ସ୍ଵାମିଦ୍ରୋହାନ୍ମହାଭାଗ ନାରୀହଂତା କଥଂ ସୁଖୀ । ନାରଦ ଉଵାଚ- ଯାନି କାନି ଚ ତୀର୍ଥାନି ଗଯାଦୀନି ସୁରେଶ୍ଵର
ହେ ମହାଭାଗ, ଯିଏ ମାଲିକଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଛି କିମ୍ବା ନାରୀହନନ କରିଛି, ସେ କିପରି ସୁଖୀ ହେବ? ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଗୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି,
ତେଷାଂ ନୈଵ ପ୍ରଜାନାମି ଵିଶେଷଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସୁପୁଣ୍ଯାନି ସୁଦିଵ୍ଯାନି ପାପଘ୍ନାନି ସମାନି ଚ
ସେମାନଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ କରିବାର ବିଶେଷ ଶକ୍ତି କଣ ଅଛି, ମୁଁ ଜାଣେନି। ସେମାନେ ବହୁତ ପବିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ, ପାପ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଏବଂ ସମାନ।
ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ସୁତୀର୍ଥାନି ଜାନାମ୍ଯହଂ ପୁରଂଦର । ଅଵିଶେଷଂ ଵିଶେଷଂ ଵୈ ନୈଵ ଜାନାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ହେ ପୁରନ୍ଦର, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ଅଥବା ପ୍ରଥକ୍କତା ମୁଁ ଜାଣେନି।
ପ୍ରତ୍ଯଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ଦେଵ ତୀର୍ଥାନାଂ ଗତିଦାଯକମ୍ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନାରଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ହେ ଦେବ, କେଉଁ ତୀର୍ଥ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ। ଏପରି ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି,
ସମାହୂତାନି ଚେଂଦ୍ରେଣ ତୀର୍ଥାନି ଭୂଗତାନି ଚ । ମୂର୍ତିଵର୍ତୀନି ଦିଵ୍ଯାନି ସମାଯାତାନି ଶାସନାତ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଭୂମିର ଓ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେକୁ ଡାକିଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସିଲେ।
ବଦ୍ଧାଂଜଲୀନି ଦିଵ୍ଯାନି ଭୂଷିତାନି ସୁଭୂଷଣୈଃ । ଦିଵ୍ଯାଂବରାଣି ସ୍ନିଗ୍ଧାନି ତେଜୋଵଂତି ଚ ସୁଵ୍ରତ
ସେମାନେ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ନୀତିବାନ ଥିଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋଶ୍ଚ ସ୍ଵରୂପାଣି କୃତାନି ଚ ଵିଶେଷତଃ । ହେମଚଂଦନକାଶାନି ଦିଵ୍ଯରୂପଧରାଣି ଚ
ସେମାନଙ୍କର ରୂପ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଥିଲା, ବିଶେଷ କରି; ସୁନା ଓ ଚନ୍ଦନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ମୁକ୍ତାଫଲସ୍ଯଵର୍ଣେନ ପ୍ରଭାସଂତି ନରେଶ୍ଵର । ତପ୍ତକାଂଚନଵର୍ଣାନି ସାରୁଣ୍ଯାନି ଚ ତତ୍ର ଵୈ
ସେମାନେ ମୁକ୍ତା ମଣିର ରଙ୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ରାଜା; କିଛି ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ରଙ୍ଗ ଥିଲା, କିଛି ଲାଲ ଆଭା ଥିଲା।
କତି ଶୁକ୍ଲ ସୁପୀତାନି ପ୍ରଭାଵଂତି ସଭାଂତରେ । କାନି ପଦ୍ମନିଭାନ୍ଯେଵ ମୂର୍ତିଵର୍ତୀନି ତାନି ତୁ
ସଭା ମଧ୍ୟରେ କେତେ ଶୁଭ୍ର ହଳଦିଆ ଆଲୋକ ଝଲମଲ କରୁଛି, ଏବଂ କେଉଁଗୁଡ଼ିକି ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକି ସେଠାରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି?
ସୂର୍ଯତେଜଃ ପ୍ରକାଶାନି ତଡିତ୍ତେଜଃ ସମାନି ଚ । ପାଵକାଭାନି ଚାନ୍ଯାନି ପ୍ରଭାସଂତି ସଭାଂତରେ
କିଛି ଉଠୁଛି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭା, କିଛି ଆଛି ମେଘର ମିଜାଜ ଭଳି ଚମକ, ଆଉ କିଛି ଅଛି ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକରେ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଝଲମଲ କରୁଛି।
ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଢ୍ଯୈଃ ପ୍ରଶୋଭଂତେ ନରେଶ୍ଵର । ହାରକଂକଣକେଯୂରମାଲାଭିସ୍ତୁ ସୁଚଂଦନୈଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ରାଜା, ସେମାନେ ହାର, କଙ୍କଣ, କେୟୂର, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧରେ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଦିଵ୍ଯଚଂଦନଦିଗ୍ଧାନି ସୁରଭୀଣି ଗୁରୂଣି ଚ । କମଂଡଲୁକରାଣ୍ଯେଵ ଆଯାତାନି ସଭାଂତରେ
ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି ସଭା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ଗଂଗା ଚ ନର୍ମଦା ପୁଣ୍ଯା ଚଂଦ୍ରଭାଗା ସରସ୍ଵତୀ । ଦେଵିକା ବିଂବିକା କୁବ୍ଜା କୁଂଜଲା ମଂଜୁଲା ଶ୍ରୁତା
ଗଙ୍ଗା, ନର୍ମଦା, ପବିତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ସରସ୍ୱତୀ, ଦେବିକା, ବିମ୍ବିକା, କୁବ୍ଜା, କୁଞ୍ଜଳା, ମଞ୍ଜୁଳା ଓ ଶ୍ରୁତା—
ରଂଭା ଭାନୁମତୀ ପୁଣ୍ଯା ପାରା ଚୈଵ ସୁଘର୍ଘରା । ଶୋଣା ଚ ସିଂଧୁସୌଵୀରା କାଵେରୀ କପିଲା ତଥା
ରମ୍ଭା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାନୁମତୀ, ପବିତ୍ର ପାରା, ସୁଘର୍ଘରା, ଶୋଣା, ସିନ୍ଧୁସୌବୀରା, କାବେରୀ ଓ କପିଳା—
କୁମୁଦା ଵେଦନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ସୁପୁଣ୍ଯା ଚ ମହେଶ୍ଵରୀ । ଚର୍ମଣ୍ଵତୀ ତଥା ଖ୍ଯାତା ଲୋପା ଚାନ୍ଯା ସୁକୌଶିକୀ
କୁମୁଦା, ପବିତ୍ର ବେଦନଦୀ, ଅତି ପବିତ୍ର ମହେଶ୍ୱରୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ଲୋପା ଓ ଉତ୍ତମ କୌଶିକୀ—
ସୁହଂସୀ ହଂସପାଦା ଚ ହଂସଵେଗା ମନୋରଥା । ସୁରୁଥାସ୍ଵାରୁଣା ଵେଣା ଭଦ୍ର ଵେଣା ସୁପଦ୍ମିନୀ
ସୁହଂସୀ, ହଂସପାଦା, ହଂସବେଗା, ମନୋରଥା, ସୁରୁଥା, ସ୍ୱାରୁଣା, ବେଣା, ଭଦ୍ର ବେଣା ଓ ସୁପଦ୍ମିନୀ—
ନାହଲୀସୁମରୀ ଚାନ୍ଯା ପୁଣ୍ଯା ଚାନ୍ଯା ପୁଲିଂଦିକା । ହେମା ମନୋରଥା ଦିଵ୍ଯା ଚଂଦ୍ରିକା ଵେଦସଂକ୍ରମା
ନାହଳୀ, ସୁମରୀ, ପବିତ୍ର ପୁଲିଂଦିକା, ହେମା, ମନୋରଥା, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଓ ବେଦସଂକ୍ରମା—
ଜ୍ଵାଲାହୁତାଶନୀ ସ୍ଵାହା କାଲା ଚୈଵ କପିଂଜଲା । ସ୍ଵଧା ଚ ସୁକଲା ଲିଂଗା ଗଂଭୀରା ଭୀମଵାହିନୀ
ଜ୍ୱାଳା, ହୁତାଶନୀ, ସ୍ୱାହା, କାଳା, କପିଞ୍ଜଳା, ସ୍ୱଧା, ସୁକଳା, ଲିଙ୍ଗା, ଗମ୍ଭୀରା ଓ ଭୀମବାହିନୀ—
ଦେଵଦ୍ରୀଚୀ ଵୀରଵାହା ଲକ୍ଷହୋମା ଅଘାପହା । ପାରାଶରୀ ହେମଗର୍ଭା ସୁଭଦ୍ରା ଵସୁପୁତ୍ରିକା
ଦେବଦୃଚୀ, ବୀରବାହା, ଲକ୍ଷହୋମା, ଅଘାପହା, ପାରାଶରୀ, ହେମଗର୍ଭା, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ବସୁପୁତ୍ରିକା—
ଏତା ନଦ୍ଯୋ ମହାପୁଣ୍ଯା ମୂର୍ତିମତ୍ଯୋ ନରେଶ୍ଵର । ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଢ୍ଯାଃ କୁଂଭହସ୍ତାଃ ସୁପୂଜିତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ, ରାଜା, ଅତି ପବିତ୍ର ଓ ଦୈହିକ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, କୁଂଭ ହାତରେ ଧରି, ବଡ଼ ଆଦରରେ ପୂଜିତ।
ପ୍ରଯାଗଃ ପୁଷ୍କରଶ୍ଚୈଵ ଅର୍ଘଦୀର୍ଘୋ ମନୋରଥା । ଵାରାଣସୀ ମହାପୁଣ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଵ୍ଯପୋହିନୀ
ପ୍ରୟାଗ, ପୁଷ୍କର, ଅର୍ଘଦୀର୍ଘ, ମନୋରଥା, ଓ ମହାପୁଣ୍ୟ ବାରାଣସୀ—ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରେ—
ଦ୍ଵାରାଵତୀ ପ୍ରଭାସଶ୍ଚ ଅଵଂତୀ ନୈମିଷସ୍ତଥା । ଚଂଡକଶ୍ଚ ମହାରତ୍ନୋ ମହେଶ୍ଵରକଲେଶ୍ଵରୌ
ଦ୍ୱାରାବତୀ, ପ୍ରଭାସ, ଅବନ୍ତୀ, ନୈମିଷ, ଚଣ୍ଡକ—ଏହି ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ସ୍ଥାନ—ମହେଶ୍ୱର ଓ କଳେଶ୍ୱର—
କଲିଂଜରୋ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷେତ୍ରଂ ମାଥୁରୋ ମାନଵାହକଃ । ମାଯାକାଂତୀ ତଥାନ୍ଯାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
କଳିଞ୍ଜର, ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷେତ୍ର, ମଥୁରା, ମାନବାହକ, ମାୟାକାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ—
ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିଃ ସୁତୀର୍ଥାନି ନଦୀନାଂ ଶତକୋଟଯଃ । ଗୋଦାଵରୀମୁଖାଃ ସର୍ଵା ସମାଯାତାସ୍ତଦାଜ୍ଞଯା
ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଶତ କୋଟି ନଦୀ, ସମସ୍ତେ ଗୋଦାବରୀ ମୁଖରେ, ସେ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଦ୍ଵୀପାନାଂ ତୁ ସମସ୍ତାନି ସୁତୀର୍ଥାନି ମହାଂତି ଚ । ମୂର୍ତିଲିଂଗଧରାଣ୍ଯେଵ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସେଠାର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଦେହ ଓ ଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, ସହସ୍ରନୟନ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ସମାଜଗ୍ମୁଃ ସମସ୍ତାନି ତଦାଦେଶକରାଣି ଚ । ପ୍ରଣେମୁର୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ନତଶୀର୍ଷାଣି ସର୍ଵଶଃ
ଏହି ସମସ୍ତେ, ସେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରିଛନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ତୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତୁ ମହାତୀର୍ଥୈର୍ଦେଵରାଜଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍ । କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯା ସମାହୂତା ଦେଵଦେଵ ଵଦସ୍ଵ ନଃ
ସୂତ କହିଲେ— ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ଯଶସ୍ବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ଦେବଦେବ, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, କି କାରଣରେ ଆପଣ ଆମକୁ ଡାକିଛନ୍ତି?'
ବ୍ରୂହି ନଃ କାରଣଂ ସର୍ଵଂ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସୁରାଧିପ । ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଦେଵରାଜୋଭ୍ଯଭାଷତ
'ହେ ସୁରାଧିପ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ସମସ୍ତ କାରଣ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।' ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା କହିଲେ—
କଃ ସମର୍ଥୋ ମହାତୀର୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍ । ଗୋଵଧାଖ୍ଯଂ ମହାପାପଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧାଖ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
'କିଏ ଏହି ମହାତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା, ଗୋବଧ ନାମକ ମହାପାପ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀହତ୍ୟା ନାମକ ଅତି ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ଦୂର କରିପାରିବେ?
ସ୍ଵାମିଦ୍ରୋହାଚ୍ଚ ସଂଭୂତଂ ସୁରାପାନାଚ୍ଚ ଦାରୁଣମ୍ । ହେମସ୍ତେଯାତ୍ତଥା ଜାତଂ ଗୁରୁନିଂଦା ସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେବା, ମଦ୍ୟପାନ କରିବା, ସୁନା ଚୋରି କରିବା ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଯେପରି ଭୟଙ୍କର ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଗୁଡିକୁ କିଏ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ?