ପୁଂଡରୀକସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ତୁଲସୀସଂନିଧୌ ସ୍ଥିତ୍ଵା ମନସା ଯୋ ଜପେନ୍ନରଃ
ଯିଏ ତୁଳସୀ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଏହି ଜପ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ରାଜସୂଯଫଲଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଵର୍ଷେଣାପି ଚ ମାନଵଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଦ୍ଵାରାଵତୀ ଶିଲା
ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରାବତୀ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠାରେ ମଣିଷ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଉଭଯୋଃ ସଂନିଧୌ ଜାପ୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସୁଖମିଚ୍ଛତା । ବହୁସୌଖ୍ଯଂ ପ୍ରଭୁକ୍ତ୍ଵୈଵ କୁଲାନାଂ ଶତମେଵ ଚ
ଉଭୟ ଶିଳା ସମ୍ନିଧାନରେ ଯିଏ ସୁଖ ଆଶା କରେ, ସେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନେକ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ଶତାଧିକ ପରିବାରକୁ ଉପକୃତ କରେ।
ଏକେନ ଚାଧିକଂ ମର୍ତ୍ଯ ଆତ୍ମନା ସହ ତାରଯେତ୍ । କାର୍ତିକେ ସ୍ନାନକର୍ତା ଯଃ ପୂଜଯେନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍
କେବଳ ଏକ ଜନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମଣିଷ ନିଜେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।
ଯଃ ପଠେତ୍ପ୍ରଯତଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପ୍ରଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ମାଘସ୍ନାଯୀ ହରିଂ ପୂଜ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ଯିଏ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପଢ଼େ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଏ; ମାଘ ମାସରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତିରେ ହରି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଧ୍ଯାଯେଚ୍ଚୈଵ ହୃଷୀକେଶଂ ଜପେଦ୍ଵାଥ ଶୃଣୋତି ଵା । ସୁରାପାନାଦିକଂ ପାପଂ ଵିହାଯ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯିଏ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, କିମ୍ବା ଜପ କରେ, କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ମଦ୍ୟପାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ ଛାଡ଼ି, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପାଏ।
ଵିନା ଵିଘ୍ନଂ ନରଃ ପୁତ୍ର ସଂପ୍ରଯାତି ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ହି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୁଂଜତାଂ ପୁରଃ
ହେ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ଶତନାମ ଜପ କରେ, ସେ ବିନା ବାଧାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ଯୋ ଜପେଚ୍ଚ ଶତଂ ନାମ୍ନାଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ପାତକନାଶନମ୍ । ପିତରସ୍ତୁଷ୍ଟିମାଯାଂତି ତୃପ୍ତା ଯାଂତି ପରାଂ ଗତିଂ
ଯିଏ ଏହି ଶତନାମ ଓ ପାପନାଶକ ସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କରେ, ପିତୃଗଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତୃପ୍ତି ପାଇ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦଵିଦ୍ଵାନ୍ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵିଂଦତେ ମହୀମ୍ । ଧନଋଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଭୁଂଜୀତ ଵୈଶ୍ଯୋ ଜପତି ଯଃ ସଦା
ଯିଏ ସଦା ଏହି ଜପ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରେ, ବୈଶ୍ୟ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଶୂଦ୍ରଃ ସୁଃଖଂ ପ୍ରଭୁଂକ୍ତେ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ପ୍ରାପ୍ଯ ଜନ୍ମାଂତରଂ ଵତ୍ସ ଵେଦଵିଦ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଂଦତି
ଶୂଦ୍ର ଏହି ଜପ କରି ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଏ; ପୁନର୍ଜନ୍ମରେ ସେ ବେଦ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରେ।
ସୁଖଦଂ ମୋକ୍ଷଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଜପ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନ ସଂଶଯଃ । କେଶଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵସିଦ୍ଧୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସୁଖ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହାକୁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; କେଶବଙ୍କ କୃପାରେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥଵର୍ଣନେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ ସପ୍ତାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନଙ୍କ କଥା, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ସତାଶୀତି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- ଵ୍ରତଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ମହାଜ୍ଞାନଂ ଧ୍ଯାନଂ ଚୈଵ ସୁପୁତ୍ରକ । ମଯାଖ୍ଯାତଂ ତଵାଗ୍ରେ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ — ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ମୁଁ ତୋର ସାମ୍ନାରେ ବ୍ରତ, ସ୍ତୋତ୍ର, ମହାଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନ ବିଷୟରେ କହିଛି, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାପକୁ ଦୂର କରେ।
ଏଵଂ ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ସା ହି ଯଦା ପୁଣ୍ଯଂ ସମାଚରେତ୍ । ପ୍ରଯାତି ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏହି ଚାରିଟି ପବିତ୍ର କାମ ଯେ କରେ, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଭିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇତୋ ଗତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ଵତ୍ସ ଦିଵ୍ଯାଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରବୋଧଯ । ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ନାମ ଵ୍ରତରାଜଂ ଵଦସ୍ଵ ତାମ୍
ଏବେ ଯା, ପୁଅ, ଦିବ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ଜଗା, 'ଅଶୂନ୍ୟଶୟନ' ନାମକ ବ୍ରତର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ କହ।
ସମୁଦ୍ଧର ମହାପାପାଦ୍ରାଜକନ୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ । ତ୍ଵଯା ପୃଷ୍ଟଂ ମଯା ଖ୍ଯାତଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ପାପନାଶନମ୍
ମହାପାପରୁ ଯଶସ୍ବିନୀ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ପାପନାଶକ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିଦେଲି।
ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛ ମହାଭାଗ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରରାମ ସଃ । ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଉଜ୍ଜ୍ଵଲୋପ୍ଯେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସ ପିତ୍ରା କୁଂଜଲେନ ହି
‘ଯା, ଯା, ମହାଭାଗ’ ବୋଲି କହି ସେ ଚୁପ ହେଲେ। ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏପରି କୁଞ୍ଜଳଙ୍କ ଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇଲେ—
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପାଦୌ ଧର୍ମାତ୍ମା ମାତାପିତ୍ରୋର୍ମହାମତିଃ । ଜଗାମ ତ୍ଵରିତୋ ରାଜନ୍ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ଵୀପଂ ସ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜା, ତୁରନ୍ତ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ଗିରିଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ନାନାଧାତୁସମାକୁଲମ୍ । ନାନାରତ୍ନମଯୈସ୍ତୁଂଗୈଃ ଶିଖରୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଭ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନାନାମାଣିକ୍ୟ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନାନାପ୍ରଵାହସଂପୂର୍ଣୈରୁଦକୈରୁଜ୍ଜ୍ଵଲୈର୍ନୃପ । ନଦ୍ଯଃ ସଂତି ସ୍ଵଚ୍ଛନୀରାସ୍ତସ୍ମିନ୍ଗିରିଵରୋତ୍ତମେ
ହେ ରାଜା, ସେ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତରେ ଅନେକ ଚଉଆଁ ଓ ପ୍ରବାହ ଥିବା, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜଳର ନଦୀମାନେ ବହୁଛନ୍ତି।
କିନ୍ନରାସ୍ତତ୍ର ଗାଯଂତି ଗଂଧର୍ଵାଃ ସୁସ୍ଵରୈର୍ନୃପ । ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ଦେଵଵୃଂଦୈରୁପାଵୃତମ୍
ସେଠାରେ କିନ୍ନରମାନେ ଗାନ କରନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରନ୍ତି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଭିତରେ ରହିଛନ୍ତି ଓ ଦେବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂଘୁଷ୍ଟଂ ମୁନିଵୃଂଦୈରଲଂକୃତମ୍ । ନାନାପକ୍ଷିନିନାଦୈଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ପରିନାଦିତମ୍
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କର ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଛି, ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ନାନା ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି।
ଏଵଂ ଗିରିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲୋ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ । ସୁସ୍ଵରେଣାପି ସା କନ୍ଯା ଗିରୌ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରରୋଦିତି
ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତ୍ୱରିତ ପଦେ ସେ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ କନ୍ୟା ମଧୁର ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦୁଥିବାକୁ ଶୁଣିଲେ।
ରୋରୂଯମାଣାଂ ସ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । କା ତ୍ଵଂ ଭଵସି କଲ୍ଯାଣି କସ୍ମାଦ୍ରୋଦିଷି ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି ପଚାରିଲେ — 'ତୁମେ କିଏ, ଶୁଭେ, ଏବଂ ଏବେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ?'
କମାଶ୍ରିତା ମହାଭାଗେ କେନ ତେ ଵିପ୍ରିଯଂ କୃତମ୍ । ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମମାଦ୍ଯୈଵ ସର୍ଵଦୁଃଖସ୍ଯ କାରଣମ୍
'ମହାଭାଗେ, ତୁମେ କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛ? କିଏ ତୁମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି? ଆଜି ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର କାରଣ କହ।'
ଦିଵ୍ଯାଦେଵ୍ଯୁଵାଚ- ଵିପାକୋ ହି ମହାଭାଗ କର୍ମଣାଂ ମମ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଇହ ତିଷ୍ଠାମି ଦୁଃଖେନ ଵୈଧଵ୍ଯେନ ସମନ୍ଵିତା
ଦିବ୍ୟା ଦେବୀ କହିଲେ — 'ମହାଭାଗ, ଏବେ ମୋ କର୍ମର ଫଳ ଆସିଛି; ମୁଁ ଏଠାରେ ଦୁଃଖରେ, ବିଧବା ହୋଇ ରହୁଛି।'
ଭଵାନ୍କୋ ହି ମହାଭାଗ କୃପଯା ମମ ପୀଡିତଃ । ପକ୍ଷିରୂପଧରୋ ଵତ୍ସ ସୋତ୍ସଵଂ ପରିଭାଷତେ
'ମହାଭାଗ, ଆପଣ କିଏ, ଯିଏ ମୋ ଦୁଃଖରେ ଦୟା କରୁଛନ୍ତି? ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପୁଅ, ଆପଣ ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି।'
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭାଷିତଂ ରାଜକନ୍ଯଯା । ଅହଂ ପକ୍ଷୀ ମହାଭାଗେ କୃପଯା ତଵ ପୀଡିତଃ
ରାଜକନ୍ୟା କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସେ କହିଲେ — 'ମହାଭାଗେ, ମୁଁ ପକ୍ଷୀ, ତୁମ ଦୁଃଖରେ ଦୟାବାନ ହୋଇଛି।'
ପକ୍ଷିରୂପଧରୋ ଭଦ୍ରେ ନାହଂ ସିଦ୍ଧୋ ନ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ । ରୁଦମାନାଂ ମହାଲାପୈର୍ଭଵତୀଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନିହ
'ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ପକ୍ଷୀ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଛି।'
ତତଃ ପୃଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦେଵି ଵଦ ମେ କାରଣଂ ତ୍ଵିହ । ପିତୁର୍ଗେହେ ଯଥାଵୃତ୍ତମାତ୍ମଵୃତ୍ତାଂତମେଵ ହି
'ତେଣୁ, ଦେବୀ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି — ଏଠାରେ କାହିଁକି ଏମିତି ହେଲା, ମୋତେ କହ। ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଘରେ କଣ ଘଟିଲା, ତୁମ ଜୀବନର କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହ।'