ଏଵଂ ଚତ୍ଵାରଃପାପିଷ୍ଠା ଏକସ୍ଥାନଂ ସମାଗତାଃ । କଃ କସ୍ଯାପି ନ ସଂପର୍କଂ ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନେନ ଚ
ଏଭଳି, ସେହି ଚାରିଜଣ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ; କେହି କାହା ସହିତ ଖାଇବା କିମ୍ବା ପିନ୍ଧିବା ଜିନିଷ ଭାଗ କରିନଥିଲେ।
କରୋତି ଚ ମହାଭାଗ ଵାର୍ତାଂ ଚକ୍ରୁଃ ପରସ୍ପରମ୍ । ନ ଵିଶଂତ୍ଯାସନେ ଚୈକେ ନ ସ୍ଵପଂତ୍ଯେକସଂସ୍ତରେ
ସେମାନେ ଆପସରେ କଥା ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଏଁ ଏକେଠି ବସିବାକୁ ଚାହୁଁନଥିଲେ, କିଏଁ ଏକେଠି ଶୋଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁନଥିଲେ।
ଏଵଂ ଦୁଃଖସମାଵିଷ୍ଟା ନାନାତୀର୍ଥେଷୁ ଵୈ ଗତାଃ । ତେଷାଂ ତୁ ପାପକା ଘୋରା ନ ନଶ୍ଯଂତି ଚ ନଂଦନ
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ, ନନ୍ଦନ, ସେମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ପାପ ଶେଷ ହେଲାନି।
ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ତୀର୍ଥାନାଂ ମହାପାତକନାଶନେ । ଵିଦୁରାଦ୍ଯାସ୍ତତସ୍ତେ ତୁ ଗତାଃ କାଲଂଜରଂ ଗିରିମ୍
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ପାପ ନଷ୍ଟ କରିବାର କ୍ଷମତା ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ବିଦୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଏକନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଗୁରୁତୀର୍ଥରେ ଚ୍ୟବନଙ୍କର କଥାର ଏକାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- କାଲଂଜରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନିଵସଂତି ସୁଦୁଃଖିତାଃ । ମହାପାପୈସ୍ତୁ ସଂଦଗ୍ଧା ହାହାଭୂତା ଵିଚେତନାଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— କାଳଞ୍ଜରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ରହିଲେ; ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ପୋଡ଼ି, ହତାଶ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ତତ୍ର କଶ୍ଚିତ୍ସମାଯାତଃସିଦ୍ଧଶ୍ଚୈଵ ମହାଯଶାଃ । ତେନ ପୃଷ୍ଟାଃ ସୁଦୁଃଖାର୍ତା ଭଵଂତଃ କେନ ଦୁଃଖିତାଃ
ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ୍ୟତି ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ଆସିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେମାନେ କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖିତ?'
ସ ତୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵିଶାରଦଃ । ତେଷାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାପାପଂ କୃପାଂ ଚକ୍ରେ ସୁପୁଣ୍ଯଭାକ୍
ସେମାନେ ସେହି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ପାପ ବୁଝି, ଅତି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଥିବାରୁ ଦୟା କରିଲେ।
ସିଦ୍ଧ ଉଵାଚ- ଅମାସୋମସମାଯୋଗେ ପ୍ରଯାଗଃ ପୁଷ୍କରଶ୍ଚ ଯଃ । ଅର୍ଘତୀର୍ଥଂ ତୃତୀଯଂ ତୁ ଵାରାଣସୀ ଚତୁର୍ଥକା
ସିଦ୍ଧ କହିଲେ— 'ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯୋଗରେ ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ତୃତୀୟ ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଭାବେ ବାରାଣସୀ—'
ଗଚ୍ଛଂତୁ ତତ୍ର ଵୈ ଯୂଯଂ ଚତ୍ଵାରଃ ପାତକାଵିଲାଃ । ଗଂଗାଂଭସି ଯଦା ସ୍ନାତାସ୍ତଦା ମୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯଥ
'ତୁମେ ଚାରିଜଣ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଅ; ଯେତେବେଳେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବ, ସେତେବେଳେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।'
ପାତକେଭ୍ଯୋ ନ ସଂଦେହୋ ନିର୍ମଲତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯଥ । ଆଦିଷ୍ଟାସ୍ତେନ ଵୈ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣେମୁସ୍ତଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
'ପାପରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଦ୍ଧତା ପାଇବ; ସେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ପରେ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।'
କାଲଂଜରାତ୍ତତୋ ଜଗ୍ମୁଃ ସତ୍ଵରଂ ପାପପୀଡିତାଃ । ଵାରାଣସୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ଚୈ ଵଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ପାପରେ ପୀଡ଼ିତ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ କାଳଞ୍ଜରରୁ ବେରିଗଲେ; ବାରାଣସୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ପ୍ରଯାଗଂ ପୁଷ୍କରଂ ଚୈଵ ଅର୍ଘତୀର୍ଥଂ ତୁ ସତ୍ତମ । ଅମାସୋମଂ ସୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଚ ମହାପୁରୀମ୍
ହେ ଉତ୍ତମ, ସେମାନେ ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର ଓ ଅର୍ଘତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ପହଞ୍ଚି, ପରେ ମହାନଗରକୁ ଗଲେ।
ଵିଦୁରଶ୍ଚଂଦ୍ରଶର୍ମା ଚ ଵେଦଶର୍ମା ତୃତୀଯକଃ । ଵୈଶ୍ଯୋ ଵଂଜୁଲକଶ୍ଚୈଵ ସୁରାପଃ ପାପଚେତନଃ
ବିଦୁର, ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା, ତୃତୀୟ ବେଦଶର୍ମା ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ବଂଜୁଳକ—ଏହି ଚାରିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ବଂଜୁଳକ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ପାପମନା ବ୍ୟକ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ପର୍ଵଣି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ସ୍ନାତା ଗଂଗାଂଭସି ଦ୍ଵିଜ । ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଗୋଵଧାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ କିଲ୍ବିଷୈଃ
ସେହି ପବିତ୍ର ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ସେହି ସ୍ନାନରେ, ଗୋହତ୍ୟା ଭଳି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଗୁରୁହତ୍ଯା ସୁରାପାନାଦି ପାତକୈଃ । ଲିପ୍ତାନି ତାନି ତୀର୍ଥାନି ପରିଭ୍ରମଂତି ମେଦିନୀମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଗୁରୁ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ ଭଳି ପାପରେ ଲିପ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଏ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥାଏ।
ପୁଷ୍କରୋ ଅର୍ଧତୀର୍ଥସ୍ତୁ ପ୍ରଯାଗଃ ପାପନାଶନଃ । ଵାରାଣସୀ ଚତୁର୍ଥୀ ତୁ ଲିପ୍ତା ପାପୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ପୁଷ୍କର ଅର୍ଧ ତୀର୍ଥ, ପ୍ରୟାଗ ପାପ ନାଶକ, ବାରାଣସୀ ଚତୁର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠାରେ ପାପ ଲାଗିଛି।
କୃଷ୍ଣତ୍ଵଂ ପେଦିରେ ସର୍ଵେ ହଂସରୂପେଣ ବଭ୍ରମୁଃ । ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵ ସୁତୀର୍ଥେଷୁ ସ୍ନାନଂ ଚକ୍ରୁର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କଳା ରଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହେଲେ, ହଂସ ରୂପରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ; ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ସ୍ନାନ କଲେ।
କୃଷ୍ଣତ୍ଵଂ ନୈଵ ଗଚ୍ଛେତ ତେଷାଂ ପାପେନ ଚାଗତମ୍ । ସୁତୀର୍ଥେଷୁ ମହାରାଜ ସ୍ନାତାଃ ସର୍ଵେଷୁ ଵୈ ପୁନଃ
ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପୁନିଥରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଦେହ କଳା ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଯେ ପାପ ଆସିଥିଲା, ସେହିପଣି ରହିଯାଏନାହିଁ।
ଯଂ ଯଂ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଂତ୍ଯେତେ ସର୍ଵେ ତୀର୍ଥା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ହଂସରୂପେଣ ଵୈ ଯାଂତି ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତୁ ସୁଦୁଃଖିତାଃ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ହଂସ ରୂପେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଯାଆନ୍ତି।
ଭାର୍ଯାଃ ପାତକରୂପାଶ୍ଚ ଭ୍ରମଂତି ପରିତସ୍ତଥା । ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିସୁ ତୀର୍ଥାନି ହଂସରୂପେଣ ବଭ୍ରମୁଃ
ସେମାନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପାପର ଆକାର ଧରି ସେହିପରି ଚାରିପାଖରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଏହି ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ତୀର୍ଥରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ହଂସ ରୂପେ ଘୁରିଲେ।
ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସୁ ମହାରାଜ ମହାତୀର୍ଥୈଃ ସମଂ ପୁନଃ । ମାନସଂ ଚାଗତାସ୍ତେ ଚ ପାତକାକୁଲମାନସାଃ
ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଏହି ମହାତୀର୍ଥମାନେ ସହିତ ପୁନିଥରେ ମାନସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମନ ପାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ର ସ୍ନାତା ମହାରାଜ ନ ଜହାତି ଚ ପାତକଃ । ଲଜ୍ଜଯାଵିଷ୍ଟମନସା ମାନସୋ ହଂସରୂପଧୃକ୍
ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପ ଛାଡ଼ିଯାଏନାହିଁ; ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ମନ ସହିତ ମାନସରେ ହଂସ ରୂପୀ ଜଣେ ରହିଗଲେ।
ସଂଜାତଃ କୃଷ୍ଣକାଯସ୍ତୁ ଯଂ ତ୍ଵଂ ଵୈ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ପୁରା । ରେଵାତୀରଂ ତତୋ ଜଗ୍ମୁରୁତ୍ତରଂ ପାପନାଶନମ୍
ଯିଏ କଳା ଦେହ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଦେଖିଥିଲ, ସେ ପରେ ଉତ୍ତର ରେବା ତଟକୁ ଗଲେ, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
କୁବ୍ଜାଯାଃ ସଂଗମେ ତେ ତୁ ସୁରସିଦ୍ଧନିଷେଵିତେ । ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ପାପେଭ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
କୁବ୍ଜା ନଦୀ ସଂଗମରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଆସନ୍ତି, କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମାତ୍ରେ ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵିହାଯ ଵର୍ଣମେଵୈତଂ ସୁକୃତଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ମିରେ । ଯଂ ଯଂ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଂତ୍ଯେତେ ହଂସାଃ ସ୍ନାନଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ
ସେମାନେ ସେଇ ରଙ୍ଗକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ନିଜ ପୁଣ୍ୟକୁ ପୁନି ଫେରିଲେ; ଯେଉଁଠି ହଂସମାନେ ଯାଉଥିଲେ, ସେଠି ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ।
ଜହସୁସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାତକଂ ନୈଵ ଗଚ୍ଛତି । ତୋଯାନଲେନ କୁବ୍ଜାଯାଃ ପାତକଂ ଵରମେଵ ଚ
ସେହି ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ପାପ ଯାଉନାହିଁ, ତେଣୁ ହସିଲେ; କୁବ୍ଜା ନଦୀର ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପାପ ସତ୍ୟରେ ନଶ୍ଟ ହେଲା।
ଭସ୍ମାଵଶେଷଂ ସଂଜାତଂ ତଦା ମୃତାସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଗୁରୋର୍ହତ୍ଯା ସୁରାପାନାଗମାଗମାଃ
ତାପରେ କେବଳ ଭସ୍ମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା, ଏବଂ ସେହି ନାରୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଗୁରୁ ହତ୍ୟା ଓ ମଦ୍ୟପାନ ଭଳି ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା।
ଭସ୍ମୀଭୂତାସ୍ତୁ ସଂଜାତା ରେଵାଯାଃ କୁବ୍ଜଯା ହତାଃ । ତାସ୍ତୁ ହତା ମହାଭାଗ ଯା ମୃତାସ୍ତୁ ସରିତ୍ତଟେ
ସେମାନେ ରେବା ନଦୀର କୁବ୍ଜା ସଂଗମରେ ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲେ; ଯେମାନେ ନଦୀତଟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ହେ ମହାଭାଗ, ସେମାନେ ଏଭଳି ନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ସୁତୀର୍ଥାନାଂ ହଂସରୂପେଣ ତାନି ତୁ । ସାର୍ଦ୍ଧଂ ହଂସଃ ସମାଯାତୋ ଵିଦ୍ଧି ତଂ ତ୍ଵଂ ତୁ ମାନସମ୍
ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ତୀର୍ଥ ହଂସ ରୂପେ, ସେହି ହଂସ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ; ତୁମେ ଜାଣ, ସେହି ହଂସଟି ହେଉଛି ମାନସ।