ଖଗାନ୍ନାନାଵିଧାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଧ୍ଵା କାଂଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରପାତଯେତ୍ । ପକ୍ଷିଣୋ ଘାତଯନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବର୍ହିଣଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ବିଶେଷ କରି ମୟୂରମାନେ ଅଧିକ ଭାବେ ନିଶାନା ହେଉଥିଲେ।
ଲୁବ୍ଧକୋ ହି ମହାପାପୋ ଦୁଷ୍ଟୋ ଦୁଷ୍ଟଜନପ୍ରିଯଃ । ଭାର୍ଯା ତଥାଵିଧା ତସ୍ଯ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ଚ ମହାମଯା
ଏହି ଶିକାରୀ ବଡ଼ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ। ତାଙ୍କର ଜଣେ ଝିଅ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି, ଚତୁର ଏବଂ ଚଳାକ।
ଏଵଂ ଵିହରତସ୍ତସ୍ଯ ବହୁକାଲୋ ଵ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ । ଏକଦା ନିଶି ପାପୀଯାନ୍ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଘୁରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା। ଏକ ଦିନ ରାତିରେ, ସେ ଅଧିକ ପାପୀ ଲୋକ ଶ୍ରୀଗଛ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
କୋଲଂ ହଂତୁଂ ଧନୁଃପାଣିଃ ଶରଂ ସଂଯୋଜ୍ଯ କାର୍ମୁକେ । ଏଵଂ ନିଶା ଗତା ତସ୍ଯ ଜାଗ୍ରତୋ ନିମିଷସ୍ଯ ହି । ମାଘମାସେ ସିତାଯାଂ ଵୈ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନଗାତ୍ମଜେ
କୋଳାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଧନୁଷ ଧରି, ସେ ତାରେ ତୀର ଲଗାଇଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତି ସେ ଜାଗିରହିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ।
ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷପତ୍ରାଣି ବହୂନି ତତ୍ର ସଂଚ୍ଛେଦଯାମାସ ରୁଷାନ୍ଵିତୋଽପି । ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷମୂଲେ ପରିଵର୍ତ୍ତମାନଂ ଲିଗଂ ଚ ତସ୍ଯୋପରିତାନି ପେତୁଃ
ସେଠାରେ, କ୍ରୋଧରେ ଅନେକ ଶ୍ରୀଗଛର ପତ୍ର କାଟିଦେଲେ। ସେହି ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରୀଗଛ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଚାଲିଫିରୁଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷପର୍ଣାନି ଚ ଦୈଵଯୋଗାତ୍ଜାତଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଶିଵପୂଜନଂ ତତ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେଇ ଶ୍ରୀଗଛର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ହେଇଗଲା।
ଗଂଡୂଷକାରିଣା ତେନ ସ୍ନପନଂ ଚ ମହତ୍କୃତମ୍ । ଅଜ୍ଞାନିନା ଚ ତେନୈଵ ପୁଷ୍କସେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ମୁଁହରେ ପାଣି ରଖି, ସେ ଏକ ବଡ଼ ସ୍ନାନ କଲେ। ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଷ୍କସ ଏହିପରି କାମ କଲେ।
ମାଘମାସେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଧୂଦଯେ । ପୁଷ୍କସୋ ହି ଦୁରାଚାରୋ ନିଷ୍ପନ୍ନୋ ଗତକଲ୍ମଷଃ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଷ୍କସ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଇଗଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପ୍ରଚଂଡା ଚ ଆଗତା ତସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ । ନିରାଶା ଚ ନିରାହାରା ଯତ୍ରାସୌ ପୁଷ୍କସଃ ସ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ଝିଅ ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ। ସେ ନିରାଶ ଏବଂ ଭୁଖା ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଷ୍କସ ରହୁଥିଲେ।
ନ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶୂକରସ୍ତେନ ମୃଗୋଽପି ମହିଷୋଽପି ଵା । ଅଶନାର୍ଥଂ ଚ ତସ୍ଯୈଵ ଅନ୍ନମାଦାଯ ଭାମିନୀ
ସେ କୌଣସି ଶୁଅ, ହରିଣ କିମ୍ବା ମହିଷ ଧରିପାରିଲେନି। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଚମକୁଥିବା ଝିଅ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଦେଲେ।
ତେନ ଦୃଷ୍ଟା ପ୍ରଚଂଡା ସା ଆଯାଂତୀ କ୍ରୂରଲୋଚନା । ସା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ନଦ୍ଯାଂ ଵୈ ଜଲମଧ୍ଯେ ପପାତ ହ
ସେ ତାଙ୍କ ରୁଷ୍ଟ ଝିଅକୁ, ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେ, ତାଙ୍କର ଝିଅ, ନଦୀର ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତାଵତ୍ତଯୋକ୍ତଶ୍ଚଂଡାତ୍ମା ଏହି ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ଭକ୍ଷଯ । ସମାନୀତଂ ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଚ ମତ୍ସ୍ଯମାଂସଂ ମଯାଧୁନା
ତାପରେ, ସେଇ ରୁଷ୍ଟମନା ଝିଅ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ଖାଅ, ମୁଁ ଏମିତି ମାଛ ଓ ମାଂସ ତୁମ ପାଇଁ ଆଣିଛି।'
କୃତଂ କିଂ ମୂଢ ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁର୍ମାଂସଂ ପାର୍ଶ୍ଵେ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ । ନାଶିତଂ ଚ ତ୍ଵଯା ମୂଢ କୁଟୁଂବଂ ଲଂଘତେ ତଵ
'ମୂଢ଼, ତୁମେ କଣ କରିଛ? ଗତକାଲି ମୁଁ ଆଣିଥିବା ମାଂସ ତୁମ ପାଖରେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ତୁମେ ଖାଇଦେଲ, ମୂଢ଼, ଏବେ ତୁମେ ଘରକୁ ଅବହେଳା କରୁଛ।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ଚଂଡାଯାଶ୍ଚଂଡରୂପଵାନ୍ । ଶିଵରାତ୍ର୍ଯୁପଵାସେନ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣେନ ଚ
ସେଇ ରୁଷ୍ଟ ଝିଅର କଥା ଶୁଣି, ସେ ରୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବର ପୁରୁଷ, ଶିବରାତ୍ରିର ଉପବାସ ଓ ରାତିରେ ଜାଗିଥିବା ଦ୍ୱାରା,
ଶୁଦ୍ଧାଂତଃକରଣୋ ଜାତଃ ସ୍ନାତୁଂ ନଦ୍ଯାଂ ଶୁଚିଵ୍ରତଃ । ଯାଵତ୍ସ୍ନାତି ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତାଵତ୍ଶ୍ଵା ତତ୍ର ଚାଗତଃ
ତାଙ୍କର ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ ପବିତ୍ରତାର ବ୍ରତ ଧରି ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନିଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ କୁକୁର ସେଠାକୁ ଆସିଲା।
ଶୁନା ତଦା ଭକ୍ଷିତଂ ଚ ସର୍ଵଂ ମାଂସଂ ସୁରେଶ୍ଵରି । ଚଂଡା ପ୍ରକୁପିତା ତଂ ଚ ଶ୍ଵାନଂ ହଂତୁମୁପସ୍ଥିତା
ସେତେବେଳେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବୀ, ସେଇ କୁକୁର ସମସ୍ତ ମାଂସ ଖାଇଦେଲା। ଚଣ୍ଡା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ କୁକୁରକୁ ମାରିବାକୁ ଯାଇଲେ।
ନିଵାରିତା ହି ଚଂଡେନ ଚଂଡା ପ୍ରକୁପିତା ତଦା । ନ ହଂତଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଚୈଷ କିମନେନାଶୁଭଂ କୃତମ୍
କିନ୍ତୁ ଚଣ୍ଡାଙ୍କୁ ଚଣ୍ଡ ରୋକିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ସେତେବେଳେ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ଥିଲେ। 'ତୁମେ ଏହାକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହିଏ କଣ ଖରାପ କରିଛି?'
ତଯୋକ୍ତଂ ଭକ୍ଷିତଂ ଚାନ୍ନଂ ଅନେନୈଵ ଦୁରାତ୍ମନା । କିଂ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ଷଯିତା ମୂଢ ଭଵିତାଦ୍ଯ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କୁକୁର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଦେଲା। ଏବେ ତୁମେ ଭୁଖା ହେଲେ କଣ ଖାଇବ?'
ପୁଷ୍କସ ଉଵାଚ। ଯଚ୍ଛୁନା ଭକ୍ଷିତଂ ଚାନ୍ନଂ ତେନାହଂ ପରିତୋଷିତଃ । କିମନେନ ଶରୀରେଣ ନଶ୍ଵରେଣ ଗତାଯୁଷା
ପୁଷ୍କସ କହିଲେ: କୁକୁର ଖାଇଥିବା ଭୋଜନ ମୋତେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଛି। ଏହି ନଷ୍ଟଶୀଳ ଦେହ, ଯାହାର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ତାହାର କଣ ଉପକାର?
ଯେ ପୁଷ୍ଯଂତି ଶରୀରଂ ଵୈ ସର୍ଵଭାଵେନ ଭାମିନି । ମୂଢାସ୍ତେ ପାପିନୋ ଜ୍ଞେଯା ଲୋକଦ୍ଵଯ ବହିଷ୍କୃତାଃ
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ମନ ଦେଇ ଦେହକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେମାନେ ମୂଢ଼ ଓ ପାପୀ ବୋଲି ଜଣାଯିବେ, ଦୁଇ ଜଗତରୁ ବାହାର ହୋଇଯିବେ।
ତସ୍ମାନ୍ମାନଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କାମଂ ଚାପି ଦୁରାତ୍ମତାମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥାଭାଵଵିମର୍ଶେନ ତତ୍ଵବୁଧ୍ଯା ସ୍ଥିରା ଭଵ
ସେଥିପାଇଁ, ଅଭିମାନ ଓ କାମନା, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିବା ଭାବନାରେ ଦୃଢ଼ ହେବା।
ଅହମେତଚ୍ଛରୀରଂ ଵୈ ଖଙ୍ଗଧାରଵ୍ରତେନ ଚ । ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଵରାରୋହେ କିଂ ଚିରଂଜୀଵନେନ ମେ
ଆଜି ମୁଁ ଏହି ଦେହକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କରିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ମୋ ପାଇଁ କଣ ଦରକାର?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଖଙ୍ଗମାକୃଷ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଭିନତ୍ତି କଂ ସ୍ଵକମ୍ । ଆଗତାଶ୍ଚ ଗଣାସ୍ତାଵଦ୍ବହଵଃ ଶିଵନୋଦିତାଃ
ଏପରି କହି, ସେ ତଳୱାର ଉଠାଇ ନିଜକୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଯେଉଁବେଳେ ଯାଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବହୁତ ଗଣ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିମାନାନି ବହୂନ୍ଯତ୍ର ଆଗତାନି ତଦଂତିକେ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଚୈଵ ତାନ୍ଯେଵଂ ଵିମାନାନି ଗଣାଂସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ବହୁତ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଯାନ ଆସିଥିଲା; ସେ ସେଠି ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଓ ଯାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଚାହିଁରହିଲେ।
ଉଵାଚ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁଷ୍କସୋଽପି ଚ ତାନ୍ପ୍ରତି । କସ୍ମାତ୍ସମାଗତା ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷଧାରିଣଃ
ପୁଷ୍କସ ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: ହେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରୁଥିବାମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ?
ସର୍ଵେ ସ୍ଫଟିକସଂକାଶାଃ ସର୍ଵେ ଚଂଦ୍ରାର୍ଦ୍ଧଶେଖରାଃ । କପର୍ଦିନଶ୍ଚର୍ମପରୀତଵାସସୋ ଭୁଜଂଗଭୋଗୈଃ କୃତହାରଭୂଷଣାଃ
ସମସ୍ତେ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ମାଥାରେ ଚାନ୍ଦ୍ର ଖଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଜଟା ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଓ ସାପ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ।
ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତା ରୁଦ୍ରସମାନଵୀର୍ଯା ଯଥାତଥଂ ଭୋ ଵଦତୋଚିତଂ ମମ । ପୁଷ୍କସେନ ତଦା ପୃଷ୍ଟା ଊଚୁସ୍ତେ ରୁଦ୍ରପାର୍ଷଦାଃ
ସେମାନେ ଶ୍ରୀମୟ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ପୁଷ୍କସ ପଚାରିଲେ: ମୋତେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ କହ, ହେ ପ୍ରଭୁ। ଏପରି ପଚାରିବା ପରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାର୍ଷଦମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଗଣା ଊଚୁଃ। ପ୍ରେଷିତାସ୍ମୋ ଵଯଂ ଚଂଡ ଶିଵେନ ପରମେଷ୍ଠିନା । ଆଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସସ୍ତ୍ରୀକୋ ଯାନମାରୁହ
ଗଣମାନେ କହିଲେ: ଆମେ କ୍ରୋଧୀ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପଠାଯାଇଛୁ। ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ତୁମ ଜନାନୀ ସହିତ ଏହି ଯାନରେ ଚଢ଼ିଯାଅ।
ଲିଗାର୍ଚନଂ କୃତଂ ଯଚ୍ଚ ତ୍ଵଯା ରାତ୍ରୌ ଶିଵସ୍ଯ ଚ । ତେନ କର୍ମଵିପାକେନ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ତୁମେ ଯେ ରାତିରେ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିଥିଲ, ସେହି କର୍ମର ଫଳରେ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଇଛ।
ତଥୋକ୍ତୋ ଵୀରଭଦ୍ରେଣ ଉଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ । କିଂ ମଯା ସୁକୃତଂ ଚୀର୍ଣଂ ପାପିନା ପୁଷ୍କସେନ ହି
ଏପରି ଭାବେ ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ। ପୁଷ୍କସ ହସି ହସି କହିଲେ: ମୁଁ ଏହି ପାପୀ କେଉଁ ଭଲ କାମ କରିଛି?