ମଯା ହି ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଆରାଧିତୋ ଜଗନ୍ନାଥୋ ଭକ୍ତିପ୍ରୀତଃ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ, ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ସେମାନେ ଆରାଧନା କରିଛି।
କସ୍ମାତ୍ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତାତ ନ ଦେଵଂ କମଲାପତିମ୍ । କ୍ଷୁଧା ମେ ବାଧତେ ତାତ ତୃଷ୍ଣାତୀଵ ସୁଦାରୁଣା
ତେବେ, ହେ ପିତା, ମୁଁ କାହିଁକି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନି? ମୋତେ ଭୋକ ବେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ହେ ପିତା, ତାପରେ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ତାଭ୍ଯାଂ ଶାଂତିଂ ନ ଗଚ୍ଛାଵ ସୁଖଂ ଵିଂଦାଵ ନୈଵ ଚ । ଏତନ୍ମେକାରଣଂ ଦୁଃଖଂ ସଂଜାତଂ ମୁନିସତ୍ତମ
ଏହି ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ ପାଉଛି, ସୁଖ ମଧ୍ୟ ମିଳୁନାହିଁ; ଏହି ଏକମାତ୍ର କାରଣରୁ ମୋର ଦୁଃଖ ହେଉଛି, ହେ ମହାମୁନି।
ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁମୁଖୋ ଭଵ । ଵାମଦେଵ ଉଵାଚ- ତ୍ଵଂ ତୁ ଭକ୍ତୋସି ରାଜେଂଦ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସଦୈଵ ହି
ତେଣୁ ଏହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହ, ଦୟା କରି ମୋ ପ୍ରତି ମୃଦୁ ମୁହଁ ଦେଖାଅ। ବାମଦେବ କହିଲେ— ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭକ୍ତ।
ଆରାଧିତସ୍ତ୍ଵଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପରଯା ମଧୁସୂଦନଃ । ଭକ୍ତ୍ଯୋପଚାରୈଃ ସ୍ନାନାଦ୍ଯୈର୍ଗଂଧପୁଷ୍ପାଦିଭିସ୍ତଥା
ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ସହିତ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରିଛ; ଭକ୍ତିର ଉପଚାର, ସ୍ନାନ, ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ।
ନ ପୂଜିତୋଽଥ ନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ଫଲୈଶ୍ଚ ଜଗତାଂପତିଃ । ଦଶମୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ତ୍ଵଯୈଵ ଚ ସଦା କୃତମ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ବା ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିନାହାଁ; ଦଶମୀ ତିଥିରେ ତୁମେ ସଦା ଏହି ରୀତି କରିଛ।
ଏକଭକ୍ତଂ ନ ଦତ୍ତଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ସୁଭୋଜନମ୍ । ଏକାଦଶୀଂ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନ କୃତଂ ଭୋଜନଂ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ଏକଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉନାହାଁ; ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରିନାହାଁ।
ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରାଯ ନ ଦତ୍ତଂ ଭୋଜନଂ ତ୍ଵଯା । ଅନ୍ନଂ ଚାମୃତରୂପେଣ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ସଦା
ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉନାହାଁ; ଏହି ଅନ୍ନ ସଦା ପୃଥିବୀରେ ଅମୃତ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛି।
ଅନ୍ନଦାନଂ ଵିଶେଷେଣ କଦା ଦତ୍ତଂ ନ ହି ତ୍ଵଯା । ଓଷଧ୍ଯଶ୍ଚ ମହାରାଜ ନାନାଭେଦାସ୍ତୁ ତାଃ ଶୃଣୁ
ବିଶେଷ କରି, ତୁମେ କେବେ ଅନ୍ନଦାନ କରିନାହାଁ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଔଷଧୀ ଉପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଏବେ ଶୁଣ।
କଟୁ ତିକ୍ତ କଷାଯାଶ୍ଚ ମଧୁରାମ୍ଲାଶ୍ଚ କ୍ଷାରକାଃ । ହିଂଗ୍ଵାଦ୍ଯୋପସ୍କରାଃ ସର୍ଵେ ନାନାରୂପାଶ୍ଚ ଭୂପତେ
ତିକ୍ତ, କଟୁ, କଷାୟ, ମଧୁର, ଆମ୍ଳ, ଏବଂ ଖାରା— ଏହା ସହିତ ହିଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ ମସଲା, ହେ ଭୂପତି, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ।
ଅମୃତାଜ୍ଜଜ୍ଞିରେ ସର୍ଵା ଓଷଧ୍ଯଃ ପୁଷ୍ଟିହେତଵଃ । ଅନ୍ନମେଵ ସୁସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଔଷଧଵ୍ଯଂଜନାନ୍ଵିତମ୍
ସମସ୍ତ ପୋଷକ ଔଷଧୀ, ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ, ଅମୃତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଭଲ ଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା ଅନ୍ନ, ଔଷଧ ଓ ତରକାରି ସହିତ।
ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପେଭ୍ଯ ଇତି ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଦୀଯତେ । ପିତୃଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପେଭ୍ଯୋ ହସ୍ତେ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହି
‘ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱରୂପ ଦେବତାଙ୍କୁ’ ବୋଲି ଭାବି, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱରୂପ ଭାବି, ଏହି ଅନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅତିଥିଭ୍ଯସ୍ତତୋ ଦତ୍ଵା ପରିଜନଂ ପ୍ରଭୋଜଯେତ୍ । ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଭୁଂଜତେ ପଶ୍ଚାତ୍ତଦନ୍ନମମୃତୋପମମ୍
ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ଦେଇ, ପରେ ପରିଜନମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଅ; ତା’ପରେ ନିଜେ ଏହି ଅମୃତ ସମାନ ଅନ୍ନ ଖାଅ।
ପ୍ରେତ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ନ ଚୈଵାସ୍ତି ତସ୍ଯ ସୌଖ୍ଯଂ ତୁ ଭୂପତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପିତରୋ ଦେଵାଃ କ୍ଷତ୍ରରୂପାଶ୍ଚ ଭୂପତେ
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ହେ ଭୂପତି, କେବଳ ସୁଖ ମିଳେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ହେ ଭୂପତି,
ଯଥା ହି କର୍ଷକଃ କଶ୍ଚିତ୍ସୁକୃଷିଂ କୁରୁତେ ସଦା । ତଦ୍ଵନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ କୃଷିଂ କୁର୍ଯାତ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ଵିପ୍ରାସ୍ଯକେ ନୃପ
ଯେପରି ଏକ ଚାଷୀ ସଦା ଭଲ ଜମିରେ ଚାଷ କରେ, ସେପରି ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜମିରେ ଚାଷ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜା।
ସ୍ଵଭାଵଲାଂଗଲେନାପି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଭେଦଯେତ୍ । ଵୃଷଭୌ ତୁ ମତୌ ନିତ୍ଯଂ ବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚୈଵ ତପସ୍ତଥା
ନିଜ ସ୍ୱଭାବର ହାଳ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜମି ଚାଷ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଇଟି ବୃଷ ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧି ଓ ତପସ୍ୟା।
ସତ୍ଯଜ୍ଞାନାନୁଭାଵୀଶଃ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ତୁ ପ୍ରତୋଦକଃ । ଵିପ୍ରନାମ୍ନି ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ନମସ୍କାରୈର୍ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ସତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଅନୁଭବ ଓ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଚାଳନା; ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାମକ ମହାଜମିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବିଜ ଛିଟିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଫୋଟଯେତ୍କଲ୍ମଷଂ ନିତ୍ଯଂ କୃଷିକୋ ହି ଯଥା ନୃପ । କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ଉଦ୍ଯମେ ଯୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁକାମଃ ପ୍ରସାଦଯେତ୍
ଯେପରି ଚାଷୀ ସଦା ଜମିର ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରେ, ସେପରି ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ପାପ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜା; ଜମିରେ ଲାଗି ଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଏ।
ତଦ୍ଵଦ୍ଵାକ୍ଯୈଃ ଶୁଭୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚାପି ପ୍ରସାଦଯେତ୍ । ପର୍ଵତୀର୍ଥାପ୍ତିକାଲଶ୍ଚ ଘନରୂପୋଭିଵର୍ଷଣେ
ଏହିପରି, ଭଲ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଉଚିତ୍। ପାହାଡ଼ ଖେତରେ ବିଆଁ ବୋପା ସମୟ ଆସିଲେ, ମେଘ ଆସି ବର୍ଷା କରେ,
ଵପ୍ତୁକାମୋ ଭଵେତ୍କ୍ଷେତ୍ରୀ ତତଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ପ୍ରଵାପଯେତ୍ । ତଦ୍ଵଦ୍ଭୂପପ୍ରସନ୍ନାଯ ଵିପ୍ରାଯ ପରିଦୀଯତେ
ଖେତମାଳି ବିଆଁ ବୋପିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ସେ ଖେତକୁ ପାଣି ଦେଇ ସିଞ୍ଚନ କରେ। ଏହିପରି, ରାଜା, ଖୁସି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ।
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ଉପ୍ତବୀଜସ୍ଯ ଯଥା କ୍ଷେତ୍ରୀ ପ୍ରଭୁଂଜତି । ଫଲମେଵ ମହାରାଜ ତଥା ଦାତା ଭୁନକ୍ତି ଚ
ଯେପରି ଖେତମାଳି ବିଆଁ ବୋପିଥିବା ଖେତର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏହିପରି, ମହାରାଜା, ଦାନଦାତା ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ।
ପ୍ରେତ୍ଯ ଚାତ୍ରୈଵ ନିତ୍ଯଂ ଚ ତୃପ୍ତୋ ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା । ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପିତରୋ ଦେଵାଃ କ୍ଷେତ୍ରରୂପା ନ ସଂଶଯଃ
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଓ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସବୁବେଳେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ—ଅନ୍ୟଥା କେବେ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତୃଗଣ ଓ ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଖେତର ରୂପ ଅଟୁଟ।
ମାନଵାନାଂ ମହାରାଜ ଵାପିତାଃ ପ୍ରଦଦଂତି ଚ । ଫଲମେଵଂ ନ ସଂଦେହୋ ଯାଦୃଶଂ ତାଦୃଶଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ମହାରାଜା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସିଞ୍ଚିତ ଖେତ ନିଶ୍ଚୟ ଫଳ ଦିଏ; କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଯେମିତି କାର୍ଯ୍ୟ, ସେହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ।
କଟୁକାଦ୍ଧି ନ ଜାଯେତ ରାଜନ୍ମଧୁର ଏଵ ଚ । ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ମଧୁରାଖ୍ଯାଚ୍ଚ ନ ଜାଯେତ୍କଟୁକଃ ପୁନଃ
ରାଜା, ତିକ୍ତ ଜିନିଷରୁ କେବେ ମିଠା ହୁଏନାହିଁ; ଏହିପରି, ମିଠା ଭାବିଥିବା ଜିନିଷରୁ ତିକ୍ତ ମଧ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।
ଯାଦୃଶଂ ଵପତେ ବୀଜଂ ତାଦୃଶଂ ଫଲମଶ୍ନୁତେ । ନ ଵାପଯତି ଯଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ ନ ସ ଭୁଂଜତି ତତ୍ଫଲମ୍
ଯେପରି ବିଆଁ ବୋପାଯାଏ, ସେହିପରି ଫଳ ମିଳେ; ଯିଏ ଖେତରେ ବିଆଁ ବୋପେନାହିଁ, ସେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରିପାରେନାହିଁ।
ତଦ୍ଵଦ୍ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରଃ କ୍ଷେତ୍ରରୂପିଣଃ । ଦର୍ଶଯଂତି ଫଲଂ ରାଜନ୍ଦତ୍ତସ୍ଯାପି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିପରି, ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଖେତର ରୂପ ହୋଇ, ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଫଳ ଦେଖାନ୍ତି—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯାଦୃଶଂ ହି କୃତଂ କର୍ମ ତ୍ଵଯୈଵ ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ତାଦୃଶଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଵୈ ରାଜନ୍ନନ୍ଯଥା ତନ୍ନ ଜାଯତେ
ରାଜା, ତୁମେ ଯେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ସେହିପରି ତୁମେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରିବ; ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହୁଏନାହିଁ।
ନ ପୁରା ଦେଵଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ କଦାଚନ । ମିଷ୍ଟାନ୍ନପାନମେଵାପି ଦତ୍ତଂ ସୁମନସା ତଦା
ପୂର୍ବରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ମନରୁ ଖୁସି ହୋଇ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ପାନ ଦେଇନଥିଲ।
ସୁଭୋଜ୍ଯୈର୍ଭୋଜନୈର୍ମୃଷ୍ଟୈର୍ମଧୁରୈଶ୍ଚୋଷ୍ଯପେଯକୈଃ । ସୁଭକ୍ଷ୍ଯୈରାତ୍ମନା ଭୁକ୍ତଂ କସ୍ମୈ ଦତ୍ତଂ ନ ଚ ତ୍ଵଯା
ଭଲ ଭଲ, ସୁସ୍ୱାଦୁ ଓ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ପାନ ତୁମେ ନିଜେ ଖାଇଛ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଇନଥିଲ।
ସ୍ଵଶରୀରଂ ତ୍ଵଯା ପୁଷ୍ଟମନ୍ନୈରମୃତସନ୍ନିଭୈଃ । ଯସ୍ମାତ୍କୃତଂ ମହାରାଜ ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷୁଧା ପ୍ରଵର୍ତତେ
ମହାରାଜା, ତୁମେ ନିଜ ଦେହକୁ ଅମୃତ ସମାନ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ପୁଷ୍ଟ କରିଛ; ଏହିକାରଣରୁ ଏବେ ତୁମେ ଭୁଖା ହେଉଛ।