ତାସ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମହାଭୀମାଃ ସମଂତାତ୍ପରିବଭ୍ରମୁଃ । ଵିଂଧ୍ଯସ୍ଯ ଶିଖରେ ପୁଣ୍ଯେ ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାସୁପକ୍ଷିଣଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଚାରିପାଖେ ଘୁରୁଥିଲେ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଶିଖରରେ, ଗଛର ଛାୟାରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ।
ନିଷଣ୍ଣାସ୍ତତ୍ର ତେ ସର୍ଵେ ଦଗ୍ଧା ଦୁଃଖୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ । ତେଷାଂ ସୁଵୀକ୍ଷମାଣାନାଂ ଭିଲ୍ଲ ଏକଃ ସମାଗତଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଗୋଟିଏ ଭିଲ୍ଲ ଆସିଲେ।
ମୃଗାନ୍ସ ପୀଡଯିତ୍ଵା ତୁ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଃ । ଶିଲାତଲଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିଷସାଦ ସୁଖେନ ଵୈ
ସେ ଜଣେ ଭିଲ୍ଲ ତୀର ଓ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ପଶୁମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଉପରେ ବସିଲେ, ସୁଖରେ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭିଲ୍ଲୀ ସମାଯାତା ଅନ୍ନମାଦାଯ ସୋଦକମ୍ । ସ୍ଵଂ ପ୍ରିଯଂ ଵୀକ୍ଷତେ ରାଜ୍ଞା ମୁଦିତୈର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ ଜଣେ ଭିଲ୍ଲୀ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ନେଇ ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାଦୃଶଂ ସମାଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵକାଂତଂ ତେଜସାଵୃତମ୍ । ଦିଵ୍ଯତେଜଃ ସମାକ୍ରାଂତଂ ଯଥା ସୂର୍ଯଂ ଦିଵିସ୍ଥିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାରରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବୀୟ ତେଜରେ ଢାକାଯାଇଥିଲେ, ସଉର ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ।
ନରମନ୍ଯଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସା ଯଯୌ । ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ- ଏହ୍ଯେହି ତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯେ ଚାତ୍ର କସ୍ମାନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ନ ପଶ୍ଯସି
ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତେବେ ଶିକାରୀ କହିଲେ: 'ଏଠାକୁ ଆ, ପ୍ରିୟା, କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖୁନାହାଁ?'
କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡ୍ଯମାନୋହଂ ତ୍ଵାମହଂ ଚାଵଲୋକଯେ । ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଵ୍ଯାଧୀ ସମାଗତା
'ମୁଁ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି।' ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶିକାରିଣୀ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ।
ଭର୍ତୁଃ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିସ୍ମିତା ସାଭଵତ୍ତଦା । କୋଯଂ ତେଜଃ ସମାଚାରୋ ଦେଵୋଯଂ ମାଂ ସମାହ୍ଵଯେତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ମନେ କଲେ, 'ଏହି ତେଜ କଣ? ଏହି ଆଚରଣ କଣ? ଦେବତା କି ମୋତେ ଡାକୁଛନ୍ତି?'
ତମୁଵାଚ ତତୋ ଵ୍ଯାଧୀ ଭର୍ତାରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ । ଅତ୍ର କିଂ ତେ କୃତଂ ଵୀର ଭଵାନ୍କୋ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ ଶିକାରିଣୀ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏଠି କଣ କଲେ, ବୀର? ଆପଣ କିଏ, ଏମିତି ଦେବୀୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି?'
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମାଭାଷିତୋ ଵ୍ଯାଧ୍ଯା ଵ୍ଯାଧଃ ପ୍ରିଯାମଭାଷତ । ଅହଂ ତେ ଵଲ୍ଲଭଃ କାଂତେ ଭଵତୀ ଚ ମମ ପ୍ରିଯା
ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ଶିକାରିଣୀ ପଚାରିଲେ, ଶିକାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ, ମୋର ରମଣୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।'
କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାଂ ନ ଜାନାସି କଥଂ ଶଂକା ପ୍ରଵର୍ତତେ । କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡ୍ଯମାନେନ ପଯଶ୍ଚାନ୍ନଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯତେ
'କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହ? କାହିଁକି ଏମିତି ସନ୍ଦେହ ହେଲା? ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।'
ଵ୍ଯାଧ୍ଯୁଵାଚ- ବର୍ବରଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଶ୍ଚ ରକ୍ତାକ୍ଷଃ କୃଷ୍ଣକଂଚୁକଃ । ଈଦୃଶଶ୍ଚାସ୍ତି ମେ ଭର୍ତା ସର୍ଵସତ୍ଵଭଯଂକରଃ
ଶିକାରିଣୀ କହିଲେ: 'ମୋ ସ୍ୱାମୀ କଠୋର, କଳା ଚର୍ମ, ଲାଲ ଆଖି, କଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେ ଏମିତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।'
ଭଵାନ୍କୋ ଦିଵ୍ଯଦେହସ୍ତୁ ପ୍ରିଯେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସମାହ୍ଵଯେତ୍ । ଏଷ ମେ ସଂଶଯୋ ଜାତୋ ଵଦ ସତ୍ଯଂ ମମାଗ୍ରତଃ
'ଆପଣ ତ ଦେବୀୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୋତେ 'ପ୍ରିୟା' ବୋଲି ଡାକୁଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ମୋର ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି। ସତ୍ୟ କଥା ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହନ୍ତୁ।'
କୁଲଂ ନାମ ସ୍ଵକଂ ଗ୍ରାମଂ କ୍ରୀଡାଂ ଲିଗଂ ସୁତଂ ସୁତାମ୍ । ସମାଚଷ୍ଟ ପ୍ରିଯାଗ୍ରେ ତୁ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯଯ ହେତଵେ
'ଆପଣଙ୍କର କୁଳ, ଗାଁ, ଖେଳ, ଚିହ୍ନ, ପୁଅ, ଝିଅ—ଏସବୁ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ହେଇପାରିବି।'
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସ୍ଵଭର୍ତାରଂ ସା ଵ୍ଯାଧୀ ହୃଷ୍ଟମାନସା । କସ୍ମାତ୍ତେ ଈଦୃଶଃ କାଯଃ ଶ୍ଵେତକଂଚୁକଧାରକଃ
ତାପରେ ଶିକାରିଣୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଆପଣଙ୍କ ଦେହ ଏମିତି କାହିଁକି, ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି?'
କଥଂ ଜାତଃ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଏଵଂ ସଂପୃଚ୍ଛମାନସ୍ତୁ ଭାର୍ଯଯା ମୃଗଘାତକଃ
'ଏହି ଭଳି କିପରି ହେଲା? ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି, କହନ୍ତୁ।' ଏଭଳି ଭାବେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, ମୃଗ ହନ୍ତା—
ସୂତ ଉଵାଚ- ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରଶ୍ରଯାନ୍ଵିତାମ୍ । ନର୍ମଦା ଉତ୍ତରେ କୂଲେ ସଂଗମଶ୍ଚାସ୍ତି ସୁଵ୍ରତେ
ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରିୟାଙ୍କର ନମ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ନର୍ମଦା ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାରେ ଏକ ସଂଗମ ଅଛି, ଓ ସଦ୍ବ୍ରତେ।'
ଆତପେନାକୁଲୋ ଜୀଵୋ ମମ ଜାତୋତି ସୁପ୍ରିଯେ । ଅସ୍ମିନ୍ଵୈ ସଂଗମେ କାଂତେ ଶ୍ରମଶ୍ରାଂତୋ ହି ସତ୍ଵରଃ
'ତିବ୍ର ଘରାପାରେ ମୋର ପ୍ରାଣ ପ୍ରାୟ ଶେଷ ହେଉଥିଲା, ପ୍ରିୟା। ସେଇ ସଂଗମରେ, ଶ୍ରମ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇଥିଲି।'
ଗତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଚ୍ଚାହଂ ସମାଗତଃ । ତଦାପ୍ରଭୃତି ମେ କାଯ ଈଦୃଶସ୍ତେଜସାଵୃତଃ
'ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଣି ପିଇ, ପୁନି ଫେରିଲି। ସେଇ ସମୟରୁ, ମୋ ଦେହ ଏଭଳି ତେଜରେ ଢାକାଯାଇଛି।'
ସଂଜାତୋ ଵସ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଃ କଂଚୁକଃ ଶୁଭ୍ରତାଂ ଗତଃ । ପୂର୍ଵୋକ୍ତଲିଂଗସଂସ୍ଥାନୈଃ କୁଲୈଃ ସ୍ଥାନେନ ଵୈ ତଥା
'ଏକ ପୋଷାକ ଆସିଗଲା, ମୋର କଞ୍ଚୁକ ଧଳା ହୋଇଗଲା, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଚିହ୍ନ, କୁଳ ଓ ସ୍ଥାନ ଏହିପରି ରହିଲା।'
ସ୍ଵପ୍ରିଯଂ ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ସଂଭଵମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ଭର୍ତାରଂ ସଂଗମଂ ମମ ଦର୍ଶଯ
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ବୁଝି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ସଂଗମ ଦେଖାଇଦିଅ।'
ତଵ ପଶ୍ଚାତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଭୋଜନଂ ପାନସଂଯୁତମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରିଯଯା ଵ୍ଯାଧଃ ସତ୍ଵରେଣ ଜଗାମ ହ
'ତାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେବି।' ଏଭଳି ପ୍ରିୟା କହିବା ପରେ, ଶିକାରୀ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ସଂଗମୋ ଦର୍ଶିତସ୍ତେନ ତତୋଗ୍ରେ ପାପନାଶନଃ । ସମୁଡ୍ଡୀନା ମହାଭାଗ ପକ୍ଷିଣୋ ଲଘୁଵିକ୍ରମାଃ
ସେ ମିଳନଟିଏ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ପରେ ଏହା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କଲା। ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତ ଗତିର ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଉଡ଼ିଲେ।
ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ରେଵାସଂଗମମୁତ୍ତମମ୍ । ତେଷାଂ ତୁ ଵୀକ୍ଷମାଣାନାଂ ପକ୍ଷିଣାଂ ମମ ପଶ୍ଯତଃ
ସେ ଜଣା ସହିତ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ରେବା ସଂଗମକୁ ଗଲେ। ସେଇ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲି।
ତଯା ହି ସ୍ନାପିତୋ ଭର୍ତା ପୁନଃ ସ୍ନାତା ହି ସା ସ୍ଵଯମ୍ । ଦିଵ୍ଯଦେହଧରୌ ଚୋଭୌ ଦିଵ୍ଯକାଂତିସମନ୍ଵିତୌ
ସେ ଜଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ସ୍ନାନ କଲେ। ଦୁହେଁ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିଥିଲେ।
ସଂଜାତୌ ପକ୍ଷିଣାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରାନୁଲେପନୌ । ଦିଵ୍ଯମାଲାଂବରଧରୌ ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲେପନୌ
ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଲେପନରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲେପନ କରିଥିଲେ।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଯାନମାସାଦ୍ଯ ମୁନିଗଂଧର୍ଵପୂଜିତୌ । ଗତୌ ତୌ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ ପରିପୂଜିତୌ
ବୈଷ୍ଣବ ଯାନ ପାଇଁ, ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସେମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସ୍ତୂଯମାନୌ ମହାତ୍ମାନୌ ଦଂପତୀ ଦୃଷ୍ଟଵାନହମ୍ । ଵ୍ରଜଂତୌ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗେଣ କୂଜଂତେ ପକ୍ଷିଣସ୍ତଥା
ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସେ ମହାତ୍ମା ଦମ୍ପତିକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପଥରେ ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧୁର ସ୍ୱରେ କୁହୁକୁହୁ କରୁଥିଲେ।
ତୀର୍ଥରାଜଂ ପରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷଵ୍ଯକ୍ତାକ୍ଷରୈସ୍ତଦା । ଚତ୍ଵାରଃ କୃଷ୍ଣହଂସାସ୍ତେ ସଂଗମେ ପାପନାଶନେ
ତୀର୍ଥରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦର ଶବ୍ଦରେ, ସେଇ ଚାରିଟି କଳା ହଂସ ସଂଗମରେ, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ଅନୁଭବ କଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଵୈ ଭାଵଶୁଦ୍ଧାସ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତା ଉଜ୍ଜ୍ଵଲତାଂ ପୁନଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଜଲଂ ତେ ତୁ ପୁନର୍ବହିର୍ଵିନିର୍ଗତାଃ
ସେମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ମନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୁନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପାଇଲେ। ସ୍ନାନ କରି, ଜଳ ପିଇ, ସେମାନେ ପୁନି ବାହାରିଲେ।