ସୁଖଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଜପ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନ ସଂଶଯଃ । କେଶଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵସିଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହାକୁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; କେଶବଙ୍କ କୃପାରେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ସପ୍ତାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନଙ୍କ କଥା, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ସତାଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଵ୍ରତଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମହାଜ୍ଞାନଂ ଧ୍ଯାନଂ ଚୈଵ ସୁପୁତ୍ରକ । ମଯାଖ୍ଯାତଂ ତଵାଗ୍ରେ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ମୁଁ ତୋର ସାମ୍ନାରେ ବ୍ରତ, ସ୍ତୋତ୍ର, ମହାଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ କହିଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ଏଵଂ ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ସା ହି ଯଦା ପୁଣ୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍ । ପ୍ରଯାତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏହି ଚାରିଟି ପବିତ୍ର କାମ ଯେ କରେ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଭିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇତୋ ଗତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ଵତ୍ସ ଦିଵ୍ଯାଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରବୋଧଯ । ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ନାମ ଵ୍ରତରାଜଂ ଵଦସ୍ଵ ତାମ୍
ଏବେ ଯା, ପୁଅ, ଦିବ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ଜଗା, 'ଅଶୂନ୍ୟଶୟନ' ନାମକ ବ୍ରତର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ କହ।
ସମୁଦ୍ଧର ମହାପାପାଦ୍ରାଜକନ୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ । ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ମଯା ଖ୍ଯାତଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ପାପନାଶନମ୍
ମହାପାପରୁ ଯଶସ୍ବିନୀ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ପାପନାଶକ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିଦେଲି।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛ ମହାଭାଗ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମ ସଃ । ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଉଜ୍ଜ୍ଵଲୋପ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସ ପିତ୍ରା କୁଂଜଲେନ ହି
‘ଯା, ଯା, ମହାଭାଗ’ ବୋଲି କହି ସେ ଚୁପ ହେଲେ। ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏପରି କୁଞ୍ଜଳଙ୍କ ଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇଲେ—
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପାଦୌ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାତାପିତ୍ରୋର୍ମହାମତିଃ । ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ରାଜନ୍ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପଂ ସ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜା, ତୁରନ୍ତ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ଗିରିଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ନାନାଧାତୁସମାକୁଲମ୍ । ନାନାରତ୍ନମଯୈସ୍ତୁଂଗୈଃ ଶିଖରୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଭ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନାନାମାଣିକ୍ୟ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନାନାପ୍ରଵାହସଂପୂର୍ଣୈରୁଦକୈରୁଜ୍ଜ୍ଵଲୈର୍ନୃପ । ନଦ୍ଯଃ ସଂତି ସ୍ଵଚ୍ଛନୀରାସ୍ତସ୍ମିନ୍ଗିରିଵରୋତ୍ତମେ
ହେ ରାଜା, ସେ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତରେ ଅନେକ ଚଉଆଁ ଓ ପ୍ରବାହ ଥିବା, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଳର ନଦୀମାନେ ବହୁଛନ୍ତି।
କିନ୍ନରାସ୍ତତ୍ର ଗାଯଂତି ଗଂଧର୍ଵାଃ ସୁସ୍ଵରୈର୍ନୃପ । ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ଦେଵଵୃଂଦୈରୁପାଵୃତମ୍
ସେଠାରେ କିନ୍ନରମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିତରେ ରହିଛନ୍ତି ଓ ଦେବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂଘୁଷ୍ଟଂ ମୁନିଵୃଂଦୈରଲଂକୃତମ୍ । ନାନାପକ୍ଷିନିନାଦୈଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ପରିନାଦିତମ୍
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କର ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି, ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ନାନା ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି।
ଏଵଂ ଗିରିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲୋ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ । ସୁସ୍ଵରେଣାପି ସା କନ୍ଯା ଗିରୌ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରରୋଦିତି
ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତ୍ୱରିତ ପଦେ ସେ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ କନ୍ୟା ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିବାକୁ ଶୁଣିଲେ।
ରୋରୂଯମାଣାଂ ସ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । କା ତ୍ଵଂ ଭଵସି କଲ୍ଯାଣି କସ୍ମାଦ୍ରୋଦିଷି ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ପଚାରିଲେ — 'ତୁମେ କିଏ, ଶୁଭେ, ଏବଂ ଏବେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?'
କମାଶ୍ରିତା ମହାଭାଗେ କେନ ତେ ଵିପ୍ରିଯଂ କୃତମ୍ । ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମମାଦ୍ଯୈଵ ସର୍ଵଦୁଃଖସ୍ଯ କାରଣମ୍
'ମହାଭାଗେ, ତୁମେ କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି? ଆଜି ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର କାରଣ କହ।'
ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଵିପାକୋ ହି ମହାଭାଗ କର୍ମଣାଂ ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଇହ ତିଷ୍ଠାମି ଦୁଃଖେନ ଵୈଧଵ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତା
ଦିବ୍ୟା ଦେବୀ କହିଲେ — 'ମହାଭାଗ, ଏବେ ମୋ କର୍ମର ଫଳ ଆସିଛି; ମୁଁ ଏଠାରେ ଦୁଃଖରେ, ବିଧବା ହୋଇ ରହୁଛି।'
ଭଵାନ୍କୋ ହି ମହାଭାଗ କୃପଯା ମମ ପୀଡିତଃ । ପକ୍ଷିରୂପଧରୋ ଵତ୍ସ ସୋତ୍ସଵଂ ପରିଭାଷତେ
'ମହାଭାଗ, ଆପଣ କିଏ, ଯିଏ ମୋ ଦୁଃଖରେ ଦୟା କରୁଛନ୍ତି? ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପୁଅ, ଆପଣ ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି।'
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭାଷିତଂ ରାଜକନ୍ଯଯା । ଅହଂ ପକ୍ଷୀ ମହାଭାଗେ କୃପଯା ତଵ ପୀଡିତଃ
ରାଜକନ୍ୟା କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସେ କହିଲେ — 'ମହାଭାଗେ, ମୁଁ ପକ୍ଷୀ, ତୁମ ଦୁଃଖରେ ଦୟାବାନ ହୋଇଛି।'
ପକ୍ଷିରୂପଧରୋ ଭଦ୍ରେ ନାହଂ ସିଦ୍ଧୋ ନ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ । ରୁଦମାନାଂ ମହାଲାପୈର୍ଭଵତୀଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନିହ
'ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଛି।'
ତତଃ ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦେଵି ଵଦ ମେ କାରଣଂ ତ୍ଵିହ । ପିତୁର୍ଗେହେ ଯଥାଵୃତ୍ତମାତ୍ମଵୃତ୍ତାଂତମେଵ ହି
'ତେଣୁ, ଦେବୀ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି — ଏଠାରେ କାହିଁକି ଏମିତି ହେଲା, ମୋତେ କହ। ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଘରେ କଣ ଘଟିଲା, ତୁମ ଜୀବନର କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହ।'
ତଯା ନିଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥାସଂଖ୍ଯେନ ଦୁଃଖଦମ୍ । ସମାସେନ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲସ୍ତୁ ମହମନାଃ
ସେ ଜଣେ ଯେତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମନେ ମନେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଶୁଣିଲେ।
ତାମୁଵାଚ ମହାପକ୍ଷୀ ଦିଵ୍ଯାଦେଵୀଂ ସୁଦୁଃଖିତାମ୍ । ଯଥା ଵିଵାହକାଲେ ତେ ଭର୍ତାରୋ ମରଣଂ ଗତାଃ
ସେ ମହାପକ୍ଷୀ ଦିବ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କୁ, ଯିଏ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ, କହିଲେ— 'ତୁମ ଦିଗରେ ବିବାହ ସମୟରେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।'
ସ୍ଵଯଂଵରନିମିତ୍ତଂ ତେ କ୍ଷଯଂ ଯାତାଶ୍ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ । ଏତତ୍ତେ ଚେଷ୍ଟିତଂ ସର୍ଵଂ ମଯା ପିତରି ଭାଷିତମ୍
'ତୁମ ସ୍୵ୟଂବର ପାଇଁ ବହୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ସବୁ ତୁମ କର୍ମ ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ କହିଛି।'
ଅନ୍ଯଜନ୍ମକୃତଂକର୍ମତଵ ପାପଂ ସୁଲୋଚନେ । ମମ ପିତ୍ରା ମମାଗ୍ରେ ତୁ କୃପଯା ପରିଭାଷିତମ୍
'ହେ ସୁନ୍ଦର ନୟନବତୀ, ତୁମ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ମୋ ବାପା ଦୟାବଶତଃ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଥିଲେ।'
ତେନ ଦୋଷେଣ ସଂପୁଷ୍ଟା ଲିପ୍ତା ଜାତା ଵରାନନେ । ଏତାଵତ୍କାରଣଂ ସର୍ଵଂ ତାତେନ ପରିଭାଷିତମ୍
'ସେଇ ଦୋଷରେ ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଜଡିତ ହୋଇଛ; ଏହି ସବୁ କାରଣ ମୋ ବାପା ଖୋଲାସା କରିଥିଲେ।'
ପୂର୍ଵକର୍ମଵିପାକଂ ତୁ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଚ ସମାଶ୍ଵସ । ଏଵଂ ସା ଭାଷିତଂ ତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କନ୍ଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲସ୍ଯ ତତ୍
'ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କର, ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ କର।' ଉଜ୍ଜ୍ୱଳଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ...
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ବ୍ରୁଵଂତଂ ପକ୍ଷିଣଂ ପୁନଃ । ପ୍ରଣତା ଦୀନଯା ଵାଚା କୁରୁ ପକ୍ଷିନ୍କୃପାଂ ମମ
ସେ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ମହାତ୍ମା ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ— 'ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୋତେ ଦୟା କର।'
କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସାଦେନ ତସ୍ଯ ପାପସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତିମ୍ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସୁପୁଣ୍ଯଂ ଚ ମମ ପାତକଶୋଧନମ୍
'ଦୟାକରି, ସେ ପାପର ପରିହାର କଣ ହେବ, ମୋତେ କହ; ମୋ ପାପ ଶୋଧନ ପାଇଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଣ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଣ ଅଛି, ତାହା କହ।'
ଯେନ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଶୁଦ୍ଧାଧୌତକଲ୍ମଷା । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ମହାଭାଗ ଵଦ ମେ ତ୍ଵଂ ପ୍ରସାଦତଃ
'ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂଣ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବି, ସମସ୍ତ କଳ୍ମଷ ଦୂର ହେବି— ହେ ମହାଭାଗ, ଦୟାକରି ମୋତେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କହ।'
ଉଜ୍ଜ୍ଵଲ ଉଵାଚ- ତଵାର୍ଥଂ ତୁ ମହାଭାଗେ ପିତରଂ ପୃଷ୍ଟଵାନହମ୍ । ସମାଖ୍ଯାତମତଃ ପିତ୍ରା ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମନୁତ୍ତମମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କହିଲେ— 'ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲି; ସେଠାରୁ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଶିଖିଛି।'