ଦାସତ୍ଵଂ ଦେହି ଵୈକୁଂଠ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋ ଜନାର୍ଦନ । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗେ ଗଚ୍ଛ ନିର୍ଧୂତକଲ୍ମଷା
ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋତେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଦାସତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ଏମିତି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ; ଏବେ ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଯାଅ।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପରମଂ ଲୋକଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଯୋଗିଭିଃ ସଦା । ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛ ପରଂ ଲୋକଂ ପ୍ରସାଦାନ୍ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେଉଁ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯୋଗୀମାନେ ସଦା ପାଇପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଠାକୁ ମୋର କୃପାରେ ଏବେ ଯାଅ, ଏହି ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତତୋ ଵାକ୍ଯେ ମାଧଵେନ ମହାତ୍ମନା । ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀ ଅଭୂଦ୍ଦିଵ୍ଯା ସୂର୍ଯତେଜଃ ସମପ୍ରଭା
ଏଭଳି ମାଧବଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ଦିବ୍ୟା ଦେବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭା ଓ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା । ଦିଵ୍ଯମାଲାନ୍ଵିତା ସା ଚ ଦିଵ୍ଯହାରଵିଲଂବିନୀ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଗତା ସା ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଦାହପ୍ରଲଯଵର୍ଜିତମ୍ । ପୁନଃ ପକ୍ଷୀ ସମାଯାତଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ହର୍ଷସଂଯୁତଃ
ସେ ଦାହ ଓ ପ୍ରଳୟରୁ ମୁକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ; ପୁନି ପକ୍ଷୀ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲା।
ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯାମାସ ପିତରଂ ପ୍ରତି ସତ୍ତମଃ
ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ ସମସ୍ତ କଥା ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେଽଷ୍ଟାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନଙ୍କ କଥାରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ, ଏଠାରେ ଅଠାଉଁଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- କୁଂଜଲସ୍ତୁ ସୁତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଭଵାନ୍କଥଯ ଭୋଃ ପୁତ୍ର କିମପୂର୍ଵଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ତାପରେ କୁଞ୍ଜଳ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ବୋଉ ପୁଅ, ତୁମେ କ’ଣ ନୂଆ କିଛି ଦେଖିଛ, ମୋତେ କହ।
ତନ୍ମେ କଥଯ ସୁପ୍ରୀତଃ ଶ୍ରୋତୁକାମୋଽସ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଏଵମାଦିଶ୍ଯ ତଂ ପୁତ୍ରଂ ଵିରରାମ ସ କୁଂଜଲଃ
ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ଓ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ସେଥିପାଇଁ ମୋତେ ସେ କଥା କହ। ଏଭଳି କହି, କୁଞ୍ଜଳ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଖରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ପିତରଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ଵିନଯାଵନତସ୍ସୁତଃ । ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲ ଉଵାଚ- ହିମଵଂତଂ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦେଵଵୃଂଦସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ, ପୁଅ ବିନୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ କହିଲେ— “ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲି।
ଆହାରାର୍ଥଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛାମି ଭଵତଶ୍ଚାତ୍ମନଃ ପିତଃ । ପଶ୍ଯାମି କୌତୁକଂ ତତ୍ର ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ନ ଶ୍ରୁତଂ ପୁରା
ପିତା, ଆମେ ଦୁହେଁ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଗଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ଏମିତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲି, ଯାହା କେବେ ଦେଖିନଥିଲି, କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି।
ପ୍ରଦେଶମୃଷିଗଣାକୀର୍ଣମପ୍ସରୋଭିଃ ପ୍ରଶୋଭିତମ୍ । ବହୁକୌତୁକଶୋଭାଢ୍ଯଂ ମଂଗଲ୍ଯଂ ମଂଗଲୈର୍ଯୁତମ୍
ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ ଭରିଥିବା ଏକ ଅଞ୍ଚଳ, ଅପ୍ସରାମାନେ ସଜାଇଥିଲେ, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ବହୁପୁଣ୍ଯଫଲୋପେତୈର୍ଵନୈର୍ନାନାଵିଧୈସ୍ତତଃ । ଅନେକକୌତୁକଭରୈର୍ମନସଃ ପରିମୋହନମ୍
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବନ ଥିଲା, ଯାହା ଅନେକ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଦେଉଥିଲା, ଅସଂଖ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନକୁ ମୋହିତ କରୁଥିଲା।
ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ତାତ ଅପୂର୍ଵଂ ମାନସାଂତିକେ । ବହୁହଂସୈଃ ସମାକୀର୍ଣୋ ହଂସ ଏକଃ ସମାଗତଃ
ସେଠାରେ, ପିତା, ମୁଁ ମାନସ ସରୋବର ପାଖରେ ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି— ବହୁତ ହଂସ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ହଂସ ଆସିଥିଲା।
ଏଵଂ କୃଷ୍ଣା ମହାଭାଗ ଅନ୍ଯେ ତତ୍ର ସମାଗତାଃ । ସିତେତରୈଶ୍ଚଂଚୁପାଦୈରନ୍ଯତଃ ଶୁକ୍ଲଵିଗ୍ରହାଃ
ଏଭଳି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ; କିଛିଙ୍କର କଳା ଠୁଣ୍ଠି ଓ ପାଦ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଭ୍ର ଦେହ ଥିଲେ।
ତାଦୃଶାସ୍ତେ ଚ ନୀଲା ଵୈ ଅନ୍ଯେ ଶୁଭ୍ରା ମହାମତେ । ଚତସ୍ରସ୍ତତ୍ର ଵୈ ନାର୍ଯୋ ରୌଦ୍ରାକାରା ଵିଭୀଷଣାଃ
ସେଠାରେ କିଛି ନୀଳ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଭ୍ର ଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ। ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ମହିଳା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲସଂକ୍ରୂରା ଊର୍ଧ୍ଵକେଶ୍ଯୋ ଭଯାନକାଃ । ପଶ୍ଚାତ୍ତାସ୍ତୁ ସମାଯାତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ସରସି ମାନସେ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଓ କ୍ରୁର ମୁହଁ, ଚୁଲି ଉଠିଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର। ପରେ, ସେମାନେ ମାନସ ସରୋବରକୁ ଆସିଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣା ହଂସାସ୍ତୁ ସଂସ୍ନାତା ମାନସେ ତାତ ମତ୍ପୁରଃ । ଵିଭ୍ରାଂତାଃ ପରିତଶ୍ଚାନ୍ଯେ ନ ସ୍ନାତାସ୍ତତ୍ର ମାନସେ
କଳା ହଂସମାନେ ମୋ ଆଗରେ ମାନସ ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପିତା। ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିପାଖେ ଘୁରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ନାହିଁ।
ଜହସୁସ୍ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତାତ ହାସ୍ଯୈରଟ୍ଟାଟ୍ଟଦାରୁଣୈଃ । ତସ୍ମାତ୍ସରାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତୋ ହଂସ ଏକୋ ମହାତନୁଃ
ସେ ମହିଳାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଓ କଠୋର ହସରେ ହସିଲେ, ପିତା। ତାପରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଦେହର ହଂସ ସରୋବରରୁ ବାହାରିଗଲା।
ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ରଯୋ ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତାସ୍ତୈଶ୍ଚାହଂ ସମୁପେକ୍ଷିତଃ । ଯାତା ଆକାଶମାର୍ଗେଣ ଵିଵଦଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ପରେ ଆଉ ତିନିଜଣ ବାହାରିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୋତେ ଅବହେଳା କଲେ। ସେମାନେ ଆକାଶ ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିଲେ, ପରସ୍ପରେ ବିବାଦ କରୁଥିଲେ।
ତାସ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମହାଭୀମାଃ ସମଂତାତ୍ପରିବଭ୍ରମୁଃ । ଵିଂଧ୍ଯସ୍ଯ ଶିଖରେ ପୁଣ୍ଯେ ଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାସୁପକ୍ଷିଣଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଚାରିପାଖେ ଘୁରୁଥିଲେ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଶିଖରରେ, ଗଛର ଛାୟାରେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ।
ନିଷଣ୍ଣାସ୍ତତ୍ର ତେ ସର୍ଵେ ଦଗ୍ଧା ଦୁଃଖୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ । ତେଷାଂ ସୁଵୀକ୍ଷମାଣାନାଂ ଭିଲ୍ଲ ଏକଃ ସମାଗତଃ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଗୋଟିଏ ଭିଲ୍ଲ ଆସିଲେ।
ମୃଗାନ୍ସ ପୀଡଯିତ୍ଵା ତୁ ବାଣପାଣିର୍ଧନୁର୍ଦ୍ଧରଃ । ଶିଲାତଲଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିଷସାଦ ସୁଖେନ ଵୈ
ସେ ଜଣେ ଭିଲ୍ଲ ତୀର ଓ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ପଶୁମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଉପରେ ବସିଲେ, ସୁଖରେ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭିଲ୍ଲୀ ସମାଯାତା ଅନ୍ନମାଦାଯ ସୋଦକମ୍ । ସ୍ଵଂ ପ୍ରିଯଂ ଵୀକ୍ଷତେ ରାଜ୍ଞା ମୁଦିତୈର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁତମ୍
ତାପରେ ଜଣେ ଭିଲ୍ଲୀ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ନେଇ ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାଦୃଶଂ ସମାଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵକାଂତଂ ତେଜସାଵୃତମ୍ । ଦିଵ୍ଯତେଜଃ ସମାକ୍ରାଂତଂ ଯଥା ସୂର୍ଯଂ ଦିଵିସ୍ଥିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାରରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବୀୟ ତେଜରେ ଢାକାଯାଇଥିଲେ, ସଉର ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ।
ନରମନ୍ଯଂ ପରିଜ୍ଞାଯ ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସା ଯଯୌ । ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ- ଏହ୍ଯେହି ତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯେ ଚାତ୍ର କସ୍ମାନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ନ ପଶ୍ଯସି
ସେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତେବେ ଶିକାରୀ କହିଲେ: 'ଏଠାକୁ ଆ, ପ୍ରିୟା, କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖୁନାହାଁ?'
କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡ୍ଯମାନୋହଂ ତ୍ଵାମହଂ ଚାଵଲୋକଯେ । ତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଵ୍ଯାଧୀ ସମାଗତା
'ମୁଁ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି।' ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶିକାରିଣୀ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ।
ଭର୍ତୁଃ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିସ୍ମିତା ସାଭଵତ୍ତଦା । କୋଯଂ ତେଜଃ ସମାଚାରୋ ଦେଵୋଯଂ ମାଂ ସମାହ୍ଵଯେତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ମନେ କଲେ, 'ଏହି ତେଜ କଣ? ଏହି ଆଚରଣ କଣ? ଦେବତା କି ମୋତେ ଡାକୁଛନ୍ତି?'
ତମୁଵାଚ ତତୋ ଵ୍ଯାଧୀ ଭର୍ତାରଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ । ଅତ୍ର କିଂ ତେ କୃତଂ ଵୀର ଭଵାନ୍କୋ ଦିଵ୍ଯଲକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ ଶିକାରିଣୀ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏଠି କଣ କଲେ, ବୀର? ଆପଣ କିଏ, ଏମିତି ଦେବୀୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି?'
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମାଭାଷିତୋ ଵ୍ଯାଧ୍ଯା ଵ୍ଯାଧଃ ପ୍ରିଯାମଭାଷତ । ଅହଂ ତେ ଵଲ୍ଲଭଃ କାଂତେ ଭଵତୀ ଚ ମମ ପ୍ରିଯା
ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ଶିକାରିଣୀ ପଚାରିଲେ, ଶିକାରୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ, ମୋର ରମଣୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।'