ଯେ ପୂତାଃ ପରଦାରାଂଶ୍ଚ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । ରମଯଂତି ନ ସତ୍ଵସ୍ଥାସ୍ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ମନ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ନିଂଦିତାନି ନ କୁର୍ଵଂତି କୁର୍ଵଂତି ଵିହିତାନି ଚ । ଆତ୍ମଶକ୍ତିଂ ଵିଜାନଂତି ତେ ନରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ନିନ୍ଦାସ୍ପଦ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନିୟମିତ କାମ କରନ୍ତି ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ମଯା ତତ୍ତ୍ଵେନ ପାର୍ଥିଵ । ଦୁର୍ଗତିଃ ସଦ୍ଗତିଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରାପ୍ଯତେ କର୍ମଭିର୍ଯଥା
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ସତ୍ୟ ସହିତ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି; ମନୁଷ୍ୟ ଯେମିତି କର୍ମ କରେ, ସେହିଅନୁଯାୟୀ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଶୁଭ ଫଳ ପାଏ।
ନରଃ ପରେଷାଂ ପ୍ରତିକୂଲମାଚରନ୍ପ୍ରଯାତି ଘୋରଂ ନରକଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ସଦାନୁକୂଲସ୍ଯ ନରସ୍ଯ ଜୀଵିନଃ ସୁଖାଵହା ମୁକ୍ତିରଦୂରସଂସ୍ଥିତା
ଯେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିରୋଧ କରି କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷ ନିକଟରେ ଅଛି।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଷଣ୍ଣଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା ଓ ଚ୍ୟବନଙ୍କର କଥା ବିଷୟରେ ଛଅନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସପ୍ତନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ । କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତାଂ ରାଜା ମୁନିନା ଭାଷିତାଂ ତଦା । ଧର୍ମାଧର୍ମଗତିଂ ସର୍ଵାଂ ତଂ ମୁନିଂ ସମଭାଷତ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ସେତେବେଳେ ରାଜା ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଗତି ବିଷୟରେ ସେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ସୁବାହୁରୁଵାଚ- ସୋହଂ ଧର୍ମଂ କରିଷ୍ଯାମି ସୋହଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଵାସୁଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ଯଜିଷ୍ଯେ ନିତରାଂ ମୁନେ
ସୁବାହୁ କହିଲେ— ମୁଁ ଧର୍ମ କରିବି, ମୁଁ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିବି, ହେ ମୁନି।
ହୋମେନ ତୁ ଜପେନୈଵ ପୂଜଯେନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍ । ଯଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞଂ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଭୂପତିଃ
ହୋମ ଓ ଜପ ଦ୍ୱାରା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯଜ୍ଞ କରି, ତପସ୍ୟା କରି, ସେଇ ରାଜା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ପୂଜିତଃ ସର୍ଵକାମୈଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ସତ୍ଵରଂ ମୁଦା । ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଲୋକେ ଦେଵଦେଵଂ ନ ପଶ୍ଯତି
ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେ ଖୁସିରେ ଶୀଘ୍ର ଲାଭ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ମହାଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲାପରେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
କ୍ଷୁଧା ଜାତା ମହାତୀଵ୍ରା ତୃଷ୍ଣା ଚାତି ପ୍ରଵର୍ତତେ । ତଯୋଶ୍ଚାପି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜୀଵପୀଡାକରା ବହୁ
ତେଜ ଭୋକ ଲାଗିଲା, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏହି ଦୁଇଟି ଜିବନକୁ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ।
ରାଜାପି ପ୍ରିଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ଷୁଧାତୃଷ୍ଣାପ୍ରପୀଡିତଃ । ନ ପଶ୍ଯତି ହୃଷୀକେଶଂ ଦୁଃଖେନ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ, ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ସ ଦୁଃଖିତୋ ରାଜା ପ୍ରିଯଯା ସହ ସତ୍ତମ । ଆକୁଲ ଵ୍ଯାକୁଲୋ ଜାତଃ ପୀଡିତଃ କ୍ଷୁଧଯା ଭୃଶମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ, ଭୋକରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡିତ ହେଲେ।
ଇତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ଵେଗୈଶ୍ଚ ଧାଵତେ ଵସୁଧାଧିପଃ । ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଂଗୋ ଵସ୍ତ୍ରଚଂଦନଭୂଷିତଃ
ଏପଟେ ସେପଟେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଭୂମିର ଅଧିପତି ଦୌଡ଼ିଲେ; ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଭଲ ଜମା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପମାଲାପ୍ରଶୋଭାଂଗୋ ହାରକୁଂଡଲକଂକଣୈଃ । ରତ୍ନଦୀପ୍ତିପ୍ରଶୋଭାଂଗଃ ପ୍ରଯଯୌ ସ ମହୀପତିଃ
ପୁଷ୍ପମାଳା, ହାର, କୁଣ୍ଡଳ ଓ କଙ୍କଣରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନର ଚମକରେ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଇ ମହୀପତି ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ଦୁଃଖସମାଚାରଃ ସ୍ତୂଯମାନଶ୍ଚ ପାଠକୈଃ । ଦୁଃଖଶୋକସମାଵିଷ୍ଟଃ ସ୍ଵପ୍ରିଯାଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଘେରାଯାଇ, ପାଠକମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଡୁବିଯାଇ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ କଥା କହିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମହଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵଯା ସହ ସୁଶୋଭନେ । ଋଷିଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନୋପି ଵିମାନେନାପି ଭାମିନି
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ସହିତ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି, ଦେବୀ, ମୁଁ ବିମାନରେ ବସିଛି।
କର୍ମଣା କେନ ମେ ଚେଯଂ କ୍ଷୁଧାତୀଵ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧତେ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ମଧୁସୂଦନଃ
କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ଏହି ତୀବ୍ର ଭୋକ ମୋ ପାଇଁ ଆସିଛି? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲାପରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନି।
ତତ୍କିଂ ହି କାରଣଂ ଭଦ୍ରେ ନ ଭୁନଜ୍ମି ମହତ୍ଫଲମ୍ । କର୍ମଣାଥ ନିଜେନାପି ଏତଦ୍ଦୁଃଖଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ହେ ଭଦ୍ରେ, କ’ଣ କାରଣ ଯେ, ମୁଁ ଏତେ ବଡ଼ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରୁନି? କିମ୍ବା ମୋର ନିଜ କର୍ମରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଛି କି?
ସୈଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଭାର୍ଯୋଵାଚ- ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ନାସ୍ତି ଧର୍ମସ୍ଯ ଵୈ ଫଲମ୍ । ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରପୁରାଣେଷୁ ଯେ ପଠଂତି ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ
ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ— ରାଜା, ତୁମେ ଠିକ୍ କହିଛ; ଧର୍ମର କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ। ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି—
ଦୁଃଖଶୋକୌ ଵିଧୂଯେହ ସର୍ଵଦୋଷୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ନାମୋଚ୍ଚାରେଣ ଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ସୁଚକ୍ରିଣଃ
ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକକୁ ଦୂର କରି, ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ନୀତିମାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ପୁଣ୍ଯାତ୍ମାନୋ ମହାଭାଗା ଧ୍ଯାଯମାନା ଜନାର୍ଦନମ୍ । ତ୍ଵଯୈଵାରାଧିତୋ ଦେଵଃ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ
ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୁମେ ପୂଜିଛ।
ଅନ୍ନାଦିଦାନଂ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ନ ପ୍ରଦତ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋଦିତମ୍ । ଫଲଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଜାନାମି ନ ଦୃଷ୍ଟୋ ମଧୁସୂଦନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି, ସେହି ଦାନ ମୁଁ ଦେଇନଥିଲି; ଏହାର ଫଳ କଣ ହୁଏ ମୁଁ ଜାଣେ, କାରଣ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲିନି।
କ୍ଷୁଧା ମେ ବାଧତେ ରାଜଂସ୍ତୃଷ୍ଣା ଚୈଵ ପ୍ରଶୋଷଯେତ୍ । କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପ୍ରିଯଯା ରାଜା ଚିଂତାକୁଲେଂଦ୍ରିଯଃ
ମୋତେ ଭୋକ ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ରାଜା, ଏବଂ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ମୋତେ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଛି। କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ଏଭଳି ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାପୁଣ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ଶ୍ରମନାଶନମ୍ । ଦିଵ୍ଯଵୃକ୍ଷସମାକୀର୍ଣଂ ତଡାଗୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ, ଯାହା କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରେ, ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିଲା ଏବଂ ଅନେକ ପୋଖରୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵାପୀକୁଂଡତଡାଗୈଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯତୋଯପ୍ରପୂରିତୈଃ । ହଂସକାରଂଡଵାକୀର୍ଣଂ କହ୍ଲାରୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ କୁଆଁ, ପୋଖରୀ ଓ ତଳାଘର ସବୁ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ହଂସ ଓ କଦଳୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, କମଳ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଆଶ୍ରମଃ ଶୋଭତେ ପୁତ୍ର ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ । ଦିଵ୍ଯଵୃକ୍ଷସମାକୀର୍ଣଂ ମୃଗଵ୍ରାତୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍
ହେ ପୁଅ, ସେ ଆଶ୍ରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ଓ ମୃଗମାନଙ୍କ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।
ନାନାପୁଷ୍ପସମାକୀର୍ଣଂ ହୃଦ୍ଯଗଂଧସମାକୁଲମ୍ । ଦ୍ଵିଜସିଦ୍ଧୈଃ ସମାକୀର୍ଣମୃଷିଶିଷ୍ଯୈଃ ସମାକୁଲମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥିଲା, ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ରହିଥିଲା, ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା।
ଯୋଗିଯୋଗେଂଦ୍ର ସଂଘୁଷ୍ଟଂ ଦେଵଵୃଂଦୈରଲଂକୃତମ୍ । କଦଲୀଵନସଂବାଧୈଃ ସୁଫଲୈଃ ପରିଶୋଭିତମ୍
ଯୋଗୀ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସମାବେଶ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା, ଦେବମାନେ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଫଳେ ଭରିଥିବା କଦଳୀବନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ନାନାଵୃକ୍ଷସମାକୀର୍ଣଂ ସର୍ଵକାମସମନ୍ଵିତମ୍ । ଶ୍ରୀଖଂଡୈଶ୍ଚାରୁଗଂଧୈଶ୍ଚ ସୁଫଲୈଃ ଶୋଭିତଂ ସଦା
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିଲା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲା, ସଦା ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।