ସର୍ଗାଦୀନାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତାସୁ ଗତ୍ଵା ସୁଭୁଂଜତି । ସୂତ ଉଵାଚ- ଚୌଲଦେଶେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସୁବାହୁର୍ନାମ ଭୂମିପଃ
ସୃଷ୍ଟି ଆଦି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂମିରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯାଇ ସେଠାରେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ସୂତ କହିଲେ—ଚୌଳ ଦେଶରେ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁବାହୁ।
ରୂପଵାନ୍ଗୁଣଵାନ୍ଧୀରଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନାସ୍ତି ତାଦୃଶଃ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ସୁପ୍ରିଯଃ
ସେ ରୂପଶୀଳୀ, ଗୁଣବାନ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଥିଲେ; ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି ଅନ୍ୟ କେହି ନଥିଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ।
କର୍ମଣା ତ୍ରିଵିଧେନାପି ପ୍ରଧ୍ଯାଯନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧାଦିକାନ୍ଯଜ୍ଞାନ୍ଯଜେତ ସକଲାନ୍ନୃପ
ତିନି ପ୍ରକାର କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ରାଜା, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ପୁରୋଧାସ୍ତସ୍ଯ ଚୈଵାସ୍ତି ଜୈମିନିର୍ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ସ ଚାହୂଯ ସୁବାହୁଂ ତମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଥିଲେ ଜୟମିନି ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ସେ ସୁବାହୁଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ରାଜନ୍ଦେହି ସୁଦାନାନି ଯୈଃ ସୁଖଂ ତୁ ପ୍ରଭୁଂଜ୍ଯତ । ଦାନୈସ୍ତୁ ତରତେ ଲୋକାନ୍ଦୁର୍ଗାନ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ଗତୋ ନରଃ
ହେ ରାଜା, ଏମିତି ଦାନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ଭୋଗ କରାଯିବ। ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଲୋକ ଓ ବିପଦ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଦାନେନ ସୁଖମାପ୍ନୋତି ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ । ଦାନେନ ଚାତୁଲା କୀର୍ତିର୍ଜାଯତେ ମୃତ୍ଯୁମଂଡଲେ
ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ମିଳେ, ଶାଶ୍ୱତ ଯଶ ମିଳେ। ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁର ମଞ୍ଚରେ ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତି ହୁଏ।
ଯାଵତ୍କୀର୍ତିଃ ସ୍ଥିତା ଚାତ୍ର ତାଵତ୍କର୍ତା ଦିଵଂ ଵସେତ୍ । ତଦ୍ଦାନଂ ଦୁଷ୍କରଂ ପ୍ରାହୁର୍ଦାତୁଂ ନୈଵ ପ୍ରଶକ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଦାନର କୀର୍ତି ଯେତେଦିନ ରହେ, ସେତେଦିନ ଦାତା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ। ଏପରି ଦାନ ଦେବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ସହଜରେ ଦେଇହେବା ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦାତଵ୍ଯଂ ମାନଵୈଃ ସଦା । ସୁବାହୁରୁଵାଚ- ଦାନାଚ୍ଚ ତପସୋ ଵାପି ଦ୍ଵଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ସେହିପାଇଁ ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସଦା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁବାହୁ କହିଲେ— ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।
କିଂ ଵା ମହତ୍ଫଲଂ ପ୍ରେତ୍ଯ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଜୈମିନିରୁଵାଚ- ଦାନାନ୍ନ ଦୁଷ୍କରତରଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମସ୍ତି କିଂଚନ
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହି ଦୁଇଟିରୁ କେଉଁଟି ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ? ମୋତେ କହ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଜୈମିନି କହିଲେ— ପୃଥିବୀରେ ଦାନ ଠାରୁ ଅଧିକ କଠିନ କିଛି ନାହିଁ।
ରାଜନ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମେଵୈକଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍ । ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ଧନାର୍ଥଂ ଲୋଭମୋହିତାଃ
ରାଜା, ଏକ କଥା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ— ଲୋକେ ଧନ ପାଇଁ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ପଡି, ନିଜ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଶଂତି ନରା ଲୋକେ ସମୁଦ୍ରମଟଵୀଂ ତଥା । ସେଵାମନ୍ଯେ ପ୍ରପଦ୍ଯଂତେଽଶ୍ଵଵୃତ୍ତିରିତି ଯା ସ୍ଥିତା
ଏହି ଲୋକରେ କିଏ ମହାସାଗର କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଆଉ କିଏ ତଳସ୍ଥ ସେବାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ହିଂସାପ୍ରାଯାଂ ବହୁକ୍ଲେଶାଂ କୃଷିଂ ଚୈଵ ତଥା ପୁରା । ତସ୍ଯ ଦୁଃଖାର୍ଜିତସ୍ଯାପି ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସଃ
ଅନେକ କଷ୍ଟ ଓ ହିଂସାରେ ଭରିଥିବା କୃଷି କରନ୍ତି; ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
ଅର୍ଥସ୍ଯ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ପରିତ୍ଯାଗଃ ସୁଦୁଷ୍କରଃ । ଵିଶେଷତୋ ମହାରାଜ ତସ୍ଯ ନ୍ଯାଯାର୍ଜିତସ୍ଯ ଚ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନର ତ୍ୟାଗ କଠିନ, ବିଶେଷକରି ମହାରାଜ, ଯେଉଁ ଧନ ନ୍ୟାୟରେ ଅର୍ଜିତ।
ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଵିଧିଵତ୍ପାତ୍ରେ ଦତ୍ତସ୍ଯାଂତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଶ୍ରଦ୍ଧା ଧର୍ମସୁତା ଦେଵୀ ପାଵନୀ ଵିଶ୍ଵତାରିଣୀ
ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିୟମରେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନର ଫଳ ଅନନ୍ତ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ହେଉଛି ଧର୍ମର କନ୍ୟା, ଦେବୀ, ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଥିବା।
ସାଵିତ୍ରୀ ପ୍ରସଵିତ୍ରୀ ଚ ସଂସାରାର୍ଣଵତାରିଣୀ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ସାଧ୍ଯତେ ଧର୍ମୋ ମହଦ୍ଭିର୍ନ୍ନାର୍ଥରାଶିଭିଃ
ସାବିତ୍ରୀ, ସୃଷ୍ଟିର ମାତା, ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ, ଧନର ଭଣ୍ଡାର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।
ନିଷ୍କିଂଚନାସ୍ତୁ ମୁନଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଧର୍ମା ଦିଵଂ ଗତାଃ । ସଂତି ଦାନାନ୍ଯନେକାନି ନାନାଭେଦୈର୍ନୃପୋତ୍ତମ
ଯେଉଁ ଋଷିମାନେ କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଅଛି।
ଅନ୍ନଦାନାତ୍ପରଂ ନାସ୍ତି ପ୍ରାଣିନାଂ ଗତିଦାଯକମ୍ । ତସ୍ମାଦନ୍ନଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ପଯସା ଚ ସମନ୍ଵିତମ୍
ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ, ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି। ତେଣୁ ଦୁଧ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ମଧୁରେଣାପି ପୁଣ୍ଯେନ ଵଚସା ଚ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ନାସ୍ତ୍ଯନ୍ନାତ୍ତୁ ପରଂ ଦାନମିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ମିଠା କଥା ଓ ପୁଣ୍ୟ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଖାଦ୍ୟ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ।
ତାରଣାଯ ହିତାଯୈଵ ସୁଖସଂପତ୍ତିହେତଵେ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଵିଧିଵତ୍ପାତ୍ରେ ନିର୍ମଲେନାପି ଚେତସା
ଉଦ୍ଧାର, ଭଲ ଓ ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିୟମରେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକକୁ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ନୈକସ୍ଯ ପ୍ରଦାନସ୍ଯ ଫଲଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଭଵେନ୍ନରଃ । ଗ୍ରାସାଦ୍ଗ୍ରାସଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରସ୍ଥଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଏକ ମାତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ। ଗ୍ରାସ ପରେ ଗ୍ରାସ କିମ୍ବା ମୁଠି ପରିମାଣରେ ଦେବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅକ୍ଷଯଂ ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ଦାନସ୍ଯାପି ମହାଫଲମ୍ । ନ ଚ ପ୍ରସ୍ଥଂ ନ ଵା ମୁଷ୍ଟିଂ ନରସ୍ଯ ହି ନ ସଂଭଵେତ୍
ଏହି ଦାନର ମହାଫଳ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ମଣିଷ ପାଇଁ ଏକ ମୁଠି କିମ୍ବା ଏକ ଗ୍ରାସ ଦେବା କେବେ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅନାସ୍ତିକ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ପର୍ଵଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନଵଃ । ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚୈକଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚୈଵ ପ୍ରଭୋଜଯେତ୍
ଯଦି ଅନାସ୍ତିକ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ କୌଣସି ପର୍ବ ଆସେ, ତେବେ ଏକ ମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଏକସ୍ଯାପି ପ୍ରଧାନସ୍ଯ ଅନ୍ନସ୍ଯାପି ପ୍ରଜେଶ୍ଵର । ଜନ୍ମାଂତରଂ ସୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ଚାନ୍ନଂ ପ୍ରଭୁଂଜତି
ପ୍ରଜାପତି, ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମ ପାଏ ଓ ସଦା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରେ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ପାତ୍ରେ ସକୃନ୍ନରୈଃ । ଜନ୍ମାଂତରଂ ସୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନିତ୍ଯମେଵ ଭୁନକ୍ତି ଚ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଭକ୍ତିରେ ଏକଥର ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହାର ଫଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମରେ ମିଳିଥାଏ ଓ ସଦା ଭୋଗ କରାଯାଏ।
ଅନ୍ନଦାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ହି ନିତ୍ଯଶଃ । ମିଷ୍ଟାନ୍ନପାନଂ ଭୁଂଜଂତି ତେ ନରା ଅନ୍ନଦାଯିନଃ
ଯେମାନେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ଅନ୍ନମେଵ ଵଦଂତ୍ଯେତ ଋଷଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ । ପ୍ରାଣଭୂତଂ ନ ସଂଦେହମମୃତାଦ୍ଧି ସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଖାଦ୍ୟ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଆବଶ୍ୟକ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଯେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଅମୃତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ଓ ଏହା ଜୀବନର ମୂଳ।
ପ୍ରାଣାସ୍ତେନ ପ୍ରଦତ୍ତା ହି ଯେନ ଚାନ୍ନଂ ସମର୍ପିତମ୍ । ଅନ୍ନଦାନଂ ମହାରାଜ ଦେହି ତ୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ, ମହାରାଜ, ତୁମେ ଉତ୍ସାହର ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କର।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଵୈ ରାଜା ଜୈମିନେସ୍ତୁ ମହାତ୍ମନଃ । ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ଜୈମିନିଂ ଜ୍ଞାନପଂଡିତମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ମହାତ୍ମା ଜୈମିନିଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ପଚାରିଲେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜୈମିନିଙ୍କୁ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଚତୁର୍ନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା ଓ ଚ୍ୟବନଙ୍କର କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଚଉନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସୁବାହୁରୁଵାଚ- ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ମେ ଗୁଣାନ୍ବ୍ରୂହି ସାଂପ୍ରତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଭାଵିକମ୍
ସୁବାହୁ କହିଲେ— ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗର ଗୁଣଗୁଡିକ କହ; ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ କରିବି।