ସ୍ଥାପିତଂ ତତ୍ର ଲିଂଗଂ ତୁ ସ୍ଵନାମ୍ନା ତୁ ସୁରେଶ୍ଵରି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଃ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ରାମଂ ସହାନୁଜମ୍
ସେଠାରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାଣୀ, ନିଜ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ ହୋଇଥିଲା; ଯିଏ ସେଠାରେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ—
ଜାବଵଂତେଶ୍ଵରଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଯତ୍ରଯତ୍ର ହି ଭୋ ଦେଵି ଶ୍ରୀରାମସ୍ମରଣଂ କୃତମ୍ । ଭଵବଂଧଵିମୋକ୍ଷୋ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ ସ ଚରାଚରେ
ଜାମ୍ବବନ୍ତୀଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ; ଦେବୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ସେଠି ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଅହଂ ରାମସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ରାମୋ ଵୈ ରୁଦ୍ର ଏଵ ଚ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତେ ଦେଵି ନ ଭେଦୋ ଵର୍ତତେ କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ରାମ ଓ ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ଏହିପରି ଜାଣିଲେ, ହେ ଦେବୀ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ବିଭେଦ ରହେନାହିଁ।
ରାମରାମେତି ରାମେତି ମନସା ଯେ ଜପଂତି ଚ । ତେଷାଂ ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଗେଯୁଗେ
ଯେମାନେ ମନରେ 'ରାମ ରାମ' କିମ୍ବା 'ରାମ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହେବ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ।
ଅହଂ ହି ସର୍ଵଦା ଦେଵି ଶ୍ରୀରାମସ୍ମରଣଂ ଚରେ । ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପୁନର୍ଦେଵି ନ ଭଵୋ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରେ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ହେ ଦେବୀ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ କେବେ ହୁଏନାହିଁ।
କାଶ୍ଯାଂ ହି ନିଵସନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୀରାମଂ କମଲେକ୍ଷଣମ୍ । ସ୍ମରାମି ସତତଂ ଦେଵି ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ମୁଁ କାଶୀରେ ସଦା ବସି, କମଳନୟନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ବିଧିଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ମରଣ କରେ।
ଜାଂବଵତା ତଦା ପୂର୍ଵଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ରାମଂ ସୁଶୋଭନମ୍ । ଜାଂବଵଂତମିତି ଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ଜଗତାଂ ଗୁରୁମ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶୁଭ୍ର ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, 'ଜାମ୍ବବନ୍ତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ କୃତ୍ଵା ଦେଵସ୍ଯ ପୂଜନମ୍ । ଶିଵଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭୋଜନ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ଏକ ଲୋକ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଅତ୍ର ହି ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଯଥା ଜାଂବଵତୋ ବଲମ୍ । ତଥା ଵୈ ବଲମାପ୍ନୋତି ଶ୍ରୀଵିଶ୍ଵେଶପ୍ରସାଦତଃ
ଏଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତି ମିଳେ, ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ।
ଅତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ଭୂଦାନଂ ପୁମାନ୍ଯଶ୍ଚ କରୋତି ଵୈ । ଫଲଂ ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ଜାଂବଵଂତେଶ ଦର୍ଶନାତ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ, ଜାମ୍ବବନ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ତାହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ଜାଂବଵତତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଂନାମ ପଂଚାଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ୟ ସଂହିତାର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଜାମ୍ବବତତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ଏକଶତି ପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସାଭ୍ରମତ୍ଯାସ୍ତଟେ ଗୁପ୍ତଂ ତୀର୍ଥଂ ପରମପାଵନମ୍ । ଖଙ୍ଗଧାରମିତି ଖ୍ଯାତଂ କଲୌ ଗୁପ୍ତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସାଭ୍ରମତୀ ନଦୀର କୂଳରେ ଗୁପ୍ତ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା 'ଖଡ଼ଗଧାର' ନାମରେ ପରିଚିତ, କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଗୁପ୍ତ ରହିବ।
ଯତ୍ର ପ୍ରସଂଗତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଵାପୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ପାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଓ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।
ଯତ୍ର ସାଭ୍ରମତୀ ପୁଣ୍ଯା କଶ୍ଯପାନୁଗତା ସତୀ । ରୁଦ୍ରେଣ ହି ଜଟାଜୂଟେ ଧୃତା ପାତାଲଗାମିନଃ
ଏଠାରେ ପୁଣ୍ୟମୟ ସାଭ୍ରମତୀ ନଦୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଜଟାରେ ଧରାଯାଇ, ପାତାଳକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଖଙ୍ଗଧାରେତି ଵୈ ନାମ୍ନା ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାତାଃ ପାପିନୋଽପି ସୁରେଶ୍ଵରି
ଏଠାରେ 'ଖଡ଼ଗଧାର' ନାମରେ ରୁଦ୍ର ସ୍ଥିତି ନେଇଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ, ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । କିରାତେନ କୃତଂ ଯଚ୍ଚ ଵ୍ରତଂ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍
ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା ଉଦାହରଣ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଏକ କିରାତ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ। କିଂ ନାମ ଵୈ କିରାତୋଽଭୂତ୍କିଂ ତେନ ଵ୍ରତମାହିତମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯଥାତଥ୍ଯେନ କଥ୍ଯତାମ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: କିରାତଙ୍କ ନାମ କଣ ଥିଲା, ସେ କେଉଁ ବ୍ରତ ନେଇଥିଲେ? ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ନହ୍ଯନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଲୋକେ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଵଦତାଂ ଵରଃ । ତସ୍ମାତ୍କଥଯ ଭୋ ଦେଵ ସର୍ଵଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ହିତମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏପରି କଥା କହିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ଦେବ, ଶୁଣିବାକୁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ କଥା କହ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଆସୀତ୍ପୁରା ମହାରୌଦ୍ରଶ୍ଚଂଡୋ ନାମ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । କ୍ରୂରଃ ଶଠୋ ନୈଷ୍କୃତିକୋ ଭୂତାନାଂ ଚ ଭଯାଵହଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ: ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଚଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୁର, ଚତୁର, ଦୟାହୀନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଥିଲେ।
ଜାଲେନ ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଘାତଯତ୍ଯନିଶଂ ତତଃ । ଭଲ୍ଲୈର୍ମୃଗାନ୍ଶ୍ଵାପଦାଂଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣସାରାନ୍ସଶଲ୍ଲକାନ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଜାଲରେ ମାଛ ଧରି ସଦା ମାରୁଥିଲେ; ତୀର ଦ୍ୱାରା ହରିଣ, ବନ୍ୟପଶୁ, କଳାମୃଗ ଓ ଶିଙ୍ଗଧାରୀ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମାରୁଥିଲେ।
ଖଗାନ୍ନାନାଵିଧାଂଶ୍ଚୈଵ ଵିଧ୍ଵା କାଂଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରପାତଯେତ୍ । ପକ୍ଷିଣୋ ଘାତଯନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବର୍ହିଣଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ବିଶେଷ କରି ମୟୂରମାନେ ଅଧିକ ଭାବେ ନିଶାନା ହେଉଥିଲେ।
ଲୁବ୍ଧକୋ ହି ମହାପାପୋ ଦୁଷ୍ଟୋ ଦୁଷ୍ଟଜନପ୍ରିଯଃ । ଭାର୍ଯା ତଥାଵିଧା ତସ୍ଯ ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ଚ ମହାମଯା
ଏହି ଶିକାରୀ ବଡ଼ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ। ତାଙ୍କର ଜଣେ ଝିଅ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି, ଚତୁର ଏବଂ ଚଳାକ।
ଏଵଂ ଵିହରତସ୍ତସ୍ଯ ବହୁକାଲୋ ଵ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ । ଏକଦା ନିଶି ପାପୀଯାନ୍ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଘୁରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା। ଏକ ଦିନ ରାତିରେ, ସେ ଅଧିକ ପାପୀ ଲୋକ ଶ୍ରୀଗଛ ଉପରେ ବସିଥିଲେ।
କୋଲଂ ହଂତୁଂ ଧନୁଃପାଣିଃ ଶରଂ ସଂଯୋଜ୍ଯ କାର୍ମୁକେ । ଏଵଂ ନିଶା ଗତା ତସ୍ଯ ଜାଗ୍ରତୋ ନିମିଷସ୍ଯ ହି । ମାଘମାସେ ସିତାଯାଂ ଵୈ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନଗାତ୍ମଜେ
କୋଳାକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଧନୁଷ ଧରି, ସେ ତାରେ ତୀର ଲଗାଇଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତି ସେ ଜାଗିରହିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ।
ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷପତ୍ରାଣି ବହୂନି ତତ୍ର ସଂଚ୍ଛେଦଯାମାସ ରୁଷାନ୍ଵିତୋଽପି । ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷମୂଲେ ପରିଵର୍ତ୍ତମାନଂ ଲିଗଂ ଚ ତସ୍ଯୋପରିତାନି ପେତୁଃ
ସେଠାରେ, କ୍ରୋଧରେ ଅନେକ ଶ୍ରୀଗଛର ପତ୍ର କାଟିଦେଲେ। ସେହି ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରୀଗଛ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ଚାଲିଫିରୁଥିଲେ।
ଶ୍ରୀଵୃକ୍ଷପର୍ଣାନି ଚ ଦୈଵଯୋଗାତ୍ଜାତଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଶିଵପୂଜନଂ ତତ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ସେଇ ଶ୍ରୀଗଛର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ହେଇଗଲା।
ଗଂଡୂଷକାରିଣା ତେନ ସ୍ନପନଂ ଚ ମହତ୍କୃତମ୍ । ଅଜ୍ଞାନିନା ଚ ତେନୈଵ ପୁଷ୍କସେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ମୁଁହରେ ପାଣି ରଖି, ସେ ଏକ ବଡ଼ ସ୍ନାନ କଲେ। ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଷ୍କସ ଏହିପରି କାମ କଲେ।
ମାଘମାସେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଧୂଦଯେ । ପୁଷ୍କସୋ ହି ଦୁରାଚାରୋ ନିଷ୍ପନ୍ନୋ ଗତକଲ୍ମଷଃ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ, ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଷ୍କସ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଇଗଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ପ୍ରଚଂଡା ଚ ଆଗତା ତସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ । ନିରାଶା ଚ ନିରାହାରା ଯତ୍ରାସୌ ପୁଷ୍କସଃ ସ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କର ରୁଷ୍ଟ ଝିଅ ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ। ସେ ନିରାଶ ଏବଂ ଭୁଖା ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଷ୍କସ ରହୁଥିଲେ।
ନ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶୂକରସ୍ତେନ ମୃଗୋଽପି ମହିଷୋଽପି ଵା । ଅଶନାର୍ଥଂ ଚ ତସ୍ଯୈଵ ଅନ୍ନମାଦାଯ ଭାମିନୀ
ସେ କୌଣସି ଶୁଅ, ହରିଣ କିମ୍ବା ମହିଷ ଧରିପାରିଲେନି। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଚମକୁଥିବା ଝିଅ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଦେଲେ।