ଏଷ୍ଯତ୍ଯସୌ କଦା ରାଜା ସୁବାହୁଃ ପ୍ରିଯଯା ସହ ।। ପାତକାନ୍ମୋଚଯିଷ୍ଯାମି ସ୍ତୋତ୍ରେଣାନେନ ଵୈ କଦା
ସୁବାହୁ ରାଜା କେବେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିବେ? ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା କେବେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି?
ତାଵଦ୍ଵିମାନଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ କିଂକିଣୀଜାଲମଂଡିତଃ ।। ଘଂଟାରଵସମାକୀର୍ଣୋ ଵୀଣାଵେଣୁସମନ୍ଵିତଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଘଣ୍ଟା ଓ ଗହଣା ରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱର ଓ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନିରେ ଭରିଥିବା ଏକ ଆକାଶ ରଥ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା।
ଗଂଧର୍ଵସ୍ଵରସଂଘୁଷ୍ଟଶ୍ଚାପ୍ସରୋଭିଃ ସମନ୍ଵିତଃ ।। ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧସ୍ତୁ ଅନ୍ନୋଦକଵିଵର୍ଜିତଃ
ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କର ମଧୁର ସ୍ୱର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଳାସ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ନଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଯାନେ ସ୍ଥିତୋ ରାଜା ସୁବାହୁଃ ପ୍ରିଯଯା ସହ ।। ସମୁତ୍ତୀର୍ଣୋ ଵିମାନାତ୍ସ ସୁତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରିଯଯା ସହ
ସେହି ରଥରେ ସୁବାହୁ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହ ବସିଥିଲେ; ରଥରୁ ଉତରି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରମାଦାଯ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ତୁ ଯାଵତ୍କୃଂତତି ତଚ୍ଛଵମ୍ ।। ତାଵଦ୍ଧି ଵିଜ୍ଵଲେନାପି ସମାହ୍ଵାନଂ କୃତଂ ତଦା
ତିକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ସେ ଶବକୁ କାଟିବାକୁ ଯେତେବେଳେ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକୃତି ଡାକିଲେ।
ଭୋ ଭୋଃ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ ଦେଵୋପମ ଭଵାନିଦମ୍ ।। କରୋତି ନିର୍ଘୃଣଂ କର୍ମ ନୃଶଂସୈର୍ନ ଚ ଶକ୍ଯତେ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତା ସମାନ, ଆପଣ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୟ କାମ କରୁଛନ୍ତି; ଏପରି କୁକର୍ମ କୁ କୁକର୍ମୀମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
କର୍ତୁଂ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ କୋଽଯଂ ଵିଧିଵିପର୍ଯଯଃ ।। ଦୁଷ୍କୃତଂ ସାହସଂ କର୍ମ ନିଂଦ୍ଯଂ ଲୋକେଷୁ ସର୍ଵଦା
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଣ ନୀତିର ବିପରୀତ କାର୍ଯ୍ୟ? ଏପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଓ ଅତିସାହସିକ କାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ନିନ୍ଦିତ।
ଵେଦାଚାରଵିହୀନଂ ତୁ କସ୍ମାତ୍ପ୍ରାରବ୍ଧଵାନି ହ ।। ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ଯଥା ତଥା
ବେଦ ଆଚାର ଛାଡ଼ି ଏପରି କାମ କାହିଁକି ଆରମ୍ଭ କଲେ? ଏହାର ସମସ୍ତ କାରଣ ଯେପରି ଅଛି, ମୋତେ କହ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଭାଷିତଂ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଵଲସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ସମାକର୍ଣ୍ଯ ମହାରାଜଃ ସ୍ଵପ୍ରିଯାଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ମହାତ୍ମା ବିଜ୍ୱଳଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରିଯେ ଵର୍ଷଶତଂ ଭୁକ୍ତଂ ମଯେଦଂ ପାପକର୍ମଣା ।। କଦା ନ ଭାଷିତଂ କେନ ଯଥାଯଂ ପରିଭାଷତେ
ପ୍ରିୟେ, ଏହି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶତବର୍ଷ ଧରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲି; କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଥା କେହି କହିନଥିଲେ, ଯେପରି ଏଠି ଏହିଜଣ କହୁଛନ୍ତି।
ମମୈଵଂ ପୀଡ୍ଯମାନସ୍ଯ କ୍ଷୁଧଯା ହୃଦଯଂ ପ୍ରିଯେ ।। ନିର୍ଗତଂ ଚୋତ୍ସୁକଂ କାଂତେ ଶାଂତିଶ୍ଚିତ୍ତେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ପ୍ରିୟେ, ଭୋକରେ ମୋ ହୃଦୟ ଯେପରି ଅଶାନ୍ତ ଓ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ମୋ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସିଛି।
ଯାଵଦସ୍ଯ ଶ୍ରୁତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵଦୁଃଖସ୍ଯ ଶାଂତିଦମ୍ ।। ତାଵଚ୍ଚିତ୍ତେ ସମାହ୍ଲାଦୋ ଵର୍ତତେ ଚାରୁହାସିନି
ଏହି ଦୁଃଖ ସମାପ୍ତିର କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ମୋ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ହସୁଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ।
କୋଯଂ ଦେଵୋ ନୁ ଗଂଧର୍ଵଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ମୁନୀନାଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ମୁନିନା ପୁରା
ଏହିଜଣ କିଏ? ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିମ୍ବା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ? ପୁରୁଣା ସନ୍ତଙ୍କ କଥା ବାସ୍ତବରେ ସତ୍ୟ ହେବ କି?
ଏଵମାଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯସ୍ଯାନଂତରଂ ପ୍ରିଯା ।। ରାଜାନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ଭାର୍ଯା ପତିପରାଯଣା
ଏପରି ପ୍ରିୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପତିପରାୟଣା ଭାର୍ଯ୍ୟା ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ନାଥ ଇଦମାଶ୍ଚର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ।। ଯଥା ତେ ଵର୍ତତେ କାଂତ ମମ ଚିତ୍ତେ ତଥା ପୁନଃ
ନାଥ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହିଛ; ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା। ଯେପରି ତୁମ ମନରେ ଅଛି, ପୁନି ମୋ ମନରେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ଅନୁଭୂତି।
ପକ୍ଷିରୂପଧରଃ କୋଽଯଂ ପୃଚ୍ଛତେ ହିତକାରିଵତ୍ ।। ଏଵମାଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରିଯାଯାଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଏହି ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଜଣେ କିଏ, ଯିଏ ଆମକୁ ଉପକାରୀ ଭାବେ ପଚାରୁଛନ୍ତି? ଏପରି ପ୍ରିୟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା
ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟୋଭୂତ୍ଵା ପକ୍ଷିଣଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ସୁବାହୁରୁଵାଚ- ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପକ୍ଷିରୂପଧରଃ ପ୍ରଭୋ
ହାତ ଯୋଡ଼ି ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ କହିଲେ: ସୁବାହୁ କହିଲେ, "ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ।"
ଶିରସା ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତଵ ପାଦାଂବୁଜଦ୍ଵଯମ୍ ।। ନମସ୍କରୋମ୍ଯହଂ ପୁଣ୍ଯମସ୍ତୁ ନସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦତଃ
ମୁଁ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଆପଣଙ୍କର ଦୁଇଟି ପଦପଦ୍ମକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଉଛି। ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବୁ।
ଭଵାନ୍କଃ ପକ୍ଷିରୂପେଣ ପୁଣ୍ଯମେଵଂ ପ୍ରଭାଷତେ ।। ଯାଦୃଶଂ କ୍ରିଯତେକର୍ମ ପୂର୍ଵଦେହେନ ସତ୍ତମ
ଭବାଙ୍କ, ତୁମେ ପକ୍ଷୀ ରୂପରେ ପୁଣ୍ୟର କଥା କହୁଛ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେପରି ଜେଉଁ କର୍ମ କରାଯାଇଥାଏ, ସେହି ଅନୁସାରେ ଫଳ ମିଳେ।
ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵାପି ତଦିହୈଵ ପ୍ରଭୁଜ୍ଯତେ ।। ଅଥ ତେନାତ୍ମକଂ ଵୃତ୍ତଂ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଚ ନିଵେଦିତମ୍
ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କର୍ମ, ଏଠି ଏଠି ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହି ପରି ଆତ୍ମାର ଆଚରଣ ସେଠାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଏ।
ଯଥୋକ୍ତଂ କୁଂଜଲେନାପି ପିତ୍ରା ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ତଥା ।। କଥଯସ୍ଵାତ୍ମଵୃତ୍ତାଂତଂ ଭଵାନ୍କୋ ମାଂ ପ୍ରଭାଷତେ
କୁଞ୍ଜଳଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲେ, ସେହିପରି ତୁମ ଜୀବନ କଥା କହ, ଭବାଙ୍କ, ତୁମେ ମୋତେ କହୁଛ।
ସୁବାହୁଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ପକ୍ଷିଵରସ୍ତଦା ।। ଵିଜ୍ଵଲ ଉଵାଚ- ଶୁକଜାତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ କୁଂଜଲୋନାମ ମେ ପିତା
ତାପରେ ସବାହୁଙ୍କୁ ସେଇ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ବିଜ୍ୱଳ କହିଲେ—ମୋର ପିତା କୁଞ୍ଜଳ, ଶୁକ ପକ୍ଷୀର ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାହଂ ଵିଜ୍ଵଲୋ ନାମ ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସୁତେଷ୍ଵହମ୍ ।। ନାହଂ ଦେଵୋ ନ ଗଂଧର୍ଵୋ ନ ଚ ସିଦ୍ଧୋ ମହାଭୁଜ
ମୁଁ ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପୁଅ ବିଜ୍ୱଳ। ମୁଁ ନ ଦେବ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନ ମହାସିଦ୍ଧ, ହେ ମହାବାହୁ।
ନିତ୍ଯମେଵ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି କର୍ମ ଚୈଵଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। କିଯତ୍କାଲଂ ମହତ୍କର୍ମ ସାହସାକାରସଂଯୁତମ୍
ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦେଖୁଛି, କେତେ ଭୟଙ୍କର କର୍ମ ହୁଏ। କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ କାମ, ସାହସ ଭରା କାମ ହୁଏ।
କରିଷ୍ଯସି ମହାରାଜ ତନ୍ମେ କଥଯ ସାଂପ୍ରତମ୍ ।। ସୁବାହୁରୁଵାଚ- ଵାସୁଦେଵାଭିଧାନଂ ଯତ୍ପୂର୍ଵମୁକ୍ତଂ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ
ତୁମେ ଏହି ବଡ଼ କାମ କରିବେ, ମହାରାଜ, ଏହା ଏବେ ମୋତେ କହ। ସବାହୁ କହିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହାକୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କହିଥିଲେ,
ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଦା ଭଦ୍ର ଗତିଂ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଂ ତଦା ।। ପୁଣ୍ଯାତ୍ମନା ଭାଷିତଂ ଵୈ ମୁନିନା ସଂଯତାତ୍ମନା
ମୁଁ ଶୁଣିବି, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେତେବେଳେ ମୋର ନିଜ ପଥ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିବି। ନିୟମିତ ଆତ୍ମା ଥିବା ମୁନି ଯେପରି କହିଥିଲେ।
ତଦାହଂ ପାତକାନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ ।। ଵିଜ୍ଵଲ ଉଵାଚ- ତଵାର୍ଥେ ପୃଚ୍ଛିତସ୍ତାତସ୍ତେନ ମେ କଥିତଂ ଚ ଯତ୍
ତେବେ ମୁଁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବିଜ୍ୱଳ କହିଲେ—ତୁମ ପାଇଁ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଇଥିଲା, ସେଠାରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲି।
ତତ୍ତେଦ୍ଯାହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶାଶ୍ଵତଂ ଶୃଣୁ ସତ୍ତମ
ସେଇ କଥା ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି, ଏହା ସଦା ରହିବ। ଶୁଣ, ହେ ଉତ୍ତମ।
ଓଁଅସ୍ଯ ଶ୍ରୀଵାସୁଦେଵାଭିଧାନସ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରସ୍ଯ ନାରଦଋଷିରନୁଷ୍ଟୁପ୍ଛଂଦଃ । ଓଁକାରୋଦେଵତା ସର୍ଵପାତକନାଶନାର୍ଥେ ଚତୁର୍ଵର୍ଗସାଧନାର୍ଥେ ଚ ଜପେ ଵିନିଯୋଗଃ । ଓଁନମୋ ଭଗଵତେ ଵାସୁଦେଵାଯ ଇତି ମଂତ୍ରଃ । ପାଵନଂ ପରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦଜ୍ଞଂ ଵେଦମଂଦିରମ୍ ।। ଵିଦ୍ଯାଧାରଂ ଭଵାଧାରଂ ପ୍ରଣଵଂ ଵୈ ନମାମ୍ଯହମ୍
ଓଁ—ଏହି ଶ୍ରୀବାସୁଦେବ ନାମକ ସ୍ତୋତ୍ରର ଋଷି ନାରଦ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍। ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଓଁ। ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ଓ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଜପ। ମନ୍ତ୍ର—'ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ'। ମୁଁ ପବିତ୍ର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ପୁଣ୍ୟମୟ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବେଦ ମନ୍ଦିର, ଜ୍ଞାନ ଧାରକ, ସମସ୍ତ ଭବନ୍ତୁର ଆଧାର, ପ୍ରଣବକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ନିରାଵାସଂ ନିରାକାରଂ ସୁପ୍ରକାଶଂ ମହୋଦଯମ୍ ।। ନିର୍ଗୁଣଂ ଗୁଣସଂବଦ୍ଧଂ ନମାମି ପ୍ରଣଵଂ ପରମ୍
ଯେଉଁ ପ୍ରଣବ ନିରାବାସ, ନିରାକାର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମହାମହିମା ଥିବା, ଗୁଣ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ଗୁଣ ସହିତ ଅଛି, ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଣବକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।