଣୁ, ଏ ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଏହା ପାନ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରିବେ ନାହିଁ? ସର୍ବଦା ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ଞାନ ପାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଵଯୈଵଂ କଥ୍ଯମାନସ୍ଯ ପାନେ ତୃପ୍ତିର୍ନ ଜାଯତେ । ଶ୍ରୋତୁଂ ହି ଦେଵଦେଵେଶ ମମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଵିଵର୍ଦ୍ଧତେ
ତୁମେ ଏପରି କହୁଛ, ମୋର ଶୁଣିବା ଆଗ୍ରହ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ; ହେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅବିରତ ବଢ଼ୁଛି।
କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦାନ୍ମେ କୁଂଜଲସ୍ଯାପି ଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ମହାତ୍ମନା କିମୁକ୍ତଂ ଚ ଚତୁର୍ଥଂ ତନଯଂ ପ୍ରତି
ମୋତେ ଦୟାକରି କୁଞ୍ଜଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସେଇ ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ପୁଅଙ୍କୁ କଣ କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା କହ।
ତତ୍ତ୍ଵଂ ସୁଵିସ୍ତରାଦେଵ କୃପଯା କଥଯସ୍ଵ ମେ । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ଚରିତ୍ରଂ କୁଂଜଲସ୍ଯ ଚ
ସତ୍ୟ କଥା ସବୁ ଖୁବ ଭଲଭାବେ ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଶୁଣ, ମୁଁ କୁଞ୍ଜଳଙ୍କ ଚରିତ୍ର କହିବି।
ବହୁଶ୍ରେଯଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ ଚରିତ୍ରଂ ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ଚ । ଇଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଖ୍ଯାନଂ ପାପନାଶନମ୍
ଚ୍ୟବନଙ୍କର ଅନେକ ଗୁଣ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାପକୁ ନାଶ କରେ ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିବାର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନଙ୍କ କଥା ଓ ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ଣନା ମଧ୍ୟରେ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଦେଵଦେଵୋ ହୃଷୀକେଶସ୍ତ୍ଵଂଗପୁତ୍ରଂ ନୃପୋତ୍ତମମ୍ । ସମାଚଷ୍ଟ ମହାଶ୍ରେଯ ଆଖ୍ଯାନଂ ପାପନାଶନମ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ— ଦେବମାନ୍ୟ ହୃଷୀକେଶ ତ୍ୱଙ୍ଗଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ, ଯାହା ପାପକୁ ନାଶ କରେ।
ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ଚରିତ୍ରଂ ଶ୍ରେଯଦାଯକମ୍ । ଦ୍ଵିଜସ୍ଯାପି ଚ ଵୃତ୍ତାଂତଂ କୁଂଜଲସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିବି— ମହାତ୍ମା କୁଞ୍ଜଳ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ଘଟଣା।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- କୁଂଜଲଶ୍ଚାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଚତୁର୍ଥଂ ପୁତ୍ରମେଵ ଚ । ସମାହୂଯ ମୁଦାଯୁକ୍ତ ଉଵାଚୈନଂ କପିଂଜଲମ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୁଞ୍ଜଳ ତାଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ପୁଅ କପିଞ୍ଜଳଙ୍କୁ ଡାକି, ଅନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ ନୁ ପୁତ୍ର ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟମପୂର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମେ । ଭୋଜନାର୍ଥଂ ତୁ ଯାସି ତ୍ଵମିତଃ କସ୍ମିନ୍ସୁତୋତ୍ତମ
ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ କଣ ନୂତନ କିଛି ଦେଖିଛ? ଖାଦ୍ୟ ନିମିତ୍ତରେ ତୁମେ କେଉଁଠିଯାଉଛ, ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ?
ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମହାଭାଗ ଯଦି ଦୃଷ୍ଟଂ ସୁପୁଣ୍ଯଦମ୍ । କପିଂଜଲ ଉଵାଚ- ଯଚ୍ଚ ତାତ ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟମପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯଦି ତୁମେ କିଛି ଦେଖିଛ ଯାହା ବହୁତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ତେବେ ଏହିଠାରେ କହ। କପିଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ତାହା ମୁଁ କହିବି, ବାପା।
ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ କେନ କସ୍ମାନ୍ନୈଵ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା । ତଦିହୈଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାମଧୁନା ପିତଃ
ମୁଁ କଣ ଦେଖିନାହିଁ, କିମ୍ବା କାହା ପାଖରୁ ଶୁଣିନାହିଁ, କିଏ ଏହିଥିରେ ଶୁଣିନାହିଁ— ଏହି ସବୁ କଥା ଏଠି ଏବେ କହିବି, ବାପା, ଶୁଣ।
ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ଭ୍ରାତରଃ ସର୍ଵେ ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ଶୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ । କୈଲାସଃ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଧଵଲଶ୍ଚଂଦ୍ର ସନ୍ନିଭଃ
ମୋ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମାଆ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଶୁଣ। କୈଳାଶ ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାଁଦ ପରି ଧଳା ଓ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ନାନାଧାତୁସମାକୀର୍ଣୋ ନାନାଵୃକ୍ଷୋପଶୋଭିତଃ । ଗଂଗାଜଲୈଃ ଶୁଭୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ କ୍ଷାଲିତଃ ସର୍ଵତଃ ପିତଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ରହିଛି, ବହୁ ପ୍ରକାର ଗଛ ରହିଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଧୋଇଯାଉଛି, ବାପା।
ନଦୀନାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଯସ୍ମାତ୍ତାତ ପ୍ରସୂତାନି ଜଲାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ହଜାର ହଜାର ଦିବ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନଦୀ ଏଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ବାପା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ତଡାଗାନି ସହସ୍ରାଣି ସୋଦକାନି ମହାଗିରୌ । ନଦ୍ଯଃ ସଂତି ଵିଶାଲିନ୍ଯୋ ହଂସସାରସସେଵିତାଃ
ସେ ମହାପର୍ବତରେ ହଜାର ହଜାର ଜଳଭରା ପୋଖରୀ ଅଛି, ଓ ବିଶାଳ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚରିଥାନ୍ତି।
ତସ୍ମିଞ୍ଛିଖରିଣାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠେ ପୁଣ୍ଯଦାଃ ପାପନାଶନାଃ । ଵନାନି ଵିଵିଧାନ୍ଯେଵ ପୁଷ୍ପିତାନି ଫଲାନି ଚ
ସେଠି ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯାହା ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି ଓ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।