ପୂଜନାଦ୍ଵୈ ନ ସଂଦେହୋ ଗୋଲୋକେ ତୁ ଵସେଚ୍ଚିରମ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ସୌଵର୍ଣୀ ଗାଂ ଦଦଂତି ଯେ
ଏଭଳି ପୂଜା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲମ୍ବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଲୋକରେ ବାସ କରିଥାଏ; ଏଠାରେ ବିଶେଷକରି ସୁନାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାମାନେ—
ତେ ନରା ଭୁଂଜତେ ସୌଖ୍ଯଂ ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ । ଦଶଧେନୁଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଦଦାତି ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ସେମାନେ ଚଉଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ କରିଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଯିଏ ଦଶଟି ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ—
ଖଂଡତୀର୍ଥେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠେ ତଦନଂତଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ପିପ୍ପଲାରୋପଣଂ ବୁଧୈଃ
ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏଠାରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ପିପଳ ଗଛ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍କୃତେ ସତି ଦେଵେଶି ପିତୃଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ପଂଚ ଵାମଲକୀର୍ଦିଵ୍ଯା ଯେ କୁର୍ଵଂତି ପ୍ରରୋପଣମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଦେବୀ, ମଣିଷ ପିତୃଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏଠାରେ ଯିଏ ପାଞ୍ଚଟି ଦିବ୍ୟ ଆମଳକୀ ଗଛ ରୋପଣ କରନ୍ତି—
ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ହରିଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ
ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ଖଂଡତୀର୍ଥଂନାମ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମମହାପୁରାଣରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାରେ, ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ, ଏହା 'ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥ' ନାମକ ଏକଶେଚାରି ଅଧ୍ୟାୟ।
ମହାଦେଵଉଵାଚ। ଜଂବୂତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ପାପନାଶନମ୍ । କଲିକାଲେ ଚ ଯତ୍ପୁଂସାଂ ସ୍ଵର୍ଗସୋପାନଵତ୍ସ୍ଥିତମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ପରେ ଜାମ୍ବୁତୀର୍ଥକୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ; କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ସିଢ଼ି ପରି।
ଯତ୍ର ଜାଂବଵତା ପୂର୍ଵଂ ଦଶାଂଗେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ । ସ୍ଥାପିତଂ ଋକ୍ଷରାଜେଶଂ ଲିଗଂ ସୁରଗଣାର୍ଚିତମ୍
ଏଠାରେ, ଦଶାଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ, ପୂର୍ବରୁ ଜାମ୍ବବତ ଭଲୁକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ରାମେଣ ହି ଯଦା ପୂର୍ଵଂ ହତୋ ଵୈ ରାଵଣୋଽସୁରଃ । ତଦା ଜାଂବଵତା ଦିକ୍ଷୁ ଭେରୀଘୋଷୈଃ ପ୍ରଘୋଷିତମ୍
ପୂର୍ବରୁ ରାମ ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ଦାନବକୁ ମାରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଜାମ୍ବବତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଢୋଲ ମାରି ସୁନାଇଥିଲେ।
ଜିତଂ ଵୈ ରାମଚଂଦ୍ରେଣ ରାଵଣୋ ନିହତୋ ରଣେ । ଲବ୍ଧ୍ଵା ସୀତେତି ସଂଘୁଷ୍ଯ ସ୍ନାତଂ ତୀର୍ଥଵରେ ଶୁଭେ
‘ରାମ ଜିତିଛନ୍ତି, ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ’ ବୋଲି ଘୋଷଣା ହେଲା, ‘ସୀତା ମିଳିଗଲେ!’ ବୋଲି କହି, ସେମାନେ ସେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ସ୍ଥାପିତଂ ତତ୍ର ଲିଂଗଂ ତୁ ସ୍ଵନାମ୍ନା ତୁ ସୁରେଶ୍ଵରି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଃ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ରାମଂ ସହାନୁଜମ୍
ସେଠାରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାଣୀ, ନିଜ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ ହୋଇଥିଲା; ଯିଏ ସେଠାରେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ—
ଜାବଵଂତେଶ୍ଵରଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଯତ୍ରଯତ୍ର ହି ଭୋ ଦେଵି ଶ୍ରୀରାମସ୍ମରଣଂ କୃତମ୍ । ଭଵବଂଧଵିମୋକ୍ଷୋ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ ସ ଚରାଚରେ
ଜାମ୍ବବନ୍ତୀଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ; ଦେବୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ସେଠି ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଅହଂ ରାମସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ରାମୋ ଵୈ ରୁଦ୍ର ଏଵ ଚ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତେ ଦେଵି ନ ଭେଦୋ ଵର୍ତତେ କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ରାମ ଓ ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ଏହିପରି ଜାଣିଲେ, ହେ ଦେବୀ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ବିଭେଦ ରହେନାହିଁ।
ରାମରାମେତି ରାମେତି ମନସା ଯେ ଜପଂତି ଚ । ତେଷାଂ ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଗେଯୁଗେ
ଯେମାନେ ମନରେ 'ରାମ ରାମ' କିମ୍ବା 'ରାମ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହେବ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ।
ଅହଂ ହି ସର୍ଵଦା ଦେଵି ଶ୍ରୀରାମସ୍ମରଣଂ ଚରେ । ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପୁନର୍ଦେଵି ନ ଭଵୋ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରେ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ହେ ଦେବୀ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ କେବେ ହୁଏନାହିଁ।
କାଶ୍ଯାଂ ହି ନିଵସନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୀରାମଂ କମଲେକ୍ଷଣମ୍ । ସ୍ମରାମି ସତତଂ ଦେଵି ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ମୁଁ କାଶୀରେ ସଦା ବସି, କମଳନୟନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ବିଧିଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ମରଣ କରେ।
ଜାଂବଵତା ତଦା ପୂର୍ଵଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ରାମଂ ସୁଶୋଭନମ୍ । ଜାଂବଵଂତମିତି ଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ଜଗତାଂ ଗୁରୁମ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶୁଭ୍ର ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, 'ଜାମ୍ବବନ୍ତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ କୃତ୍ଵା ଦେଵସ୍ଯ ପୂଜନମ୍ । ଶିଵଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭୋଜନ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ଏକ ଲୋକ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଅତ୍ର ହି ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଯଥା ଜାଂବଵତୋ ବଲମ୍ । ତଥା ଵୈ ବଲମାପ୍ନୋତି ଶ୍ରୀଵିଶ୍ଵେଶପ୍ରସାଦତଃ
ଏଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତି ମିଳେ, ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ।
ଅତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ଭୂଦାନଂ ପୁମାନ୍ଯଶ୍ଚ କରୋତି ଵୈ । ଫଲଂ ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ଜାଂବଵଂତେଶ ଦର୍ଶନାତ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ, ଜାମ୍ବବନ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ତାହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ଜାଂବଵତତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଂନାମ ପଂଚାଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ୟ ସଂହିତାର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଜାମ୍ବବତତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ଏକଶତି ପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସାଭ୍ରମତ୍ଯାସ୍ତଟେ ଗୁପ୍ତଂ ତୀର୍ଥଂ ପରମପାଵନମ୍ । ଖଙ୍ଗଧାରମିତି ଖ୍ଯାତଂ କଲୌ ଗୁପ୍ତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସାଭ୍ରମତୀ ନଦୀର କୂଳରେ ଗୁପ୍ତ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା 'ଖଡ଼ଗଧାର' ନାମରେ ପରିଚିତ, କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଗୁପ୍ତ ରହିବ।
ଯତ୍ର ପ୍ରସଂଗତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵା ଵାପୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ପାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଓ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।
ଯତ୍ର ସାଭ୍ରମତୀ ପୁଣ୍ଯା କଶ୍ଯପାନୁଗତା ସତୀ । ରୁଦ୍ରେଣ ହି ଜଟାଜୂଟେ ଧୃତା ପାତାଲଗାମିନଃ
ଏଠାରେ ପୁଣ୍ୟମୟ ସାଭ୍ରମତୀ ନଦୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଜଟାରେ ଧରାଯାଇ, ପାତାଳକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଖଙ୍ଗଧାରେତି ଵୈ ନାମ୍ନା ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଯତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାତାଃ ପାପିନୋଽପି ସୁରେଶ୍ଵରି
ଏଠାରେ 'ଖଡ଼ଗଧାର' ନାମରେ ରୁଦ୍ର ସ୍ଥିତି ନେଇଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଣୀ, ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । କିରାତେନ କୃତଂ ଯଚ୍ଚ ଵ୍ରତଂ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍
ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା ଉଦାହରଣ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଏକ କିରାତ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ। କିଂ ନାମ ଵୈ କିରାତୋଽଭୂତ୍କିଂ ତେନ ଵ୍ରତମାହିତମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯଥାତଥ୍ଯେନ କଥ୍ଯତାମ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: କିରାତଙ୍କ ନାମ କଣ ଥିଲା, ସେ କେଉଁ ବ୍ରତ ନେଇଥିଲେ? ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ନହ୍ଯନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଲୋକେ ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଵଦତାଂ ଵରଃ । ତସ୍ମାତ୍କଥଯ ଭୋ ଦେଵ ସର୍ଵଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ହିତମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏପରି କଥା କହିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ହେ ଦେବ, ଶୁଣିବାକୁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ କଥା କହ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଆସୀତ୍ପୁରା ମହାରୌଦ୍ରଶ୍ଚଂଡୋ ନାମ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । କ୍ରୂରଃ ଶଠୋ ନୈଷ୍କୃତିକୋ ଭୂତାନାଂ ଚ ଭଯାଵହଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ: ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଚଣ୍ଡ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ର, ଦୁଷ୍ଟ, କ୍ରୁର, ଚତୁର, ଦୟାହୀନ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଥିଲେ।
ଜାଲେନ ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଘାତଯତ୍ଯନିଶଂ ତତଃ । ଭଲ୍ଲୈର୍ମୃଗାନ୍ଶ୍ଵାପଦାଂଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣସାରାନ୍ସଶଲ୍ଲକାନ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଜାଲରେ ମାଛ ଧରି ସଦା ମାରୁଥିଲେ; ତୀର ଦ୍ୱାରା ହରିଣ, ବନ୍ୟପଶୁ, କଳାମୃଗ ଓ ଶିଙ୍ଗଧାରୀ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମାରୁଥିଲେ।