ତତସ୍ତାସାଂ ଦଦୌ ଶାପଂ ତେନ ଦୋଷେଣ ଵୈ ହରଃ । ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞା ସ୍ଵଲୋକାଚ୍ଚ ଗାଵୋ ଯାସ୍ଯଥ ମେଦିନୀମ୍
ତାହା ପରେ, ଏହି ଅପରାଧରେ ହର ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ— 'ତୁମେ ତୁମ ଲୋକର ସ୍ମୃତି ହରାଇ, ପୃଥିବୀକୁ ଯିବ।'
ଗାଵଃ ଶପ୍ତା ଭଗଵତା ସଂପ୍ରସାଦ୍ଯ ପୁନର୍ହରମ୍ । ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମହେ ପୁନର୍ଲୋକଂ ଇତି ଦେଵଂ ଯଯାଚିରେ
ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇ, ଗାଈମାନେ ପରେ ହରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, 'ଆମେ ପୁନି ଆମ ଲୋକ ପାଉ' ବୋଲି ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଯଦା ସାଭ୍ରମତୀ ତୀର୍ଥେ ବ୍ରହ୍ମଵଲ୍ଲୀ ସମୀପତଃ । ଖଂଡସଂଜ୍ଞହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵୈ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯଥ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେବେ ବ୍ରହ୍ମବତୀ ତୀର୍ଥରେ, ବ୍ରହ୍ମବଲ୍ଲୀ ନିକଟରେ, ଖଣ୍ଡନାମକ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରିବ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗାଵୋ ଗୋପତିନା ସହ । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତା ଶୁଦ୍ଧତମା ମହାଦେଵସମୀପତଃ
ତାପରେ, ସେହି ହ୍ରଦରେ ଗୋପତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଗାଈମାନେ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଗୋହ୍ରଦେ ତୁ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଵୈ ପିତୃତର୍ପଣମ୍ । ଗଵାଂ ଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଦାହପ୍ରଲଯଵର୍ଜିତମ୍
ଗୋଖାଳିରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିଥିବା ମଣିଷ, ଦାହ ଓ ବିନାଶ ରହିତ ଗୋଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ନିରାହାରୋ ଗୋପିଂଡଂ ଚ ଦଦାତି ଵୈ । ସ ନରଃ ସୁଖମେଧେତ ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେଠାରେ ଉପବାସରେ ରୁହି, ଗୋବରର ଗୋଲି ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଚଉଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ କରିଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ରହେ।
ଗଵାଂକୋଟିପ୍ରଦାନେନ ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ଖଂଡତୀର୍ଥେ ନ ସଂଶଯଃ
ଗୋଟିଏ କୋଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ ଏହି ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଵୃଷମୂତ୍ରଂ ଚ ତୀର୍ଥଂ ଯଃ ପିବତେ ନରଃ । ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍ଖଂଡତୀର୍ଥେ ନ ସଂଶଯଃ
ଯିଏ ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ ବୃଷ ମୁତ୍ର ମିଶିତ ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଏ, ସେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଖଂଡତୀର୍ଥାତ୍ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯେ ଗଚ୍ଛଂତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେ ନରାଃ ପୁଣ୍ଯଭାଗିନଃ
ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥଠାରୁ ବଡ଼ ତୀର୍ଥ କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟରେ ଭାଗୀ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଗଵାଂ ପୂଜନମାଚରେତ୍ । ଵୃଷଭଂ ଚ ତତଃ ପୂଜ୍ଯ ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ସମାହିତଃ
ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଥମେ ଗାଈଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ବୃଷକୁ ପୂଜି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।
ପୂଜନାଦ୍ଵୈ ନ ସଂଦେହୋ ଗୋଲୋକେ ତୁ ଵସେଚ୍ଚିରମ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ସୌଵର୍ଣୀ ଗାଂ ଦଦଂତି ଯେ
ଏଭଳି ପୂଜା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲମ୍ବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋଲୋକରେ ବାସ କରିଥାଏ; ଏଠାରେ ବିଶେଷକରି ସୁନାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାମାନେ—
ତେ ନରା ଭୁଂଜତେ ସୌଖ୍ଯଂ ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ । ଦଶଧେନୁଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଦଦାତି ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ସେମାନେ ଚଉଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ କରିଥିବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଯିଏ ଦଶଟି ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ—
ଖଂଡତୀର୍ଥେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠେ ତଦନଂତଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ପିପ୍ପଲାରୋପଣଂ ବୁଧୈଃ
ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାକୁ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏଠାରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ପିପଳ ଗଛ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତତ୍କୃତେ ସତି ଦେଵେଶି ପିତୃଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ପଂଚ ଵାମଲକୀର୍ଦିଵ୍ଯା ଯେ କୁର୍ଵଂତି ପ୍ରରୋପଣମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଦେବୀ, ମଣିଷ ପିତୃଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ଏଠାରେ ଯିଏ ପାଞ୍ଚଟି ଦିବ୍ୟ ଆମଳକୀ ଗଛ ରୋପଣ କରନ୍ତି—
ଇହଲୋକେ ସୁଖଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ହରିଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ
ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ପରେ ହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଉମାମହେଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ଖଂଡତୀର୍ଥଂନାମ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମମହାପୁରାଣରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାରେ, ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ, ଏହା 'ଖଣ୍ଡତୀର୍ଥ' ନାମକ ଏକଶେଚାରି ଅଧ୍ୟାୟ।
ମହାଦେଵଉଵାଚ। ଜଂବୂତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ପାପନାଶନମ୍ । କଲିକାଲେ ଚ ଯତ୍ପୁଂସାଂ ସ୍ଵର୍ଗସୋପାନଵତ୍ସ୍ଥିତମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ପରେ ଜାମ୍ବୁତୀର୍ଥକୁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ; କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ସିଢ଼ି ପରି।
ଯତ୍ର ଜାଂବଵତା ପୂର୍ଵଂ ଦଶାଂଗେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ । ସ୍ଥାପିତଂ ଋକ୍ଷରାଜେଶଂ ଲିଗଂ ସୁରଗଣାର୍ଚିତମ୍
ଏଠାରେ, ଦଶାଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ରେ, ପୂର୍ବରୁ ଜାମ୍ବବତ ଭଲୁକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ରାମେଣ ହି ଯଦା ପୂର୍ଵଂ ହତୋ ଵୈ ରାଵଣୋଽସୁରଃ । ତଦା ଜାଂବଵତା ଦିକ୍ଷୁ ଭେରୀଘୋଷୈଃ ପ୍ରଘୋଷିତମ୍
ପୂର୍ବରୁ ରାମ ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ଦାନବକୁ ମାରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଜାମ୍ବବତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଢୋଲ ମାରି ସୁନାଇଥିଲେ।
ଜିତଂ ଵୈ ରାମଚଂଦ୍ରେଣ ରାଵଣୋ ନିହତୋ ରଣେ । ଲବ୍ଧ୍ଵା ସୀତେତି ସଂଘୁଷ୍ଯ ସ୍ନାତଂ ତୀର୍ଥଵରେ ଶୁଭେ
‘ରାମ ଜିତିଛନ୍ତି, ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ’ ବୋଲି ଘୋଷଣା ହେଲା, ‘ସୀତା ମିଳିଗଲେ!’ ବୋଲି କହି, ସେମାନେ ସେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ସ୍ଥାପିତଂ ତତ୍ର ଲିଂଗଂ ତୁ ସ୍ଵନାମ୍ନା ତୁ ସୁରେଶ୍ଵରି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଃ ସଦ୍ଯଃ ସ୍ମୃତ୍ଵା ରାମଂ ସହାନୁଜମ୍
ସେଠାରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାଣୀ, ନିଜ ନାମରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ ହୋଇଥିଲା; ଯିଏ ସେଠାରେ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ—
ଜାବଵଂତେଶ୍ଵରଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଯତ୍ରଯତ୍ର ହି ଭୋ ଦେଵି ଶ୍ରୀରାମସ୍ମରଣଂ କୃତମ୍ । ଭଵବଂଧଵିମୋକ୍ଷୋ ହି ଦୃଶ୍ଯତେ ସ ଚରାଚରେ
ଜାମ୍ବବନ୍ତୀଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ; ଦେବୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ ହୁଏ, ସେଠି ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଅହଂ ରାମସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ରାମୋ ଵୈ ରୁଦ୍ର ଏଵ ଚ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତେ ଦେଵି ନ ଭେଦୋ ଵର୍ତତେ କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ରାମ ଓ ରାମ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ଏହିପରି ଜାଣିଲେ, ହେ ଦେବୀ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କେବେ ବିଭେଦ ରହେନାହିଁ।
ରାମରାମେତି ରାମେତି ମନସା ଯେ ଜପଂତି ଚ । ତେଷାଂ ସର୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ଯୁଗେଯୁଗେ
ଯେମାନେ ମନରେ 'ରାମ ରାମ' କିମ୍ବା 'ରାମ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହେବ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ।
ଅହଂ ହି ସର୍ଵଦା ଦେଵି ଶ୍ରୀରାମସ୍ମରଣଂ ଚରେ । ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପୁନର୍ଦେଵି ନ ଭଵୋ ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ସଦା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରେ, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ହେ ଦେବୀ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ କେବେ ହୁଏନାହିଁ।
କାଶ୍ଯାଂ ହି ନିଵସନ୍ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୀରାମଂ କମଲେକ୍ଷଣମ୍ । ସ୍ମରାମି ସତତଂ ଦେଵି ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍
ମୁଁ କାଶୀରେ ସଦା ବସି, କମଳନୟନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ବିଧିଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସ୍ମରଣ କରେ।
ଜାଂବଵତା ତଦା ପୂର୍ଵଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ରାମଂ ସୁଶୋଭନମ୍ । ଜାଂବଵଂତମିତି ଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ଜଗତାଂ ଗୁରୁମ୍
ତାପରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶୁଭ୍ର ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, 'ଜାମ୍ବବନ୍ତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ କୃତ୍ଵା ଦେଵସ୍ଯ ପୂଜନମ୍ । ଶିଵଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭୋଜନ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ଏକ ଲୋକ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଅତ୍ର ହି ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ଯଥା ଜାଂବଵତୋ ବଲମ୍ । ତଥା ଵୈ ବଲମାପ୍ନୋତି ଶ୍ରୀଵିଶ୍ଵେଶପ୍ରସାଦତଃ
ଏଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ, ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତି ମିଳେ, ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ।
ଅତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ଭୂଦାନଂ ପୁମାନ୍ଯଶ୍ଚ କରୋତି ଵୈ । ଫଲଂ ସହସ୍ରଗୁଣିତଂ ଜାଂବଵଂତେଶ ଦର୍ଶନାତ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜମି ଦାନ କରାଯାଏ, ଜାମ୍ବବନ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ତାହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ହୁଏ।