ଆହାରାର୍ଥଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛାମି ଭଵତଶ୍ଚାତ୍ମନଃ ପିତଃ । ପଶ୍ଯାମି କୌତୁକଂ ତତ୍ର ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ନ ଶ୍ରୁତଂ ପୁରା
ପିତା, ଆମେ ଦୁହେଁ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଗଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ଏମିତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲି, ଯାହା କେବେ ଦେଖିନଥିଲି, କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି।
ପ୍ରଦେଶମୃଷିଗଣାକୀର୍ଣମପ୍ସରୋଭିଃ ପ୍ରଶୋଭିତମ୍ । ବହୁକୌତୁକଶୋଭାଢ୍ଯଂ ମଂଗଲ୍ଯଂ ମଂଗଲୈର୍ଯୁତମ୍
ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ ଭରିଥିବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ, ଅପ୍ସରାମାନେ ସଜାଇଥିଲେ, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ବହୁପୁଣ୍ଯଫଲୋପେତୈର୍ଵନୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତତଃ । ଅନେକକୌତୁକଭରୈର୍ମନସଃ ପରିମୋହନମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବନ ଥିଲା, ଯାହା ଅନେକ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଦେଉଥିଲା, ଅସଂଖ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲା।
ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ତାତ ଅପୂର୍ଵଂ ମାନସାଂତିକେ । ବହୁହଂସୈଃ ସମାକୀର୍ଣୋ ହଂସ ଏକଃ ସମାଗତଃ
ସେଠାରେ, ପିତା, ମୁଁ ମାନସ ସରୋବର ପାଖରେ ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି— ବହୁତ ହଂସ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ହଂସ ଆସିଥିଲା।
ଏଵଂ କୃଷ୍ଣା ମହାଭାଗ ଅନ୍ଯେ ତତ୍ର ସମାଗତାଃ । ସିତେତରୈଶ୍ଚଂଚୁପାଦୈରନ୍ଯତଃ ଶୁକ୍ଲଵିଗ୍ରହାଃ
ଏଭଳି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ; କିଛିଙ୍କର କଳା ଠୁଣ୍ଠି ଓ ପାଦ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଥିଲେ।
ତାଦୃଶାସ୍ତେ ଚ ନୀଲା ଵୈ ଅନ୍ଯେ ଶୁଭ୍ରା ମହାମତେ । ଚତସ୍ରସ୍ତତ୍ର ଵୈ ନାର୍ଯୋ ରୌଦ୍ରାକାରା ଵିଭୀଷଣାଃ
ସେଠାରେ କିଛି ନୀଳ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଭ୍ର ଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ। ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ମହିଳା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲସଂକ୍ରୂରା ଊର୍ଧ୍ଵକେଶ୍ଯୋ ଭଯାନକାଃ । ପଶ୍ଚାତ୍ତାସ୍ତୁ ସମାଯାତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ସରସି ମାନସେ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଓ କ୍ରୁର ମୁହଁ, ଚୁଲି ଉଠିଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର। ପରେ, ସେମାନେ ମାନସ ସରୋବରକୁ ଆସିଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣା ହଂସାସ୍ତୁ ସଂସ୍ନାତା ମାନସେ ତାତ ମତ୍ପୁରଃ । ଵିଭ୍ରାଂତାଃ ପରିତଶ୍ଚାନ୍ଯେ ନ ସ୍ନାତାସ୍ତତ୍ର ମାନସେ
କଳା ହଂସମାନେ ମୋ ଆଗରେ ମାନସ ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପିତା। ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିପାଖେ ଘୁରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ନାହିଁ।
ଜହସୁସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତାତ ହାସ୍ଯୈରଟ୍ଟାଟ୍ଟଦାରୁଣୈଃ । ତସ୍ମାତ୍ସରାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତୋ ହଂସ ଏକୋ ମହାତନୁଃ
ସେ ମହିଳାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଓ କଠୋର ହସରେ ହସିଲେ, ପିତା। ତାପରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଦେହର ହଂସ ସରୋବରରୁ ବାହାରିଗଲା।
ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ରଯୋ ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତାସ୍ତୈଶ୍ଚାହଂ ସମୁପେକ୍ଷିତଃ । ଯାତା ଆକାଶମାର୍ଗେଣ ଵିଵଦଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ପରେ ଆଉ ତିନିଜଣ ବାହାରିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୋତେ ଅବହେଳା କଲେ। ସେମାନେ ଆକାଶ ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିଲେ, ପରସ୍ପରେ ବିବାଦ କରୁଥିଲେ।
ତାସ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମହାଭୀମାଃ ସମଂତାତ୍ପରିବଭ୍ରମୁଃ । ଵିଂଧ୍ଯସ୍ଯ ଶିଖରେ ପୁଣ୍ଯେ ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାସୁପକ୍ଷିଣଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଚାରିପାଖେ ଘୁରୁଥିଲେ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଶିଖରରେ, ଗଛର ଛାୟାରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ।
ନିଷଣ୍ଣାସ୍ତତ୍ର ତେ ସର୍ଵେ ଦଗ୍ଧା ଦୁଃଖୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ । ତେଷାଂ ସୁଵୀକ୍ଷମାଣାନାଂ ଭିଲ୍ଲ ଏକଃ ସମାଗତଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଗୋଟିଏ ଭିଲ୍ଲ ଆସିଲେ।
ମୃଗାନ୍ସ ପୀଡଯିତ୍ଵା ତୁ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଃ । ଶିଲାତଲଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିଷସାଦ ସୁଖେନ ଵୈ
ସେ ଜଣେ ଭିଲ୍ଲ ତୀର ଓ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ପଶୁମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଉପରେ ବସିଲେ, ସୁଖରେ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭିଲ୍ଲୀ ସମାଯାତା ଅନ୍ନମାଦାଯ ସୋଦକମ୍ । ସ୍ଵଂ ପ୍ରିଯଂ ଵୀକ୍ଷତେ ରାଜ୍ଞା ମୁଦିତୈର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ ଜଣେ ଭିଲ୍ଲୀ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ନେଇ ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାଦୃଶଂ ସମାଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵକାଂତଂ ତେଜସାଵୃତମ୍ । ଦିଵ୍ଯତେଜଃ ସମାକ୍ରାଂତଂ ଯଥା ସୂର୍ଯଂ ଦିଵିସ୍ଥିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାରରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବୀୟ ତେଜରେ ଢାକାଯାଇଥିଲେ, ସଉର ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ।
ନରମନ୍ଯଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସା ଯଯୌ । ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ- ଏହ୍ଯେହି ତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯେ ଚାତ୍ର କସ୍ମାନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ନ ପଶ୍ଯସି
ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତେବେ ଶିକାରୀ କହିଲେ: 'ଏଠାକୁ ଆ, ପ୍ରିୟା, କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖୁନାହାଁ?'
କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡ୍ଯମାନୋହଂ ତ୍ଵାମହଂ ଚାଵଲୋକଯେ । ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଵ୍ଯାଧୀ ସମାଗତା
'ମୁଁ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି।' ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶିକାରିଣୀ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ।
ଭର୍ତୁଃ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିସ୍ମିତା ସାଭଵତ୍ତଦା । କୋଯଂ ତେଜଃ ସମାଚାରୋ ଦେଵୋଯଂ ମାଂ ସମାହ୍ଵଯେତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ମନେ କଲେ, 'ଏହି ତେଜ କଣ? ଏହି ଆଚରଣ କଣ? ଦେବତା କି ମୋତେ ଡାକୁଛନ୍ତି?'
ତମୁଵାଚ ତତୋ ଵ୍ଯାଧୀ ଭର୍ତାରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ । ଅତ୍ର କିଂ ତେ କୃତଂ ଵୀର ଭଵାନ୍କୋ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ ଶିକାରିଣୀ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏଠି କଣ କଲେ, ବୀର? ଆପଣ କିଏ, ଏମିତି ଦେବୀୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି?'
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମାଭାଷିତୋ ଵ୍ଯାଧ୍ଯା ଵ୍ଯାଧଃ ପ୍ରିଯାମଭାଷତ । ଅହଂ ତେ ଵଲ୍ଲଭଃ କାଂତେ ଭଵତୀ ଚ ମମ ପ୍ରିଯା
ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ଶିକାରିଣୀ ପଚାରିଲେ, ଶିକାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ, ମୋର ରମଣୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।'
କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାଂ ନ ଜାନାସି କଥଂ ଶଂକା ପ୍ରଵର୍ତତେ । କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡ୍ଯମାନେନ ପଯଶ୍ଚାନ୍ନଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯତେ
'କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହ? କାହିଁକି ଏମିତି ସନ୍ଦେହ ହେଲା? ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।'
ଵ୍ଯାଧ୍ଯୁଵାଚ- ବର୍ବରଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଶ୍ଚ ରକ୍ତାକ୍ଷଃ କୃଷ୍ଣକଂଚୁକଃ । ଈଦୃଶଶ୍ଚାସ୍ତି ମେ ଭର୍ତା ସର୍ଵସତ୍ଵଭଯଂକରଃ
ଶିକାରିଣୀ କହିଲେ: 'ମୋ ସ୍ୱାମୀ କଠୋର, କଳା ଚର୍ମ, ଲାଲ ଆଖି, କଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେ ଏମିତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।'
ଭଵାନ୍କୋ ଦିଵ୍ଯଦେହସ୍ତୁ ପ୍ରିଯେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସମାହ୍ଵଯେତ୍ । ଏଷ ମେ ସଂଶଯୋ ଜାତୋ ଵଦ ସତ୍ଯଂ ମମାଗ୍ରତଃ
'ଆପଣ ତ ଦେବୀୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୋତେ 'ପ୍ରିୟା' ବୋଲି ଡାକୁଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ମୋର ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି। ସତ୍ୟ କଥା ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହନ୍ତୁ।'
କୁଲଂ ନାମ ସ୍ଵକଂ ଗ୍ରାମଂ କ୍ରୀଡାଂ ଲିଗଂ ସୁତଂ ସୁତାମ୍ । ସମାଚଷ୍ଟ ପ୍ରିଯାଗ୍ରେ ତୁ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯଯ ହେତଵେ
'ଆପଣଙ୍କର କୁଳ, ଗାଁ, ଖେଳ, ଚିହ୍ନ, ପୁଅ, ଝିଅ—ଏସବୁ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ହେଇପାରିବି।'
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ସ୍ଵଭର୍ତାରଂ ସା ଵ୍ଯାଧୀ ହୃଷ୍ଟମାନସା । କସ୍ମାତ୍ତେ ଈଦୃଶଃ କାଯଃ ଶ୍ଵେତକଂଚୁକଧାରକଃ
ତାପରେ ଶିକାରିଣୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଆପଣଙ୍କ ଦେହ ଏମିତି କାହିଁକି, ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି?'
କଥଂ ଜାତଃ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଏଵଂ ସଂପୃଚ୍ଛମାନସ୍ତୁ ଭାର୍ଯଯା ମୃଗଘାତକଃ
'ଏହି ଭଳି କିପରି ହେଲା? ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି, କହନ୍ତୁ।' ଏଭଳି ଭାବେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, ମୃଗ ହନ୍ତା—
ସୂତ ଉଵାଚ- ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରଶ୍ରଯାନ୍ଵିତାମ୍ । ନର୍ମଦା ଉତ୍ତରେ କୂଲେ ସଂଗମଶ୍ଚାସ୍ତି ସୁଵ୍ରତେ
ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରିୟାଙ୍କର ନମ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ନର୍ମଦା ନଦୀର ଉତ୍ତର ପାରେ ଏକ ସଂଗମ ଅଛି, ଓ ସଦ୍ବ୍ରତେ।'
ଆତପେନାକୁଲୋ ଜୀଵୋ ମମ ଜାତୋତି ସୁପ୍ରିଯେ । ଅସ୍ମିନ୍ଵୈ ସଂଗମେ କାଂତେ ଶ୍ରମଶ୍ରାଂତୋ ହି ସତ୍ଵରଃ
'ତିବ୍ର ଘରାପାରେ ମୋର ପ୍ରାଣ ପ୍ରାୟ ଶେଷ ହେଉଥିଲା, ପ୍ରିୟା। ସେଇ ସଂଗମରେ, ଶ୍ରମ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇଥିଲି।'
ଗତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଜଲଂ ପୀତ୍ଵା ପଶ୍ଚାଚ୍ଚାହଂ ସମାଗତଃ । ତଦାପ୍ରଭୃତି ମେ କାଯ ଈଦୃଶସ୍ତେଜସାଵୃତଃ
'ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଣି ପିଇ, ପୁନି ଫେରିଲି। ସେଇ ସମୟରୁ, ମୋ ଦେହ ଏଭଳି ତେଜରେ ଢାକାଯାଇଛି।'
ସଂଜାତୋ ଵସ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଃ କଂଚୁକଃ ଶୁଭ୍ରତାଂ ଗତଃ । ପୂର୍ଵୋକ୍ତଲିଂଗସଂସ୍ଥାନୈଃ କୁଲୈଃ ସ୍ଥାନେନ ଵୈ ତଥା
'ଏକ ପୋଷାକ ଆସିଗଲା, ମୋର କଞ୍ଚୁକ ଧଳା ହୋଇଗଲା, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଚିହ୍ନ, କୁଳ ଓ ସ୍ଥାନ ଏହିପରି ରହିଲା।'