ଵାରାଣସୀ ଚାର୍ଘତୀର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ତା ରାଜତ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍
ବାରାଣସୀ ଓ ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ସର୍ବାଧିକ ମହିମା ଲାଭ କଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଅସ୍ତି ପଂଚାଲଦେଶେଷୁ ଵିଦୁରୋ ନାମ କ୍ଷତ୍ରିଯଃ । ତେନ ମୋହପ୍ରସଂଗେନ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ନିହତଃ ପୁରାଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ବିଦୁର ନାମକ ଏକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ; ସେ ମୋହବଶତଃ ଏକଥର ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଶିଖାସୂତ୍ରଵିହୀନସ୍ତୁ ତିଲକେନ ଵିଵର୍ଜିତଃ । ଭିକ୍ଷାର୍ଥମଟତେସୋଽପି ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋହଂ ସମାଗତଃ
ଯେଉଁଠି ଚୁଡ଼ା ଓ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ନାହିଁ, ତିଳକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଘୁରୁଛନ୍ତି, କହୁଛନ୍ତି— 'ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ମୁଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି।'
ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନାଯ ସୁରାପାଯ ଭିକ୍ଷା ଚାନ୍ନଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍ । ଗୃହେଷ୍ଵେଵଂ ସମସ୍ତେଷୁ ଭ୍ରମତେ ଯାଚତେ ପୁରା
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଓ ମଦପାନ କରୁଥିବାକୁ ଭିକ୍ଷା ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ। ସେ ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଘରେ ଘରେ ଘୁରି ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଅଟିତ୍ଵୈଵ ସମାଗତଃ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ନ ତସ୍ଯାପି ପ୍ରଯାତି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଘୁରି ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏନି।
ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯଦହ୍ଯମାନେନ ଚେତସା । ସଂସ୍ଥିତୋ ଵିଦୁରଃ ପାପୋ ଦୁଃଖଶୋକସମନ୍ଵିତଃ
ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ବସି, ମନ ଦୁଃଖରେ ଜଳୁଥିବା, ସେ ପାପୀ ବିଦୁର ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ରହିଲେ।
ଚଂଦ୍ରଶର୍ମା ତତୋ ଵିପ୍ରୋ ମହାମୋହେନ ପୀଡିତଃ । ନ୍ଯଵସନ୍ମାଗଧେ ଦେଶେ ଗୁରୁଘାତକରଶ୍ଚ ସଃ
ତାପରେ ବଡ଼ ମୋହରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା ମାଗଧ ଦେଶରେ ରହିଲେ, ଯିଏ ଗୁରୁ ହନ୍ତା ଥିଲେ।
ସ୍ଵଜନୈର୍ବଂଧୁଵର୍ଗୈଶ୍ଚ ପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । ସ ହି ତତ୍ର ସମାଯାତୋ ଯତ୍ରାସୌ ଵିଦୁରଃ ସ୍ଥିତଃ
ନିଜ ଲୋକ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନିଷ୍ଯ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଦୁର ବସିଥିଲେ।
ଶିଖାସୂତ୍ରଵିହୀନସ୍ତୁ ଵିପ୍ରଲିଂଗୈର୍ଵିଵର୍ଜିତଃ । ତଦାସୌ ପୃଚ୍ଛିତସ୍ତେନ ଵିଦୁରେଣ ଦୁରାତ୍ମନା
ଚୁଡ଼ା, ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବିନା, ସେଉଁଠି ସେ ଦୁଷ୍ଟ ବିଦୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯାଇଲେ।
ଭଵାନ୍କୋ ହି ସମାଯାତୋଃ ଦୁର୍ଭଗୋ ଦଗ୍ଧମାନସଃ । ଵିପ୍ରଲିଂଗଵିହୀନସ୍ତୁ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଭ୍ରମସେ ମହୀମ୍
'ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଅଭାଗା, ମନ ଦୁଃଖରେ ଜଳୁଛି? ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବିନା କାହିଁକି ଏହି ଭୂମିରେ ଘୁରୁଛ?'
ଵିଦୁରେଣୋକ୍ତମାତ୍ରସ୍ତୁ ଚଂଦ୍ରଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜାଧମଃ । ଆଚଷ୍ଟେ ସର୍ଵମେଵାପି ଯଥାପୂର୍ଵକୃତଂ ସ୍ଵକମ୍
ଏଭଳି ବିଦୁର ପଚାରିବା ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା, ଅପମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଜ ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ।
ପାତକଂ ଚ ମହାଘୋରଂ ଵସତା ଚ ଗୁରୋର୍ଗୃହେ । ମହାମୋହଗତେନାପି କ୍ରୋଧେନାକୁଲିତେନ ଚ
ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ରହିବା ସମୟରେ, ବଡ଼ ମୋହ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିଲେ।
ଗୁରୋର୍ଘାତଃ କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ଦଗ୍ଧୋସ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଚଂଦ୍ରଶର୍ମା ଚ ଵୃତ୍ତାଂତମୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵମପୃଚ୍ଛତ
'ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମାରିଥିଲି, ଏହିପାଇଁ ଏବେ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ପୁଡ଼ୁଛି।' ସମସ୍ତ କଥା କହି ହେବା ପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଭଵାନ୍କୋ ହି ସୁଦୁଃଖାତ୍ମା ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ଵିଦୁରେଣ ସମାସେନ ଆତ୍ମପାପଂ ନିଵେଦିତମ୍
'ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଦୁଃଖିତ, ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ବସିଛ?' ବିଦୁର ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ନିଜ ପାପ କଥା କହିଦେଲେ।
ଅଥ କଶ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତୃତୀଯଃ ଶ୍ରମକର୍ଷିତଃ । ଵେଦଶର୍ମେତି ଵୈ ନାମ ବହୁପାତକସଂଚଯଃ
ତାପରେ ଏକ ତୃତୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରମରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ନାମ ବେଦଶର୍ମା, ଅନେକ ପାପ କରିଥିବା, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମପି ସୁସଂପୃଷ୍ଟଃ କୋ ଭଵାନ୍ଦୁଃଖିତାକୃତିଃ । କସ୍ମାଦ୍ଭ୍ରମସି ଵୈ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଵଦ ଭାଵଂ ତ୍ଵମାତ୍ମନଃ
ସେଉଁଠି ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଦୁଃଖରେ ଦେଖାଯାଉଛ? କାହିଁକି ଏହି ଭୂମିରେ ଘୁରୁଛ? ନିଜ ଅବସ୍ଥା କହ।'
ଵେଦଶର୍ମା ତତଃ ସର୍ଵମାତ୍ମଚେଷ୍ଟିତମେଵ ଚ । କଥଯାମାସ ତାଭ୍ଯାଂ ଵୈ ହ୍ଯଗମ୍ଯାଗମନଂ କୃତମ୍
ତାପରେ ବେଦଶର୍ମା ନିଜ କର୍ମ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଧିକ୍କୃତଃ ସର୍ଵଲୋକୈଶ୍ଚ ଅନ୍ଯୈଃ ସ୍ଵଜନବାଂଧଵୈଃ । ତେନ ପାପେନ ସଂଲିପ୍ତୋ ଭ୍ରମାମ୍ଯେଵଂ ମହୀମିମାମ୍
'ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ନିଜ ଲୋକ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ଏଭଳି ଭୂମିରେ ଘୁରୁଛି।'
ଵଂଜୁଲୋ ନାମ ଵୈଶ୍ଯୋଥ ସୁରାପାଯୀ ସମାଗତଃ । ସ ଗୋଘ୍ନଶ୍ଚ ଵିଶେଷେଣ ତୈଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଟୋ ଯଥା ପୁରା
ତାପରେ ବଣ୍ଜୁଳ ନାମକ ଏକ ବଣିକ, ମଦପାନ କରୁଥିବା, ଏଠାକୁ ଆସିଲେ; ସେ ବିଶେଷ କରି ଗୋହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ପଚାରିଲେ।
ତେନ ଆଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ପାତକଂ ଯତ୍ପୁରାକୃତମ୍ । ତୈରାକର୍ଣିତମନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯପ୍ରଭାଷିତମ୍
ସେ ନିଜ ପୂର୍ବ ପାପ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ।
ଏଵଂ ଚତ୍ଵାରଃପାପିଷ୍ଠା ଏକସ୍ଥାନଂ ସମାଗତାଃ । କଃ କସ୍ଯାପି ନ ସଂପର୍କଂ ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନେନ ଚ
ଏଭଳି, ସେହି ଚାରିଜଣ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ; କେହି କାହା ସହିତ ଖାଇବା କିମ୍ବା ପିନ୍ଧିବା ଜିନିଷ ଭାଗ କରିନଥିଲେ।
କରୋତି ଚ ମହାଭାଗ ଵାର୍ତାଂ ଚକ୍ରୁଃ ପରସ୍ପରମ୍ । ନ ଵିଶଂତ୍ଯାସନେ ଚୈକେ ନ ସ୍ଵପଂତ୍ଯେକସଂସ୍ତରେ
ସେମାନେ ଆପସରେ କଥା ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କିଏଁ ଏକେଠି ବସିବାକୁ ଚାହୁଁନଥିଲେ, କିଏଁ ଏକେଠି ଶୋଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁନଥିଲେ।
ଏଵଂ ଦୁଃଖସମାଵିଷ୍ଟା ନାନାତୀର୍ଥେଷୁ ଵୈ ଗତାଃ । ତେଷାଂ ତୁ ପାପକା ଘୋରା ନ ନଶ୍ଯଂତି ଚ ନଂଦନ
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; କିନ୍ତୁ, ନନ୍ଦନ, ସେମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ପାପ ଶେଷ ହେଲାନି।
ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ତୀର୍ଥାନାଂ ମହାପାତକନାଶନେ । ଵିଦୁରାଦ୍ଯାସ୍ତତସ୍ତେ ତୁ ଗତାଃ କାଲଂଜରଂ ଗିରିମ୍
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ପାପ ନଷ୍ଟ କରିବାର କ୍ଷମତା ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ବିଦୁର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଏକନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଗୁରୁତୀର୍ଥରେ ଚ୍ୟବନଙ୍କର କଥାର ଏକାନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- କାଲଂଜରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନିଵସଂତି ସୁଦୁଃଖିତାଃ । ମହାପାପୈସ୍ତୁ ସଂଦଗ୍ଧା ହାହାଭୂତା ଵିଚେତନାଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— କାଳଞ୍ଜରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ରହିଲେ; ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ପୋଡ଼ି, ହତାଶ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ତତ୍ର କଶ୍ଚିତ୍ସମାଯାତଃସିଦ୍ଧଶ୍ଚୈଵ ମହାଯଶାଃ । ତେନ ପୃଷ୍ଟାଃ ସୁଦୁଃଖାର୍ତା ଭଵଂତଃ କେନ ଦୁଃଖିତାଃ
ସେଠାରେ ଏକ ମହାନ୍ୟତି ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ଆସିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଦେଖି, ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେମାନେ କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖିତ?'
ସ ତୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଜ୍ଞାନଵିଶାରଦଃ । ତେଷାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାପାପଂ କୃପାଂ ଚକ୍ରେ ସୁପୁଣ୍ଯଭାକ୍
ସେମାନେ ସେହି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ପାପ ବୁଝି, ଅତି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଥିବାରୁ ଦୟା କରିଲେ।
ସିଦ୍ଧ ଉଵାଚ- ଅମାସୋମସମାଯୋଗେ ପ୍ରଯାଗଃ ପୁଷ୍କରଶ୍ଚ ଯଃ । ଅର୍ଘତୀର୍ଥଂ ତୃତୀଯଂ ତୁ ଵାରାଣସୀ ଚତୁର୍ଥକା
ସିଦ୍ଧ କହିଲେ— 'ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯୋଗରେ ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ତୃତୀୟ ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଭାବେ ବାରାଣସୀ—'
ଗଚ୍ଛଂତୁ ତତ୍ର ଵୈ ଯୂଯଂ ଚତ୍ଵାରଃ ପାତକାଵିଲାଃ । ଗଂଗାଂଭସି ଯଦା ସ୍ନାତାସ୍ତଦା ମୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯଥ
'ତୁମେ ଚାରିଜଣ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଅ; ଯେତେବେଳେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବ, ସେତେବେଳେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।'