ତତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ମହାଭାଗେ ସର୍ଵପାତକଶୋଧନମ୍ । ଧ୍ଯାଯସ୍ଵ ହି ହୃଷୀକେଶଂ ଶତନାମଜପସ୍ଵ ଚ
'ହେ ମହାଭାଗେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଶୋଧନ କରିବା ପାଇଁ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା କର; ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶତନାମ ଜପ କର।'
ଭଵ ଜ୍ଞାନପରା ନିତ୍ଯଂ କୁରୁ ଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ପାପପ୍ରଣାଶକମ୍
'ସଦା ଜ୍ଞାନରେ ଲଗ୍ନ ରୁହ, ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର— ଅଶୂନ୍ୟଶୟନ ନାମକ ପବିତ୍ର ବ୍ରତ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ।'
ସମାଚଷ୍ଟ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵଜ୍ଞାନପ୍ରକାଶକମ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଵ୍ରତଂ ଧ୍ଯାନଂ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଏହି ଜ୍ଞାନ, ସ୍ତୋତ୍ର, ବ୍ରତ ଓ ଧ୍ୟାନ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ, ସେସବୁ ଖୋଲାସା କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ତସ୍ମାତ୍ସା ହି ପ୍ରଜଗ୍ରାହ ସଂସ୍ଥିତା ନିର୍ଜନେ ଵନେ । ସର୍ଵଦ୍ଵଂଦ୍ଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ସଂଜାତା ତପସି ସ୍ଥିତା
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— 'ତେଣୁ ସେ ଏହି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏକାକୀ ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।'
ଵ୍ରତଂ ଚକ୍ରେ ଜିତାହାରା ନିରାଧାରା ସୁଦୁଃଖିତା । କାମକ୍ରୋଧଵିହୀନା ସା ଵର୍ଗଂ ସଂଯମ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ
ସେ ଅନ୍ନ ସଂଯମ କରି, କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ଛାଡ଼ି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ ହୋଇ, ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ କରି, ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ଇଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ମହାରାଜ ମହାମୋହଂ ନିରସ୍ଯ ସା । ଅବ୍ଦେ ଚତୁର୍ଥକେ ପ୍ରାପ୍ତେ ସୁପ୍ରସନ୍ନୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମହାମୋହ ଦୂର କରି, ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଷ ଆସିଲାବେଳେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ତସ୍ଯୈ ଵରଂ ଦାତୁକାମଶ୍ଚାଯାତୋ ଵରନାଯକଃ । ତସ୍ଯୈ ସଂଦର୍ଶଯାମାସ ସ୍ଵରୂପଂ ଵରଦଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେଠିକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ, ଦାତା ସ୍ୱୟଂ ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଲେ, ଦୟାମୟ ପ୍ରଭୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଇଂଦ୍ରନୀଲଘନଶ୍ଯାମଂ ଶଂଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍ । ସର୍ଵାଭରଣଶୋଭାଢ୍ଯଂ ପଦ୍ମହସ୍ତଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସୂତ କହିଲେ— 'ସେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ପରି ନୀଳ, ବର୍ଷା ମେଘ ପରି କଳା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହେଶ୍ୱର।'
ବଦ୍ଧାଂଜଲିପୁଟା ଭୂତ୍ଵା ଵେପମାନା ନିରାଶ୍ରଯା । ଉଵାଚ ଗଦ୍ଗଦୈର୍ଵାକ୍ଯୈଃ ପ୍ରଣତା ମଧୁସୂଦନମ୍
ସେ ହାତ ଜୋଡି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇ, ଭାବେ ଭରିତ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ।
ତେଜସା ତଵ ଦିଵ୍ଯେନ ସ୍ଥାତୁଂ ଶକ୍ନୋମି ନୈଵ ହି । ଦିଵ୍ଯରୂପୋ ଭଵେଃ କସ୍ତ୍ଵଂ କୃପଯା ମମ ଚାଗ୍ରତଃ
ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ମୁଁ ଠିଆ ରହିପାରୁନି; ଆପଣ କିଏ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କୃପା କରି ଦେଖାଦେଲେ?
କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ କିମତ୍ର ତଵ କାରଣମ୍ । ସର୍ଵମେଵ ପ୍ରସାଦେନ ପ୍ରବ୍ରଵୀହି ମହାମତେ
ଦୟାକରି ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ କହନ୍ତୁ; ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଦୟାକରି ସବୁ କଥା ମୋତେ ଖୋଲି କହନ୍ତୁ।
ଦେଵମେଵଂ ଵିଜାନାମି ତେଜସା ଇଂଗିତୈସ୍ତଵ । ଜ୍ଞାନହୀନା ଜଗନ୍ନାଥ ନ ଜାନେ ରୂପନାମନୀ
ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ଓ ଚାଳ ଦେଖି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବତା ବୋଲି ଚିହ୍ନିଛି; ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ରୂପ କିମ୍ବା ନାମ ଜାଣେନି।
କିଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵା ଭଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ କିଂ ଵା ଶଂକର ଏଵ ହି । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵଂ ଦଂଡଵଦ୍ଧରଣୀଂ ଗତା
ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା କି, ବା ବିଷ୍ଣୁ କି, କିମ୍ବା ଶିବ? ଏଭଳି କହି ଓ ନମସ୍କାର କରି ସେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡିଗଲେ।
ତାମୁଵାଚ ଜଗନ୍ନାଥଃ ପ୍ରଣତାଂ ରାଜନଂଦିନୀମ୍ । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ତ୍ରଯାଣାମପି ଦେଵାନାମଂତରଂ ନାସ୍ତି ଶୋଭନେ
ତାକୁ ନମ୍ର ରାଜନ୍ଦିନୀକୁ ଜଗନ୍ନାଥ କହିଲେ— ଶୁଣ ଶୋଭନା, ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମା ସମର୍ଚିତୋ ଯେନ ଶଂକରୋ ଵା ଵରାନନେ । ତେନାହମର୍ଚିତୋ ନିତ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସଦା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପୂଜେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଏତୌ ମମାଭିନ୍ନତରୌ ନିତ୍ଯଂ ଚାପି ତ୍ରିରୂପଵାନ୍ । ଅହଂ ହି ପୂଜିତୋ ଯୈଶ୍ଚ ତାଵେତୌ ତୈଃ ସୁପୂଜିତୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋ ସହ ସଦା ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତିନି ରୂପରେ ଅଛି; ଯିଏ ମୋତେ ପୂଜେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ପୂଜେ।
ଅହଂ ଦେଵୋ ହୃଷୀକେଶଃ କୃପଯା ତଵ ଚାଗତଃ । ସ୍ତଵେନାନେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଵ୍ରତେନ ନିଯମେନ ଚ
ମୁଁ ହେଉଛି ଦେବତା ହୃଷୀକେଶ, ତୋତେ କୃପା କରି ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଷ୍ଟୁତି, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି।
ସଂଜାତା କଲ୍ମଷୈର୍ହୀନା ଵରଂ ଵରଯ ଶୋଭନେ । ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଵିଜଯସ୍ଵ ହୃଷୀକେଶ କୃଷ୍ଣକ୍ଲେଶାପହାରକ
ତୁମେ ଏବେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲ; ହେ ଶୋଭନା, ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ଚାହିଁବା। ଦିବ୍ୟା ଦେବୀ କହିଲେ— ବିଜୟୀ ହେଉ, ହୃଷୀକେଶ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା।
ନମାମି ଚରଣଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ମାମୁଦ୍ଧର ସୁରେଶ୍ଵର । ଵରଂ ମେ ଦାତୁକାମୋଽସି ଚକ୍ରପାଣେ ପ୍ରସୀଦ ମେ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ। ଆପଣ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି; ହେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ଦୟା କରନ୍ତୁ।
ଆତ୍ମପାଦଯୁଗସ୍ଯାପି ଭକ୍ତିଂ ଦେହି ମମାନଘ । ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ଜଗନ୍ନାଥ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ ନିରାମଯମ୍
ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ପାଦଯୁଗଳରେ ଭକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ନିର୍ମଳ; ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୋତେ ମୋକ୍ଷର ନିର୍ମଳ ପଥ ଦେଖାନ୍ତୁ।
ଦାସତ୍ଵଂ ଦେହି ଵୈକୁଂଠ ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋ ଜନାର୍ଦନ । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗେ ଗଚ୍ଛ ନିର୍ଧୂତକଲ୍ମଷା
ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋତେ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଦାସତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ଏମିତି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ; ଏବେ ତୁମେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ଯାଅ।
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପରମଂ ଲୋକଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ଯୋଗିଭିଃ ସଦା । ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛ ପରଂ ଲୋକଂ ପ୍ରସାଦାନ୍ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଯେଉଁ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯୋଗୀମାନେ ସଦା ପାଇପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଠାକୁ ମୋର କୃପାରେ ଏବେ ଯାଅ, ଏହି ଉଚ୍ଚତମ ଲୋକକୁ ଯାଅ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତତୋ ଵାକ୍ଯେ ମାଧଵେନ ମହାତ୍ମନା । ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀ ଅଭୂଦ୍ଦିଵ୍ଯା ସୂର୍ଯତେଜଃ ସମପ୍ରଭା
ଏଭଳି ମାଧବଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ଦିବ୍ୟା ଦେବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭା ଓ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା । ଦିଵ୍ଯମାଲାନ୍ଵିତା ସା ଚ ଦିଵ୍ଯହାରଵିଲଂବିନୀ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ହାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଗତା ସା ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଦାହପ୍ରଲଯଵର୍ଜିତମ୍ । ପୁନଃ ପକ୍ଷୀ ସମାଯାତଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ହର୍ଷସଂଯୁତଃ
ସେ ଦାହ ଓ ପ୍ରଳୟରୁ ମୁକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ; ପୁନି ପକ୍ଷୀ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲା।
ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯାମାସ ପିତରଂ ପ୍ରତି ସତ୍ତମଃ
ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ ସମସ୍ତ କଥା ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେଽଷ୍ଟାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନଙ୍କ କଥାରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ, ଏଠାରେ ଅଠାଉଁଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- କୁଂଜଲସ୍ତୁ ସୁତଂ ଵାକ୍ଯଂ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଭଵାନ୍କଥଯ ଭୋଃ ପୁତ୍ର କିମପୂର୍ଵଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ତାପରେ କୁଞ୍ଜଳ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ବୋଉ ପୁଅ, ତୁମେ କ’ଣ ନୂଆ କିଛି ଦେଖିଛ, ମୋତେ କହ।
ତନ୍ମେ କଥଯ ସୁପ୍ରୀତଃ ଶ୍ରୋତୁକାମୋଽସ୍ମି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଏଵମାଦିଶ୍ଯ ତଂ ପୁତ୍ରଂ ଵିରରାମ ସ କୁଂଜଲଃ
ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ଓ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ସେଥିପାଇଁ ମୋତେ ସେ କଥା କହ। ଏଭଳି କହି, କୁଞ୍ଜଳ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଖରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ପିତରଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ଵିନଯାଵନତସ୍ସୁତଃ । ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲ ଉଵାଚ- ହିମଵଂତଂ ନଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦେଵଵୃଂଦସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ, ପୁଅ ବିନୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ କହିଲେ— “ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ହିମବନ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲି।