ଯସ୍ଯପ୍ରସାଦାଦ୍ରାଜେଂଦ୍ର ଇହୈଵ ଫଲମଶ୍ନୁତେ । ପରଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଯଶଃ କୀର୍ତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯାହାଙ୍କ ଦୟାରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ, ପରଲୋକରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ।
ପ୍ରସାଦାଦ୍ଯସ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ଗୁରୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶିଷ୍ଯୈସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଦୟାରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ତିନି ଲୋକ ଚରାଚର ସହିତ ଦେଖିପାରନ୍ତି।
ଵ୍ଯଵହାରଂ ଚ ଲୋକାନାମାଚାରଂ ନୃପନଂଦନ । ଵିଜ୍ଞାନଂ ଵିଂଦତେ ଶିଷ୍ଯୋ ମୋକ୍ଷଂ ଚୈଵ ପ୍ରଯାତି ଚ
ଲୋକମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଓ ଆଚରଣ, ହେ ରାଜନନ୍ଦନ, ଶିଷ୍ୟ ଜାଣିପାରେ, ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ ଓ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଲୋକାନାଂ ଯଥା ସୂର୍ଯଃ ପ୍ରକାଶକଃ । ଗୁରୁଃ ପ୍ରକାଶକସ୍ତଦ୍ଵଚ୍ଛିଷ୍ଯାଣାଂ ଗତିରୁତ୍ତମା
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ସେପରି ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମାର୍ଗ।
ରାତ୍ରାଵେଵ ପ୍ରକାଶେଚ୍ଚ ସୋମୋ ରାଜା ନୃପୋତ୍ତମ । ତେଜସା ସାଧଯେତ୍ସର୍ଵମଧିକାରଂ ଚରାଚରମ୍
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାନ୍ଦ୍ରଦେବ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଉପରେ ତାଙ୍କର ଶାସନ ହୁଏ।
ଗୃହେପ୍ରକାଶଯେଦ୍ଦୀପଃ ସମୂହଂ ନୃପସତ୍ତମ । ତେଜସା ନାଶଯେତ୍ସର୍ଵମଂଧକାରଘନାଵିଲମ୍
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଘରେ ଦୀପ ତାହାର ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଏ; ଏହି ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଘନ ଏବଂ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅନ୍ଧକାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦୂର କରେ।
ଅଜ୍ଞାନତମସା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଶିଷ୍ଯଂ ଦ୍ଯୋତଯତେ ଗୁରୁଃ । ଶିଷ୍ଯପ୍ରକାଶଉଦ୍ଦ୍ଯୋତୈରୁପଦେଶୈର୍ମହାମତେ
ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଗୁରୁ ତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି।
ଦିଵାପ୍ରକାଶକଃ ସୂର୍ଯଃ ଶଶୀରାତ୍ରୌ ପ୍ରକାଶକଃ । ଗୃହପ୍ରକାଶକୋ ଦୀପସ୍ତମୋନାଶକରଃ ସଦା
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିନକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଚାନ୍ଦ୍ର ରାତିକୁ ଆଲୋକିତ କରେ; ଘରକୁ ଦୀପ ଆଲୋକିତ କରେ ଏବଂ ସଦା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।
ରାତ୍ରୌ ଦିଵା ଗୃହସ୍ଯାଂତେ ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ଯଂ ସଦୈଵ ହି । ଅଜ୍ଞାନାଖ୍ଯଂ ତମସ୍ତସ୍ଯ ଗୁରୁଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଣାଶଯେତ୍
ରାତି, ଦିନ ଓ ଘରର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ, ଗୁରୁ ସଦା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ କରନ୍ତି; ଏହି ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ଅଜ୍ଞାନ ନାମକ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଗୁରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଗୁରୁଃ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ଶିଷ୍ଯାଣାମଵନୀପତେ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତଃ ଶିଷ୍ଯଃ ସର୍ଵଦା ତଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି, ଶିଷ୍ୟ ସଦା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୁରୁଂ ପୁଣ୍ଯମଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ରିଵିଧେନାପି କର୍ମଣା । ଇତ୍ଯର୍ଥେ ଶ୍ରୂଯତେ ଵିପ୍ର ଇତିହାସଃ ପୁରାତନଃ
ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟମୟ ବୋଲି ଜାଣି, ଶିଷ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ଅର୍ଥରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁରାତନ ଏକ କଥା କୁହାଯାଏ।
ସର୍ଵପାପହରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଭୃଗୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନ ମୁନି ସର୍ବପାପ ହରଣ କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଚିଂତା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଏକଦା ତୁ ନୃପୋତ୍ତମ । କଦାହଂ ଜ୍ଞାନସଂପନ୍ନୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ମହୀତଲେ
ଏକ ଦିନ, ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା: 'କେବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବି?'
ଦିଵାରାତ୍ରୌପ୍ରଚିଂତେତ୍ସ ଜ୍ଞାନାର୍ଥୀ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ଏଵଂ ତୁ ଚିଂତମାନସ୍ଯ ମତିରାସୀନ୍ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ମହାମୁନି ଜ୍ଞାନ ପାଇବାକୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପ ଉପଜିଲା।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯାମି ଅଭୀଷ୍ଟଫଲଦାଯିନୀମ୍ । ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରାଦିସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ପୁତ୍ରଂ ଧନଂ ତତଃ
'ମୁଁ ଆଶା କରୁଥିବା ଫଳ ଦେଇଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯିବି, ଘର, ଜମି, ଜନାନୀ, ପୁଅ ଓ ଧନ ସବୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରି।'
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପ୍ରସଂଗେନ ଅଟତେ ମେଦିନୀଂ ତଦା । ଲୋମାନୁଲୋମଯାତ୍ରାଂ ସ ଗଂଗାଯାଃ କୃତଵାନ୍ନୃପ
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୁରିଲେ, ହେ ରାଜା, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଧାରା ଅନୁସରି ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ତଦ୍ଵନ୍ନର୍ମଦାଯାଶ୍ଚ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ମୁନୀଶ୍ଵରଃ । ଗୋଦାଵର୍ଯାଦିସର୍ଵାସାଂ ନଦୀନାଂ ସାଗରସ୍ଯ ଚ
ସେ ମହାମୁନି ଏହିପରି ନର୍ମଦା, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୋଦାବରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନଦୀ ଏବଂ ସାଗର ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ କ୍ଷେତ୍ରାଣାଂ ଚ ନୃପୋତ୍ତମ । ଦେଵାନାଂ ପୁଣ୍ଯଲିଗାନାଂ ଯାତ୍ରାଵ୍ଯାଜେନ ସୋଽଭ୍ରମତ୍
ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ତୀର୍ଥ, କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗକୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ନିମିତ୍ତେ ଘୁରିଲେ।
ଭ୍ରମମାଣସ୍ଯ ତସ୍ଯାପି ତୀର୍ଥେଷୁ ପରମେଷୁ ଚ । ଭ୍ରମମାଣଃ ସମାଯାତଃ କ୍ଷେତ୍ରାଣାମୁତ୍ତମଂ ତଦା । କାଯଶ୍ଚ ନିର୍ମଲୋ ଜାତଃ ସୂର୍ଯତେଜଃ ସମପ୍ରଭଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥମାନେ ଓ କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ଭିତରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ପବିତ୍ର ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ।
ଚ୍ଯଵନଃ କାଶତେ ଦୀପ୍ତ୍ଯା ପୂତାତ୍ମାନେନ କର୍ମଣା
ଚ୍ୟବନ ତାହାର କର୍ମରେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ହୋଇ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକିଲେ।
ନର୍ମଦା ଦକ୍ଷିଣେ କୂଲେ ନାମ୍ନା ଅମରକଂଟକମ୍ । ଦଦର୍ଶ ସୁମହାଲିଗଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଗତିଦାଯକମ୍
ନର୍ମଦା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅମରକଣ୍ଟକ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖିଲେ।
ନତ୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ତୁ ସଂପୂଜ୍ଯ ସିଦ୍ଧନାଥଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ଜ୍ଵାଲେଶ୍ଵରଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାପ୍ଯମରେଶ୍ଵରମ୍
ସେ ସିଦ୍ଧନାଥ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା କରି, ପରେ ଜ୍ୱାଳେଶ୍ୱର ଓ ଅମରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମେଶଂ କପିଲେଶଂ ଚ ମାର୍କଂଡେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ । ଏଵଂ ଯାତ୍ରାଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଓଁକାରଂ ସମୁପାଗତଃ ୨୭ **। ଵଟଚ୍ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଶୀତଲାଂ ଶ୍ରମନାଶିନୀମ୍ । ସୁଖେନ ସଂସ୍ଥିତୋ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ଭୃଗୁନଂଦନଃ
ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର, କପିଳେଶ୍ୱର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍କଣ୍ଡେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ସେ ଓଂକାରକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷର ଢେର ଠଣ୍ଡା ଛାୟା ତଳେ ବସି, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାମୁନି ଚ୍ୟବନ ନିଜ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରି, ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ଵନଂ ସ ଶୁଶ୍ରାଵ ସମୁକ୍ତଂ ପକ୍ଷିଣା ତଦା । ଦିଵ୍ଯଭାଷା ସମାଯୁକ୍ତଂ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନସଂଯୁତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଏକ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ମଧୁର ଓ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଶୁକଶ୍ଚ ଏକସ୍ତତ୍ରାସ୍ତେ ବହୁକାଲପ୍ରଜୀଵକଃ । କୁଂଜଲୋନାମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚତୁଃପୁତ୍ରଃ ସଭାର୍ଯକଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ କୁଞ୍ଜଳ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ।
ଆସଂସ୍ତସ୍ଯ ହି ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ପିତୃନଂଦନାଃ । ତେଷାଂ ନାମାନି ରାଜେଂଦ୍ର କଥଯିଷ୍ଯେ ତଵାଗ୍ରତଃ
ସେଇ ପକ୍ଷୀଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁଠୁ ଆଦରିଆ। ରାଜା, ମୁଁ ଏବେ ତୁମ ପାଖରେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ କହିବି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତୁ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲୋ ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲଃ । ତୃତୀଯୋ ଵିଜ୍ଵଲୋନାମ ଚତୁର୍ଥଶ୍ଚ କପିଂଜଲଃ
ଝିଅଠୁ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କ ନାମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ସମୁଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୃତୀୟ ପୁଅ ବିଜ୍ୱଳ ଓ ଚତୁର୍ଥ ପୁଅ କପିଞ୍ଜଳ।
ଏଵଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରଃ କୁଂଜଲସ୍ଯ ମହାମତେ । ଶୁକସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ପିତୃମାତୃପରାଯଣାଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁଞ୍ଜଳ ନାମକ ପକ୍ଷୀଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମା'ବାପାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିଲେ।
ଭ୍ରମଂତି ଗିରିକୁଂଜେଷୁ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଚ ସମାହିତାଃ । ଭୋଜନାର୍ଥଂ ତୁ ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧାଃ କ୍ଷୁଧଯା ପରିପୀଡିତାଃ
ସେମାନେ ପର୍ବତ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଦ୍ୱୀପରେ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଘୁରୁଥିଲେ, ଭୋଜନ ଖୋଜି ଭୋକରେ ଅଶାନ୍ତ ଓ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ।
ସ୍ଵୋଦରସ୍ଥାଂ କ୍ଷୁଧାଂ ସୌମ୍ଯ ଫଲୈରମୃତସନ୍ନିଭୈଃ । ଅମୃତସ୍ଵାଦୁତୋଯେନ ଶମଯଂତି ନୃପୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତାଳ ମଧୁର ଫଳ ଓ ଅମୃତ ସମ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିଜ ଉଦରର ଭୋକ ଶାନ୍ତ କରୁଥିଲେ।