ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯାଂ ମହାଘୋରାଂ ନାଶଯେତ୍କଃ ସମର୍ଥଵାନ୍ । ରାଜଦ୍ରୋହାନ୍ମହାପାପଂ ବହୁପୀଡାପ୍ରଦାଯକମ୍
ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥିବା ମହାପାପ, ଯାହା ଅନେକ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସେଗୁଡିକୁ କିଏ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ?
ମିତ୍ରଦ୍ରୋହାତ୍ତଥା ଚାନ୍ଯଦନ୍ଯଦ୍ଵିଶ୍ଵାସଘାତକମ୍ । ଦେଵଭେଦଂ ତଥା ଚାନ୍ଯଂ ଲିଂଗଭେଦମତଃ ପରମ୍
ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେବା, ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ଲାଗେଇବା, ଏବଂ ଲିଙ୍ଗକୁ ଅପମାନ କରିବା ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପକୁ କିଏ ଦୂର କରିପାରିବେ?
ଵୃତ୍ତିଚ୍ଛେଦଂ ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଗୋପ୍ରଚାରପ୍ରଣାଶନମ୍ । ଆଗାରଦହନଂ ଚାନ୍ଯଦ୍ଗୃହଦୀପନକଂ ତଥା
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା କାଟିଦେବା, ଗୋଚର ଭୂମି ନଷ୍ଟ କରିଦେବା, ଘରକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇଦେବା ଏବଂ ଘରର ଦୀପକୁ ଜଳାଇଦେବା ଭଳି ପାପ—
ଷୋଡଶୈତେ ମହାପାପା ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ତଥା । ସ୍ଵାମିତ୍ଯାଗାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ରଣସ୍ଥାନାତ୍ପଲାଯନାତ୍
ଏହି ଷୋଳ ଟି ମହାପାପ, ଅପରିଚିତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ, ସ୍ୱାମୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇଯିବା—
ଏତାନି ନାଶଯେତ୍କୋ ଵୈ ସମର୍ଥସ୍ତୀର୍ଥଉତ୍ତମଃ । ସମର୍ଥୋ ଭଵତାଂ ମଧ୍ଯେ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିନା ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପକୁ କିଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥମାନେ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିନା ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ? ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଏହି କାମରେ ସମର୍ଥ?
ପଶ୍ଯତାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ନାରଦସ୍ଯ ଚ ପଶ୍ଯତଃ । ବ୍ରୁଵଂତୁ ସର୍ଵେ ସଂଚିଂତ୍ଯ ଵିଚାର୍ଯୈଵଂ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ନାରଦ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ଶୁଭେ ଵାକ୍ଯେ ଦେଵରାଜ୍ଞାମହାତ୍ମନା । ସଂମଂତ୍ର୍ଯ ତୀର୍ଥରାଜେନ ପ୍ରୋଚୁଃ ଶକ୍ରଂ ସଭାଗତମ୍
ଏଭଳି ଶୁଭ କଥା ମହାତ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା କହିଲେ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ସେମାନେ ସଭାରେ ବସିଥିବା ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତୀର୍ଥାନ୍ଯୂଚୁଃ - ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମୋ ଦେଵରାଜ ନମୋସ୍ତୁ ତେ । ସଂତି ଵୈ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵପାପହରାଣି ଚ
ତୀର୍ଥମାନେ କହିଲେ— 'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଶୁଣନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଅଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ।'
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତାନ୍ସୁରେଶ୍ଵର । ମହାଘୋରାନ୍ସୁଦୀପ୍ତାଂଶ୍ଚ ନାଶିତୁଂ ନୈଵ ଶକ୍ନୁମଃ
'ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଆପଣ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ତୀବ୍ର ପାପ, ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ଆଦି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ଆମେ ନଶ୍ଟ କରିପାରୁନାହିଁ।'
ପ୍ରଯାଗଃ ପୁଷ୍କରଶ୍ଚୈଵ ଅର୍ଘତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍ । ଵାରାଣସୀ ମହାଭାଗ ସମର୍ଥା ପାପନାଶିନୀ
'ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ଏବଂ ବାରାଣସୀ— ଏହି ଚାରିଟି ତୀର୍ଥ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ପାପ ନଶ୍ଟ କରିବାରେ ସମର୍ଥ।'
ମହାପାତକନାଶାର୍ଥେ ଚତ୍ଵାରୋମିତଵିକ୍ରମାଃ । ଉପପାତକନାଶାର୍ଥଂ ଚତ୍ଵାରୋମିତଵିକ୍ରମାଃ
'ମହାପାପ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଚାରିଟି ବଳଶାଳୀ ତୀର୍ଥ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି; ଛୋଟ ପାପ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଚାରିଟି ଅଳ୍ପଶକ୍ତି ତୀର୍ଥ ରହିଛି।'
ସୃଷ୍ଟା ଧାତ୍ରା ଚ ଦେଵେଂଦ୍ର ପୁଷ୍କରାଦ୍ଯା ମହାବଲାଃ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତୀର୍ଥାନାଂ ସୁରରାଟ୍ ତତଃ
'ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପୁଷ୍କର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଳଶାଳୀ ତୀର୍ଥମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାମ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି।' ଏହି କଥା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା—
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟସ୍ତେଷାଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଚକାର ସଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ତୁତି ରଚନା କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ । ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନୁପାଖ୍ୟାନ ଭିତରେ ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା ଓ ଚ୍ୟବନଙ୍କର କଥାର ନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଭିଭୂତସ୍ତୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯଦା ପୁରା । ଗୌତମସ୍ଯ ପ୍ରିଯାସଂଗାଦଗମ୍ଯାଗମନଂ ମହତ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ପୂର୍ବେ ଏକଥର, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ, ଗୌତମଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସହିତ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ।
ସଂଜାତଂ ପାତକଂ ତସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତୋ ଦେଵୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ । ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ତପସ୍ତେପେ ନିରାଲଂବୋ ନିରାଶ୍ରଯଃ
ସେହି ପାପ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଲା, ଦେବତାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ହରାଇ, ଏକାକି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତପୋଂତେ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଋଷଯୋ ଯକ୍ଷକିନ୍ନରାଃ । ଦେଵରାଜସ୍ଯ ପୂଜାର୍ଥମଭିଷେକଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ଅଭିଷେକ କରିଲେ।
ଦେଶଂ ମାଲଵକଂ ନୀତ୍ଵା ଦେଵରାଜଂ ସୁତୋତ୍ତମ । ଚକ୍ରେ ସ୍ନାନଂ ମହାଭାଗ କୁଂଭୈରୁଦକପୂରିତୈଃ
ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ମାଳବ ଦେଶକୁ ନେଇଗଲେ ଓ ଜଳଭରା କୁମ୍ଭରେ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ସ୍ନାପିତୁଂ ପ୍ରଥମଂ ନୀତୋ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ସ୍ଵଯଂ ତତଃ । ପ୍ରଯାଗେ ତୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଅର୍ଘତୀର୍ଥେ ତତଃ ପୁନଃ
ପ୍ରଥମେ, ତାଙ୍କୁ ବାରାଣସୀକୁ ନେଇ ସ୍ନାନ କରାଗଲା, ତାପରେ ପୁଣି ପ୍ରୟାଗର ଅର୍ଘତୀର୍ଥକୁ ନେଇ ଯାଇଲେ, ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ।
ପୁଷ୍କରେଣ ମହାତ୍ମାସୌ ସ୍ନାପିତଃ ସ୍ଵଯମେଵ ହି । ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିଃ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ମୁନିଵୃଂଦୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ପୁଷ୍କରରେ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମୁନିମାନେ ମିଶି ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ନାଗୈର୍ଵୃକ୍ଷୈର୍ନାଗସର୍ପୈର୍ଗଂଧର୍ଵୈସ୍ତୁ ସକିନ୍ନରୈଃ । ସ୍ନାପିତୋ ଦେଵରାଜସ୍ତୁ ଵେଦମଂତ୍ରୈଃ ସୁସଂସ୍କୃତଃ
ନାଗ, ବୃକ୍ଷ, ନାଗସର୍ପ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମିଶି, ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଭଲଭାବେ ଦେବରାଜଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ମୁନିଭିଃ ସର୍ଵପାପଘ୍ନୈସ୍ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଶୁଦ୍ଧେ ତସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗେ ସହସ୍ରାକ୍ଷେ ମହାତ୍ମନି
ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ ସେ ସମୟରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଗତା ତସ୍ଯ ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ତଥା । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ତତୋ ନଷ୍ଟା ଅଗମ୍ଯାଗମନେନ ଚ
ତାଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କର ପାପ ଦୂର ହେଲା; ଏଭଳି ଦୁଇଟି ପାପ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଗଲା।
ପାପେନ ତେନ ଘୋରେଣ ସାର୍ଦ୍ଧମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଭୂତଲେ । ସୁପ୍ରସନ୍ନଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ତୀର୍ଥେଭ୍ଯୋ ହି ଵରଂ ଦଦୌ
ସେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହେଲେ ଓ ପୃଥିବୀର ତୀର୍ଥମାନେକୁ ବର ଦେଲେ।
ଭଵଂତସ୍ତୀର୍ଥରାଜାନୋ ଭଵିଷ୍ଯଥ ନ ସଂଶଯଃ । ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପଵିତ୍ରାଶ୍ଚ ଯସ୍ମାଦହଂ ଵିମୋକ୍ଷିତଃ
"ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋର କୃପାରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛି, ସେଠି ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବ।"
ସୁଘୋରାତ୍କିଲ୍ବିଷାଦତ୍ର ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଵିମଲୈରହମ୍ । ଏଵଂ ତେଭ୍ଯୋ ଵରଂ ଦତ୍ଵା ମାଲଵାଯ ଵରଂ ଦଦୌ
"ଏଠାରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁଁ ତୁମେ ପବିତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହେଲି; ସେମାନେକୁ ବର ଦେଇ, ଏବେ ମୁଁ ମାଳବକୁ ବର ଦେଲି।"
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ମଲଂ ମେଽଦ୍ଯ ଵିଧୃତଂ ଶ୍ରମଦାଯକମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ଧନଧାନ୍ଯୈରଲଂକୃତଃ
"ତୁମେ ଆଜି ମୋର ମଳ ଓ କ୍ଷୟ ଧରିଥିଲ, ତେଣୁ ତୁମେ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେବ।"
ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଦେହୋ ମତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ସୁଦୁଃକାଲୈର୍ଵିନା ତ୍ଵଂ ତୁ ଭଵିଷ୍ଯସି ସୁପୁଣ୍ଯଵାନ୍
"ମୋର କୃପାରେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହେବ; ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ସମୟ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ସଦା ପୁଣ୍ୟବାନ ରହିବ।"
ଏଵଂ ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଦତ୍ଵା ଦେଵରାଜଃ ପୁରଂଦରଃ । କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ଦେଶୋ ମାଲଵକସ୍ତଥା
ଏଭଳି ବର ଦେଇ, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ପୁରନ୍ଦର ଅଖଣ୍ଡଳ ସହିତ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ମାଳବ ଦେଶକୁ ବର ଦେଇ।
ଆଖଂଡଲେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତେ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ମିରେ । ସୂତ ଉଵାଚ- ତଦାପ୍ରଭୃତି ଚତ୍ଵାରଃ ପ୍ରଯାଗଃ ପୁଷ୍କରସ୍ତଥା
ଅଖଣ୍ଡଳ ସହିତ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସୂତ କହିଲେ— ସେଇ ସମୟରୁ ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ବାରାଣସୀ ଓ ଅର୍ଘତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ହେଲା।