ଜୈମିନିରୁଵାଚ- ନଂଦନାଦୀନି ରମ୍ଯାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ତତ୍ରୋଦ୍ଯାନାନି ପୁଣ୍ଯାନି ସର୍ଵକାମଯୁତାନି ଚ
ଜୈମିନି କହିଲେ— ସ୍ୱର୍ଗରେ ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ସର୍ଵକାମଫଲୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ଶୋଭନାନି ସମଂତତଃ । ଵିମାନାନି ସୁଦିଵ୍ଯାନି ସେଵିତାନ୍ଯପ୍ସରୋଗଣୈଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ରହିଛି, ଚାରିପାଖରେ ଶୋଭା ପାଉଛି; ଦିବ୍ୟ ମହଲ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରନ୍ତି।
ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ଵିଚିତ୍ରାଣି କାମଗାନି ଵଶାନି ଚ । ତରୁଣାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାନି ମୁକ୍ତାଜାଲାଂତରାଣି ଚ
ସମସ୍ତଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂରକ ବସ୍ତୁ ଅଛି, ଯାହା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାଏ; ସେଗୁଡିକ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ମୁକ୍ତା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ।
ଚଂଦ୍ରମଂଡଲଶୁଭ୍ରାଣି ହେମଶଯ୍ଯାସନାନି ଚ । ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତାଃ
ଚାନ୍ଦ୍ରମା ମଣ୍ଡଳ ପରି ଧଳା ଓ ସୁନାର ଶଯ୍ୟା-ଆସନ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଅଭାବ।
ନରାଃ ସୁକୃତିନସ୍ତେଷୁ ଵିଚରଂତି ଯଥା ଭୁଵି । ନ ତତ୍ର ନାସ୍ତିକା ଯାଂତି ନ ସ୍ତେନା ନାଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ସେଠାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଯେପରି ଘୁରନ୍ତି, ସେପରି ଘୁରନ୍ତି; ଅନାସ୍ତିକ, ଚୋର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଲୋକ ସେଠାକୁ ଯାଉନାହାନ୍ତି।
ନ ନୃଶଂସା ନ ପିଶୁନା ନ କୃତଘ୍ନା ନ ମାନିନଃ । ସତ୍ଯାସ୍ତପଃସ୍ଥିତାଃ ଶୂରା ଦଯାଵଂତଃ କ୍ଷମାପରାଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି କ୍ରୁର, ନିନ୍ଦାକାରୀ, ଅକୃତଘ୍ନ ଓ ଅହଂକାରୀ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି; ସତ୍ୟବାଦୀ, ତପସ୍ୱୀ, ସୂର, ଦୟାଳୁ ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଵାନୋ ଦାନଶୀଲାଶ୍ଚ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତି ତେ ନରାଃ । ନ ରୋଗୋ ନ ଜରାମୃତ୍ଯୁର୍ନ ଶୋକୋ ନ ହିମାତପୌ
ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ଓ ଦାନଶୀଳ, ସେମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ଶୋକ, ଶୀତ ଓ ତାପ ନାହିଁ।
ନ ତତ୍ର କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଚ କସ୍ଯ ଗ୍ଲାନିର୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଗୁଣାଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ଭୂପତେ
ସେଠାରେ ଭୋକ ଓ ତିଆସ ନାହିଁ, କାହାର ଦୁର୍ବଳତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି ଓ ଅନେକ ଗୁଣ ସ୍ୱର୍ଗର, ରାଜନ।
ଦୋଷାସ୍ତତ୍ରୈଵ ଯେ ସଂତି ତାଞ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଶୁଭସ୍ଯ କର୍ମଣଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଫଲଂ ତତ୍ରୈଵ ଭୁଜ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ ଅଛି, ଏବେ ଶୁଣ; ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ସମସ୍ତ ଫଳ ସେଠାରେ ଭୋଗ କରାଯାଏ।
ନ ଚାତ୍ର କ୍ରିଯତେ ଭୂଯଃ ସୋଽତ୍ର ଦୋଷୋ ମହାନ୍ସ୍ମୃତଃ । ଅସଂତୋଷଶ୍ଚ ଭଵତି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୀପ୍ତାଂ ପରାଂ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେଠାରେ ଆଉ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହିଟି ବଡ଼ ଦୋଷ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଅତ୍ୟଧିକ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଅସନ୍ତୋଷ ହୁଏ।
ସୁଖଵ୍ଯାପ୍ତମନସ୍କାନାଂ ସହସା ପତନଂ ତଥା । ଇହ ଯତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ଫଲଂ ତତ୍ରୈଵ ଭୁଜ୍ଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ସୁଖରେ ମନ ଭରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ହଠାତ୍ ତଳକୁ ପଡ଼ନ୍ତି; ଏଠାରେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ।
କର୍ମଭୂମିରିଯଂ ରାଜନ୍ଫଲଭୂମିରସୌ ସ୍ମୃତା । ସୁବାହୁରୁଵାଚ- ମହାଂତସ୍ତୁ ଇମେ ଦୋଷାସ୍ତ୍ଵଯା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ କୀର୍ତିତାଃ
ଏହି ପୃଥିବୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ସ୍ଥାନ, ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳ ଭୋଗ କରିବାର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ସୁବାହୁ କହିଲେ— ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗର ଯେଉଁ ଦୋଷ କହିଲ, ସେଗୁଡିକ ବଡ଼।
ନିର୍ଦୋଷାଃ ଶାଶ୍ଵତା ଯେନ୍ଯେ ତାଂସ୍ତ୍ଵଂ ଲୋକାନ୍ଵଦ ଦ୍ଵିଜ । ଜୈମିନିରୁଵାଚ- ଆବ୍ରହ୍ମସଦନାଦେଵ ଦୋଷାଃ ସଂତି ଚ ଵୈ ନୃପ
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିର୍ଦୋଷ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ମତେ କୁହ, ହେ ଦ୍ବିଜ। ଜୈମିନି କହିଲେ— ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଦୋଷ ଅଛି, ରାଜନ।
ଅତଏଵ ହି ନେଚ୍ଛଂତି ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିଂ ମନୀଷିଣଃ । ଆବ୍ରହ୍ମସଦନାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସଠାରୁ ଉପରେ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେହି ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ।
ଶୁଭଂ ସନାତନଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ପରଂବ୍ରହ୍ମେତି ତଦ୍ଵିଦୁଃ । ନ ତତ୍ର ମୂଢା ଗଚ୍ଛଂତି ପୁରୁଷା ଵିଷଯାତ୍ମକାଃ
ସେଠିକୁ ସମସ୍ତେ ଶୁଭ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଆଲୋକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ଏହି ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ। ଏଠାରେ ମୂଢ଼ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଲିନ ଲୋକେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
ଦଂଭମୋହଭଯଦ୍ରୋହ କ୍ରୋଧଲୋଭୈରଭିଦ୍ରୁତାଃ । ନିର୍ମମା ନିରହଂକାରା ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵାସ୍ସଂଯତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଢୋଙ୍ଗ, ମୋହ, ଭୟ, ଦ୍ୱେଷ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେମାନେ ନୁହଁନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମମତା, ଅହଂକାର, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି—
ଧ୍ଯାନଯୋଗରତାଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତି ସାଧଵଃ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ, ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି।
ଏଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଗୁଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁବାହୁଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ଜୈମିନିଂ ଵଦତାଂଵରମ୍
ଏପରି ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଗୁଣ ଶୁଣି, ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି ସୁବାହୁ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଜୈମିନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସୁବାହୁରୁଵାଚ- ନାହଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ନ ଚୈଵେଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ମୁନେ । ଯସ୍ମାଚ୍ଚ ପତନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତତ୍କର୍ମ ନ କରୋମ୍ଯହମ୍
ସୁବାହୁ କହିଲେ— ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବିନାହିଁ, ଏବଂ ମୋତେ ସେଥିପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ମୁନି। ଯେହেতୁ ତୁମେ ସେଠାରୁ ପତନ ଘଟେ ବୋଲି କହିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେନି।
ଦାନମେକଂ ମହାଭାଗ ନାହଂ ଦାସ୍ଯେକଦାଧ୍ରୁଵମ୍ । ଦାନାଚ୍ଚ ଫଲଲୋଭାଚ୍ଚ ତସ୍ମାତ୍ପତତି ଵୈ ନରଃ
ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ଦାନ ତାହାର ଅସ୍ଥାୟୀ ଫଳ ପାଇଁ ଦେଉନାହିଁ। ଦାନର ଫଳ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ପତିତ ହୁଏ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁବାହୁଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ ଦେଵେଶଂ ଯଜିଷ୍ଯେ କମଲାପ୍ରିଯମ୍
ଏପରି କହି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁବାହୁ, ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା କମଳାପ୍ରିୟ ଦେବେଶଙ୍କୁ ପୂଜିବେ।
ଦାହପ୍ରଲଯସଂଵର୍ଜଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍ । ଜୈମିନିରୁଵାଚ- ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଭୂପ ସର୍ଵଶ୍ରେଯଃ ସମାକୁଲମ୍
ମୁଁ ଏହି ଦାହ, ପ୍ରଳୟ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯିବି। ଜୈମିନି କହିଲେ— ତୁମେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଛ, ରାଜନ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେୟସ୍ ଭରିଥିବା।
ରାଜାନୋ ଧର୍ମଶୀଲାଶ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜଂତି ତେ । ସର୍ଵଦାନାନି ଦୀଯଂତେ ଯଜ୍ଞେଷୁ ନୃପନଂଦନ
ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଧର୍ମଶୀଳ, ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରି ପୂଜା କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦାନ ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଏ, ରାଜାନନ୍ଦନ।
ଆଦାଵନ୍ନଂ ତୁ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଵସ୍ତ୍ରଂ ତାଂବୂଲମେଵ ଚ । କାଂଚନଂ ଭୂମିଦାନଂ ଚ ଗୋଦାନଂ ପ୍ରଦଦଂତି ଚ
ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭରେ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ତାମ୍ବୁଳ, ସୁନା, ଜମି ଓ ଗାଈ ଦିଆଯାଏ।
ସୁଯଜ୍ଞୈର୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ତେ ପ୍ରଯାଂତି ନରୋତ୍ତମାଃ । ଦାନେନ ତୃପ୍ତିମାଯାଂତି ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ସଂତି ଭୂମିପାଃ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ପୃଥିବୀର ଶାସକମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ତପସ୍ଵିନୋ ମହାତ୍ମାନୋ ନିତ୍ଯମେଵଂ ଯଜଂତି ତେ । ସୁଭିକ୍ଷାଂ ଯାଚଯିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ତୁ ସମାଗତାଃ
ତପସ୍ୱୀ ଓ ମହାତ୍ମାମାନେ ସଦା ଏଭଳି ପୂଜା କରନ୍ତି। ଭିକ୍ଷା ମାଗି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରନ୍ତି।
ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଭାଗାନି ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ଚ ଭୂପତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଵିଭାଗୈକଂ ଗୋଗ୍ରାସଂ ତୁ ମହାମତେ
ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ ଭାଗ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ରାଜନ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଭାଗ, ଗାଈ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି, ମହାମତି।
ସୁପାର୍ଶ୍ଵଵର୍ତିନାଂ ଚୈକଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ତପୋଧନାଃ । ତସ୍ଯାନ୍ନସ୍ଯ ପ୍ରଦାନେନ ଫଲଂ ଭୁଂଜଂତି ମାନଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏକ ଭାଗ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରି ମଣିଷମାନେ ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
କ୍ଷୁଧାତୃଷାଵିହୀନାସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ଵୈ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେଂଦ୍ର ଦେହି ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତଂ ଧନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦାନ କର।
ଦାନାଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜ୍ଞାନାତ୍ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି । ଯ ଇଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯାଖ୍ଯାନମନୁତ୍ତମମ୍
ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଯିଏ ଶୁଣିବେ—