ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ରାଜା ଭାର୍ଯଯା ସହ ଵୈ ପୁନଃ । ସ୍ଵଶରୀରସ୍ଯ ଵୈ ମାଂସଂ ଭକ୍ଷତେ ପ୍ରିଯଯା ସହ
ଏପରି ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପୁଣି ନିଜ ଶରୀରର ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିତ୍ଯମେଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତଦ୍ଵତ୍ପୂର୍ଣଂ ଭଵେଦ୍ଵପୁଃ । ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଭକ୍ଷତେ ରାଜା ରାଜ୍ଞୀ ତସ୍ଯ ଚ ପୁତ୍ରକ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏଭଳି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶରୀର ପୁଣି ପୁଣି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଉଥିଲା; ରାଜା ଓ ରାଣୀ ନିତ୍ୟ ଏହା ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ମୁଁ କୁହୁଛି।
ଯଥାଯଥା ଚ ରାଜା ଚ ଭକ୍ଷତେ ଚ କଲେଵରମ୍ । ହସେତେ ଵୈ ସଦା ନାର୍ଯୌ ତଯୋର୍ଭାଵଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ନିଜ ଶରୀର ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେଇ ଦୁଇଜଣୀ ନାରୀ ସଦା ହସୁଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଏହି ହସିବାର କାରଣ ମୁଁ କହିବି।
ପ୍ରଜ୍ଞା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାସାଧ୍ଵୀ ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ହାସ୍ଯଂ ହି କୁରୁତେ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧାନପାଯିନୀ
ବୁଦ୍ଧି, ମହାସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ରାଜାଙ୍କର ଚରିତ୍ର— ଏହି ସବୁକୁ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଅବିଶ୍ୱାସୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସଦା ଉପହାସ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଜ୍ଞଯା ପ୍ରେର୍ଯମାଣେନ ନ ଦତ୍ତଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ସୁସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଅନ୍ନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵେ
ବୁଦ୍ଧିର ଉପଦେଶରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା, ଯେଉଁ ଅନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବେ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପହାର ହେବାକୁ ଦିଆଯାଇନଥିଲା—
ଏଵଂ ସ ଭକ୍ଷତେ ମାଂସଂ ସ୍ଵସ୍ଯ କାଯସ୍ଯ ନିତ୍ଯଦା । ଯୋଷିଦପ୍ଯାତ୍ମକାଯଂ ଚ ରସୈଶ୍ଚାମୃତସନ୍ନିଭୈଃ
ଏଭଳି ହୋଇ, ସେ ନିତ୍ୟ ନିଜ ଶରୀରର ମାଂସ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ସେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶରୀର ଖାଉଥିଲେ, ଯାହାର ରସ ଅମୃତ ସମାନ।
ତତୋ ଵର୍ଷଶତାଂତେ ତୁ ଵାମଦେଵଂ ମହାମୁନିମ୍ । ସ୍ମୃତ୍ଵା ସ ଗର୍ହଯାମାସ ଆତ୍ମାନଂ ପ୍ରତି ସୁଵ୍ରତ
ପରେ, ଶତବର୍ଷ ପରେ, ବଡ଼ ଋଷି ବାମଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଦୋଷାରୋପ କଲେ, ହେ ସୁବ୍ରତ।
ନ ଦତ୍ତଂ ପିତୃଦେଵେଭ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ କଦା ମଯା । ନ ଦତ୍ତମତିଥିଭ୍ଯୋ ହି ଵୃଦ୍ଧେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ମୁଁ କେବେ ପିତୃ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦେଇନଥିଲି; ଅତିଥି ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ କିଛି ଦେଇନଥିଲି।
ଦୀନେଭ୍ଯୋ ହି ନ ଦତ୍ତଂ ଚ କୃପଯା ଚାତୁରାଯ ଚ । ଏଵଂ ସ ଭୁଂକ୍ତେ ସ୍ଵଂ ମାଂସଂ ଗର୍ହଯନ୍ସ୍ଵୀଯ କର୍ମ ଚ
ଦୁଃଖୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୟା କିମ୍ବା ଚତୁରତାରେ କିଛି ଦେଇନଥିଲି; ଏଭଳି ସେ ନିଜ କର୍ମକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି ନିଜ ମାଂସ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ସ୍ଵମାଂସଂ ଭୁଂଜାନଂ ସୁବାହୁଂ ପ୍ରିଯଯା ସହ । ହସେତେ ଚ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜ୍ଞା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ଦ୍ଵେ ସ୍ତ୍ରିଯୌ
ଏଭଳି, ସୁବାହୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ନିଜ ମାଂସ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ସେଇ ଦୁଇଜଣୀ ନାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ କର୍ମଵିପାକସ୍ଯ ଶୁଭାତ୍ମା ହସତେ ନୃପ । ମମ ସଂଗପ୍ରସଂଗେନ ନ ଦତ୍ତଂ ପାପଚେତନ
ତାଙ୍କର କର୍ମର ଫଳରୁ, ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଆତ୍ମା ହସୁଥିଲେ, ହେ ରାଜା; ହେ ପାପମନା, ମୋ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦିଆଯାଇନଥିଲା।
ପ୍ରଜ୍ଞା ଚ ଵଚନୈସ୍ତୈସ୍ତୁ ରାଜାନଂ ହସତେ ପୁନଃ । କ୍ଵଗତୋସୌ ମହାମୋହୋ ଯେନ ତ୍ଵଂ ମୋହିତୋ ନୃପ
ବୁଦ୍ଧି ସେଇ କଥା ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ରାଜାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରୁଥିଲେ: ସେ ମହାମୋହ କେଉଁଠି ଗଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁହଁ ହୋଇଥିଲ, ହେ ରାଜା?
ଲୋଭେନ ମୋହଯୁକ୍ତେନ ତମୋଗର୍ତେ ନିପାତ୍ଯତେ । ତତ୍ରାପତିତ୍ଵା ମାମୈଵ ପତିତଂ ଦୁଃଖସଂକଟେ
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ମଣିଷ ଅନ୍ଧକାରର ଗହ୍ବରକୁ ପଡ଼ିଯାଏ; ସେଠାରେ ପଡ଼ିଲେ, ନିଜକୁ ଏକା ଅସହାୟ ଭାବରେ ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦେଖେ।
ଦାନମାର୍ଗଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଲୋଭମାର୍ଗଂ ଗତୋ ନୃପ । ଭାର୍ଯଯା ସହ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯାପିତଃ କ୍ଷୁଧଯା ଭୃଶମ୍
ଦାନର ପଥ ଛାଡ଼ି, ରାଜା ଲୋଭର ରାସ୍ତାକୁ ଧରିଛନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଭୋକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କର।
ଏଵଂ ତଂ ହସତେ ପ୍ରଜ୍ଞା ସୁବାହୁଂ ପ୍ରିଯଯାନ୍ଵିତମ୍ । ଏତଦ୍ଧି କାରଣଂ ସର୍ଵଂ ତଯୋର୍ହାସସ୍ଯ ପୁତ୍ରକ
ଏପରି ଭାବେ, ପ୍ରଜ୍ଞା ସୁବାହୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଦେଖି ହସିଲେ; ପୁଅ, ଏହି ହସର ସମସ୍ତ କାରଣ ଏହିଏ।
ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ ଭୂପସ୍ଯ ଦେହଂ ସ୍ଵଂ ଦୁଃଖିତେ ତଦା । ଊଚତୁର୍ଦେହିଦେହୀତି ଯାଚ୍ଯମାନଃ ସଦୈଵ ହି
ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର 'ଆମକୁ ତୁମ ଦେହ ଦିଅ, ଦେହ ଦିଅ' ବୋଲି ଚାହିଁଥିଲେ।
କ୍ଷୁଧାତୃଷ୍ଣାମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଭୀମରୂପେ ଭଯାନକେ । ପଯସା ମିଶ୍ରିତଂ ଭକ୍ଷଂ ଯାଚେତେ ନୃପତୀଶ୍ଵରମ୍
ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିର୍ଷ୍ଣା ରୂପୀ ଦେବତାମାନେ, ରାଜାଙ୍କୁ ପାଣି ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଦେବାକୁ ବିନତି କରିଥିଲେ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପରିପୃଚ୍ଛିତମ୍ । ଅନ୍ଯତ୍କିଂ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ମହାମତେ
ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ସେସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି; ଆଉ କଣ କହିବି? ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, କିଛି ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି?
ଵିଜ୍ଵଲ ଉଵାଚ- ଵାସୁଦେଵାଭିଧାନଂ ତତ୍ସ୍ତୋତ୍ରଂ କଥଯ ମେ ପିତଃ । ଯେନ ମୋକ୍ଷଂ ଵ୍ରଜେଦ୍ରାଜା ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ବିଜ୍ଵଳ କହିଲେ: ପିତା, ସେଇ ବାସୁଦେବ ନାମକ ସ୍ତୋତ୍ରଟି ମୋତେ କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ରାଜା ମୋକ୍ଷ ପାଇପାରିବେ—ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ମିଳେ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତେ ଶୁଭେ ଵାକ୍ଯେ ଵିଜ୍ଵଲେନ ମହାତ୍ମନା ।। କୁଂଜଲୋ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯମୁଦୈରଯତ୍
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଶୁଭ କଥା ବିଜ୍ଵଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯିବା ପରେ, କୁଞ୍ଜଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ପୁଣ୍ୟମୟ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନତ୍ଵା ହୃଷୀକେଶଂ ସର୍ଵକ୍ଲେଶଵିନାଶନମ୍ ।। ସର୍ଵଶ୍ରେଯଃ ପ୍ରଦାତାରଂ ହରେଃ ସ୍ତୋତ୍ରମୁଦୀରିତମ୍
ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ହରିଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ାଯିଲା।
ଵାସୁଦେଵାଭିଧାନଂ ତତ୍ସର୍ଵଶ୍ରେଯଃ ପ୍ରଦାଯକମ୍ ।। ମୋକ୍ଷଦ୍ଵାରଂ ସୁଖୋପେତଂ ଶାଂତିଦଂ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ବାସୁଦେବ ନାମକ ସେଇ ସ୍ତୋତ୍ର ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ ଦେଇଥାଏ, ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଥାଏ, ସୁଖ ଆଣେ, ଶାନ୍ତି ଦେଏ ଓ ପୁଷ୍ଟି ବଢ଼ାଏ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାତାରଂ ଜ୍ଞାନଦଂ ଜ୍ଞାନଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ ।। ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଯତ୍ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵିଜ୍ଵଲାଯ ପ୍ରକାଶିତମ୍
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ, ଜ୍ଞାନ ଦେଏ ଓ ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ାଏ; ଏହି ବାସୁଦେବଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ର ବିଜ୍ଵଳଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵାସୁଦେଵାଭିଧାନଂ ଚାପ୍ରମେଯଂ ପୁଣ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ ।। ସୋଽଵଗମ୍ଯ ପିତୁଃ ସର୍ଵଂ ଵିଜ୍ଵଲଃ ପକ୍ଷିଣାଂଵରଃ
ବାସୁଦେବ ନାମକ ସେଇ ସ୍ତୋତ୍ର ଅପରିମିତ ଓ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ; ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଜ୍ଵଳ ଏହା ସମସ୍ତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଥିଲେ।
ତତ୍ରଗଂତୁଂପ୍ରଚକ୍ରାମପିତୁଃପୃଷ୍ଟଂତଦାନୃପ ।। ଏଵଂ ଗଂତୁଂ କୃତମତିଂ ଵିଜ୍ଵଲଂ ଜ୍ଞାନପାରଗମ୍
ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରି, ରାଜା ସେଠାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଏଭଳି ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବିଜ୍ଵଳ ମନରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ।
ଉଵାଚ ପୁତ୍ରଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଉପକାରସମୁଦ୍ଯତମ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୁଞ୍ଜଳ, ଉପକାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ପୁତ୍ର ତସ୍ଯ ମହଜ୍ଜାନେ ପାତକଂ ଭୂପତେଃ ଶୃଣୁ ।। ଯତୋ ଗତ୍ଵା ପଠ ସ୍ଵତ୍ଵଂ ସୁବାହୋଶ୍ଚୋପଶୃଣ୍ଵତଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ: ପୁଅ, ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ମହାପାପ କଥା ଶୁଣ; ସେଠାକୁ ଯାଇ ତୁମେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼, ଏବଂ ସୁବାହୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିବ।
ଯଥାଯଥା ଶ୍ରୋଷ୍ଯତି ସ୍ତୋତ୍ରମୁତ୍ତମଂ ତଥା ତଥା ଜ୍ଞାନମଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ଶ୍ରୀଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ନ ସଂଶଯୋ ଵୈ ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁଶିଵଂ ମଯୋକ୍ତମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଉତ୍ତମ ସ୍ତୋତ୍ର ଶୁଣିବ, ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ; ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କ କୃପାରେ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ମିଳିବ, ମୁଁ ଯେପରି କହିଛି।
ଆମଂତ୍ର୍ଯ ସ ଗୁରୁଂ ପଶ୍ଚାଦୁଡ୍ଡୀଯ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ ।। ଆନଂଦକାନନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଜ୍ଵଲସ୍ତଦା
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ନେଇ, ଦ୍ରୁତ ଗତିର ବିଜ୍ଵଳ ସେତେବେଳେ ପବିତ୍ର ଆନନ୍ଦବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଉପଵିଷ୍ଟୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ । ସମାଲୋକ୍ଯ ସ ରାଜାନଂ ଵିମାନେନାଗତଂ ପୁନଃ
ଗଛର ଛାୟାରେ ବସି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଏବଂ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଖିଲେ।