ସ୍ଵପ୍ରିଯଂ ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂଭଵମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ଭର୍ତାରଂ ସଂଗମଂ ମମ ଦର୍ଶଯ
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ବୁଝି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ସଂଗମ ଦେଖାଇଦିଅ।'
ତଵ ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଭୋଜନଂ ପାନସଂଯୁତମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରିଯଯା ଵ୍ଯାଧଃ ସତ୍ଵରେଣ ଜଗାମ ହ
'ତାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେବି।' ଏଭଳି ପ୍ରିୟା କହିବା ପରେ, ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ସଂଗମୋ ଦର୍ଶିତସ୍ତେନ ତତୋଗ୍ରେ ପାପନାଶନଃ । ସମୁଡ୍ଡୀନା ମହାଭାଗ ପକ୍ଷିଣୋ ଲଘୁଵିକ୍ରମାଃ
ସେ ମିଳନଟିଏ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ପରେ ଏହା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କଲା। ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ ଗତିର ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଉଡ଼ିଲେ।
ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ରେଵାସଂଗମମୁତ୍ତମମ୍ । ତେଷାଂ ତୁ ଵୀକ୍ଷମାଣାନାଂ ପକ୍ଷିଣାଂ ମମ ପଶ୍ଯତଃ
ସେ ଜଣା ସହିତ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ରେବା ସଂଗମକୁ ଗଲେ। ସେଇ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲି।
ତଯା ହି ସ୍ନାପିତୋ ଭର୍ତା ପୁନଃ ସ୍ନାତା ହି ସା ସ୍ଵଯମ୍ । ଦିଵ୍ଯଦେହଧରୌ ଚୋଭୌ ଦିଵ୍ଯକାଂତିସମନ୍ଵିତୌ
ସେ ଜଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ସ୍ନାନ କଲେ। ଦୁହେଁ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିଥିଲେ।
ସଂଜାତୌ ପକ୍ଷିଣାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରାନୁଲେପନୌ । ଦିଵ୍ଯମାଲାଂବରଧରୌ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନୌ
ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଲେପନରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପନ କରିଥିଲେ।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯାନମାସାଦ୍ଯ ମୁନିଗଂଧର୍ଵପୂଜିତୌ । ଗତୌ ତୌ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ ପରିପୂଜିତୌ
ବୈଷ୍ଣବ ଯାନ ପାଇଁ, ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସ୍ତୂଯମାନୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଦଂପତୀ ଦୃଷ୍ଟଵାନହମ୍ । ଵ୍ରଜଂତୌ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗେଣ କୂଜଂତେ ପକ୍ଷିଣସ୍ତଥା
ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ମହାତ୍ମା ଦମ୍ପତିକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥରେ ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧୁର ସ୍ୱରେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ।
ତୀର୍ଥରାଜଂ ପରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷଵ୍ଯକ୍ତାକ୍ଷରୈସ୍ତଦା । ଚତ୍ଵାରଃ କୃଷ୍ଣହଂସାସ୍ତେ ସଂଗମେ ପାପନାଶନେ
ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ, ସେଇ ଚାରିଟି କଳା ହଂସ ସଂଗମରେ, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ଅନୁଭବ କଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ଭାଵଶୁଦ୍ଧାସ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତା ଉଜ୍ଜ୍ଵଲତାଂ ପୁନଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଜଲଂ ତେ ତୁ ପୁନର୍ବହିର୍ଵିନିର୍ଗତାଃ
ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ମନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୁନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଲେ। ସ୍ନାନ କରି, ଜଳ ପିଇ, ସେମାନେ ପୁନି ବାହାରିଲେ।
ତାଵତ୍ଯସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କୃଷ୍ଣା ମୃତାସ୍ତତ୍ସ୍ନାନମାତ୍ରତଃ । କ୍ରଂଦମାନା ଵିଚେଷ୍ଟଂତ୍ଯୋ ହାହାକାର ଵିକଂପିତାଃ
ଏତେ କଳା ଜଣେ ମହିଳା ମାତ୍ର ସେଇ ସ୍ନାନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିବା, ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଘୁରୁଥିବା, ହାହାକାର କରୁଥିବା ଦେଖାଗଲା।
ଯମଲୋକଂ ଗତାସ୍ତାସ୍ତୁ ତାତ ଦୃଷ୍ଟା ମଯା ତଦା । ଉଡ୍ଡୀନାସ୍ତୁ ତତୋ ହଂସାଃ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ମିରେ
ସେ ମହିଳାମାନେ ଯମର ଲୋକକୁ ଗଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସେତିବେଳେ ଦେଖିଥିଲି। ହଂସମାନେ ଉଡ଼ି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏଵଂ ତାତ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ କଥିତଂ ତଵ । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷା ମହାକାଯା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଏଭଳି, ବାପା, ମୁଁ ଯାହା ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲି, ସେ ସବୁ ତୁମକୁ କହିଲି। ସେ କଳାଦେହୀ, ବଡ଼ ଦେହର ମହିଳାମାନେ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଥିଲେ।
କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ କେ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ଵୈ ପିତଃ । ନିର୍ଗତାନ୍ମାନସାନ୍ମଧ୍ଯାଦ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଦୟା କରି, ବାପା, କିଏ କିଏ ହେବେ, ମୋତେ କୁହ। ମାନସ ସରୋବର ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀମାନେ ବାହାରିଲେ, ସେମାନେ ବିଷୟରେ କୁହ।
କେ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ତେ ତାତ କଥଯ ତ୍ଵଂ ତୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ । କସ୍ମାତ୍ସୁକୃଷ୍ଣତାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ହଂସାଃ ଶୁଦ୍ଧାଶ୍ଚ ତେ ପୁନଃ
କିଏ କିଏ ହେବେ, ବାପା, ଏବେ କୁହ। କାହିଁକି ହଂସମାନେ ପୁନି ପବିତ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ?
ସଂଜାତାସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତାତ କସ୍ମାନ୍ମୃତାସ୍ତୁ ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଏଵଂ ମେ ସଂଶଯସ୍ତାତ ସଂଜାତୋ ଦାରୁଣୋ ହୃଦି
ସେମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କିଏ ହେଲେ, ବାପା, ଏବଂ ସେ ମହିଳାମାନେ କାହିଁକି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ଏଭଳି, ବାପା, ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ କଠିନ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।
ଛେତ୍ତୁମର୍ହସି ଅଦ୍ଯୈଵ ଭଵାଞ୍ଜ୍ଞାନଵିଚକ୍ଷଣଃ । ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣତସ୍ଯ ସଦୈଵ ମେ
ଆଜି ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ଆପଣ, ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଦୟାଶୀଳ ଓ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ମୃଦୁ ମନଭାବ ରଖି, ଆପଣ ମୋ ପ୍ରଣତିକୁ ଦୟା କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ପିତରଂ ଵିରରାମ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଃ । ତତଃ ପ୍ରଵକ୍ତୁମାରେଭେ ସ ଶୁକଃ କୁଂଜଲାଭିଧଃ
ଏଭଳି ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ କହି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରା ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ତାପରେ କୁଞ୍ଜଳା ନାମକ ଶୁକ ପ୍ରସଙ୍ଗ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ଏକୋନନଵତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଗୁରୁତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରର ଉନାନବତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସୂତଉଵାଚ- ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍ । କୁଂଜଲଃ ସ ହି ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସୁତଂ ପ୍ରତି
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତେ ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୁଞ୍ଜଳା ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତାତ ଶ୍ରୂଯତାଂ ସ୍ଥିରମାନସଃ । ସର୍ଵସଂଦେହଵିଧ୍ଵଂସଂ ଚରିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କିଛି କହିବି, ମନକୁ ଶାନ୍ତ ରଖି ସୁନ। ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
ଇଂଦ୍ରଲୋକେ ପ୍ରଵଵୃତେ ସଂଵାଦୋ ଦେଵ କୌତୁକଃ । ସଭାଯାଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଇଂଦ୍ରସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଲୋକରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେହି ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସଭାରେ।
ଦେଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ନାରଦସ୍ତ୍ଵରିତଂ ଯଯୌ । ସମାଗତଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସୂର୍ଯତେଜଃସମପ୍ରଭମ୍
ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ଗଲେ; ସେହି ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଆସିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷମାଯାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ମହାମତିଃ । ଦଦାଵର୍ଘଂ ଚ ପାଦ୍ଯଂ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରଣତମାନସଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହେଲେ, ଉଠିଗଲେ, ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତା ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ପାଦଧୋଆ ପାଣି ଦେଲେ।
ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟୋଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣାମମକରୋତ୍ତଦା । ଆସନେ କୋମଲେ ପୁଣ୍ଯେ ଵିନିଵେଶ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ, ତାପରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରଦଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ମୃଦୁ ଆସନରେ ବସାଇଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ଯୁତଃ । କସ୍ମାଚ୍ଚାଗମନଂ ତେଽଦ୍ଯ କାରଣଂ ଵଦ ସାଂପ୍ରତମ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ପଚାରିଲେ— ଆପଣ ଆଜି କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି? ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋତେ କାରଣ କହନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଦେଵରାଜେନ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାମୁନିଃ । ଭଵଂତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଯାତଃ ପୃଥିଵ୍ଯାସ୍ତୁ ପୁରଂଦରଃ
ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ମହାମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ପୁରନ୍ଦର, ମୁଁ ପୃଥିବୀରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯପ୍ରଦେଶେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଚ ସୁଶ୍ରଦ୍ଧଯା । ଦେଵାନ୍ପିତୄନ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୀର୍ଥାନ୍ଯନେକଶଃ
ପୁଣ୍ୟ ଥାଉଁ ଏବଂ ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜି, ବହୁତ ତୀର୍ଥ ଦେଖିଛି।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପୃଚ୍ଛିତଂ ପୁରା । ଦେଵେଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ଦୃଷ୍ଟାନି ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥାନି ସୁକ୍ଷେତ୍ରାଣି ତ୍ଵଯା ମୁନେ
ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେସବୁ ମୁଁ ଏବେ କହିଦେଲି। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ମୁନି, ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିଛ।
କିଂ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଚ୍ଯେତ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା । ସୁରାପୋମୁଚ୍ଯତେପାପାଦ୍ଗୋଘ୍ନୋହେମାପହାରକଃ
କେଉଁ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ? କେଉଁଠାରେ ମଦପାନ କରିଥିବା, ଗୋହତ୍ୟା କିମ୍ବା ସୋନା ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ?