ରାଜୋଵାଚ ଯଦି ତ୍ଵଂ ଦେଵଦେଵେଶ ତୁଷ୍ଟୋସି ମଧୁସୂଦନ । ଦାସତ୍ଵଂ ଦେହି ସତତମାତ୍ମନଶ୍ଚ ଜଗତ୍ପତେ
ରାଜା କହିଲେ, "ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଯଦି ଆପଣ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ସଦା ସର୍ବଦା ଆପଣଙ୍କର ଦାସତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ଜଗତ୍ପତି।"
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗ ମମ ଭକ୍ତୋ ନ ସଂଶଯଃ । ଲୋକେ ମମ ମହାରାଜ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମନଯା ସହ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ତେଣୁ ଏହିପରି ହେଉ। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋର ଭକ୍ତ। ଏହି ଲୋକରେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିବ।"
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାରାଜୋ ଯଯାତିଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରସାଧିତମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଯୟାତି, ସେ ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ନିଵସତ୍ଯେଷ ଭୂପାଲୋ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକମୁତ୍ତମମ୍
ଏହି ଭୂପତି ଏବେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକରେ ବସୁଛନ୍ତି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଚରିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍ । ପୁତ୍ରାଣାଂ ତାରକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍
ସୁକର୍ମା କହିଲେ, "ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଓ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।"
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକେ ଯଯାତିଚରିତଂ ଶ୍ରୁତମ୍ । ପୂରୁଣାପ୍ତଂ ମହଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଦୁର୍ଗତିଂ ଗତଵାଂସ୍ତୁରୁଃ
ଯୟାତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଶୁଣାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ଲୋକରେ ଦେଖାଯାଏ; ପୁରୁ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ତୁରୁ ଦୁର୍ଗତିକୁ ଗଲେ।
ପିତୃପ୍ରସାଦାତ୍କୋପାଚ୍ଚ ଯଥା ଜାତଂ ତଥା ପୁନଃ । ପୁତ୍ରାଣାଂ ତାରକଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯଂ ଧନଧାନ୍ଯଦମ୍
ପିତାଙ୍କର କୃପା ଓ କ୍ରୋଧରେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ପୁଣି ଘଟେ; ଏହି କଥା ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ଧନଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଶାପଯୁକ୍ତାଵିମୌ ଚୋଭୌ ତୁରୁଶ୍ଚ ଯଦୁରେଵ ଚ । ପିତୃମାତୃସମଂ ନାସ୍ତି ଅଭୀଷ୍ଟଫଲଦାଯକମ୍
ତୁରୁ ଓ ଯଦୁ ଦୁଇଜଣ ଶାପରେ ପଡ଼ିଥିଲେ; ପିତା ଓ ମାଆ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସାଭିଲାଷେଣ ଭାଵେନ ପିତା ପୁତ୍ରଂ ସମାହ୍ଵଯେତ୍ । ମାତା ଚ ପୁତ୍ରପୁତ୍ରେତି ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଇଚ୍ଛା ସହିତ ପିତା ପୁଅକୁ ଡାକନ୍ତି, ମାଆ 'ପୁଅ, ପୁଅ' ବୋଲି କହନ୍ତି—ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଶୁଣ।
ସମାହୂତୋ ଯଥା ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଯାତି ମାତରଂ ପ୍ରତି । ଯୋ ଯାତି ହର୍ଷସଂଯୁକ୍ତୋ ଗଂଗାସ୍ନାନଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଯେପରି ପୁଅ ଡାକିଲେ ଖୁସି ହୋଇ ମାଆଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ, ସେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ଯସ୍ତୁ କୁରୁତେ ଚ ମହାଯଶାଃ । ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲଂ ଭୁଂକ୍ତେ ପ୍ରସାଦାତ୍ତୁ ତଯୋଃ ସୁତଃ
ଯେଉଁ ପୁଅ ନାମ କୁହିଲେ ମାଆ ବା ବଡ଼ମାନେ ପାଦ ଧୋଇଦିଏ, ସେ ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ଭୋଗ କରେ।
ଅଂଗସଂଵାହନାଚ୍ଚାନ୍ଯଦଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନସ୍ନାନୈର୍ଗୁରୁଂ ଯଃ ପୋଷଯେତ୍ସୁତଃ
ଅଂଗ ମାସାଜ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଯେ ପୁଅ ଖାଇବା, ପିନ୍ଧିବା ଓ ସ୍ନାନ ଦେଇ ବଡ଼ମାନେ ପାଳନ କରେ—
ପୃଥ୍ଵୀଦାନସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତତ୍ପୁତ୍ରେ ହି ପ୍ରଜାଯତେ । ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯୀ ଗଂଗା ତଥା ମାତା ନ ସଂଶଯଃ
ସେ ପୁଅ ପୃଥିବୀ ଦାନର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ; ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ମାଆ ମଧ୍ୟ ତେଣିଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବହୁପୁଣ୍ଯମଯଃ ସିଂଧୁର୍ଯଥା ଲୋକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ । ଅସ୍ମିଲ୍ଲୋଁକେ ପିତା ତଦ୍ଵତ୍ପୁରାଣକଵଯୋ ଵିଦୁଃ
ଯେପରି ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଏହି ଲୋକରେ ବହୁ ପୁଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେପରି ପିତା ମଧ୍ୟ, ପୁରାତନ କବିମାନେ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।
ସୁକର୍ମୋଵାଚ- ଭ୍ରଂଶତେ କ୍ରୋଶତେ ଯସ୍ତୁ ପିତରଂ ମାତରଂ ପୁନଃ । ସ ପୁତ୍ରୋ ନରକଂ ଯାତି ରୌରଵାଖ୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ
ସୁକର୍ମା କହିଲେ, "ଯେ ଜଣେ ପୁଅ ପିତା ବା ମାଆଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ କିମ୍ବା ଚିତ୍କାର କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୌରବ ନାମକ ନରକକୁ ଯାଏ।"
ମାତରଂ ପିତରଂ ଵୃଦ୍ଧୌ ଗୃହସ୍ଥୋ ଯୋ ନ ପୋଷଯେତ୍ । ସ ପୁତ୍ରୋ ନରକଂ ଯାତି ଵେଦନାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେ ଗୃହସ୍ଥ ପୁଅ ବୃଦ୍ଧ ପିତା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ପାଳନ କରେନାହିଁ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକକୁ ଯାଏ ଓ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ।
କୁତ୍ସତେ ପାପକର୍ତା ଯୋ ଗୁରୁଂ ପୁତ୍ରଃ ସୁଦୁର୍ମତିଃ । ନିଷ୍କୃତିର୍ନୈଵ ଦୃଷ୍ଟା ଵୈ ପୁରାଣୈଃ କଵିଭିଃ କଦା
ଯେ କୁମନୋଷ୍କି ପୁଅ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ପୁରାତନ କବିମାନେ ଲେଖିଥିବା କୃତିରେ ଏହାର କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଏଵଂଜ୍ଞାତ୍ଵାହ୍ଯହଂଵିପ୍ରପୂଜଯାମିଦିନେଦିନେ । ମାତରଂ ପିତରଂ ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ନମିତକଂଧରଃ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ। ମୋ ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ସଦା ଭକ୍ତି ସହ କଣ୍ଠ ନମାଇ ନମସ୍କାର କରେ।
କୃତ୍ଯାକୃତ୍ଯଂ ଵଦେଚ୍ଚୈଵ ସମାହୂଯ ଗୁରୁର୍ମମ । ତତ୍କରୋମ୍ଯଵିଚାରେଣ ଶକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵସ୍ଯ ଚ ପିପ୍ପଲ
ମୋ ଗୁରୁ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଡାକି, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଓ କଣ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ କହନ୍ତି, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାବିବା ଛାଡି ସେହି କଥା ମାନେ। ଓ ପିପ୍ପଳ।
ତେନ ମେ ପରମଂ ଜ୍ଞାନଂ ସଂଜାତଂ ଗତିଦାଯକମ୍ । ଏତଯୋଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦେନ ସଂସାରେ ପରିଵର୍ତତେ
ଏହି ପ୍ରଭାବରେ ମୋ ମନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ମୋତେ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି। ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଲୋକ ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚେ।
ଯଚ୍ଚକିଂଚିତ୍ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ମାନଵା ଭୁଵି ସଂସ୍ଥିତାଃ । ଗୃହସ୍ଥସ୍ତଦହଂ ଜାନେ ଯଚ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗେ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ମଣିଷମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଯେ କିଛି କାମ କରନ୍ତି, ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣେ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ କଣ ଘଟେ ତାହା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବୁଝେ।
ନାଗାନାଂ ଚ ଇହସ୍ଥୋପି ଚାରଂ ଜାନାମି ପିପ୍ପଲ । ଏତଯୋଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ମମ ଵଶ୍ଯତାମ୍
ଏଠାରେ ଥିବା ନାଗମାନେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ, ଓ ପିପ୍ପଳ। ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦୟାରେ ମୋର ଏଇ ତିନି ଲୋକ ଅଧୀନରେ ଅଛି।
ଗତଂ ଵିଦ୍ଯାଧରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଵାନର୍ଚତୁ ମାଧଵମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଏଵଂ ସଂଚୋଦିତସ୍ତେନ ପିପ୍ପଲୋ ହି ସ୍ଵକର୍ମଣା
ଏବେ, ହେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମେ ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— ସେଉଁଠି, ସେଉଁଥିରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ପିପ୍ପଳ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଆନମ୍ଯ ତଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଲଜ୍ଜିତୋଽପି ଦିଵଂ ଯଯୌ । ସୁକର୍ମାସୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଗୁରୁଂ ଶୁଶ୍ରୂଷତେ ନୃପ
ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ହେ ରାଜା, ନିଜର କର୍ମ ଭଲ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ପିତୃତୀର୍ଥାନୁଗଂ ମଯା । ଅନ୍ଯତ୍କିଂ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଦ ଵେନ ମହାମତେ
ପିତୃତୀର୍ଥ ସମ୍ପର୍କରେ ଯେଉଁ ସବୁ କଥା ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ କହ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବେନ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଚତୁରଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ମାଆ ବାପାଙ୍କ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ନା କରାଯାଇଥିବା ଚଉଅଠିଆଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵେନ ଉଵାଚ- ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ମମ ତ୍ଵଯା । ଭାର୍ଯାତୀର୍ଥଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ପିତୃତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
ବେନ କହିଲେ— ହେ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଦୟାରେ ମୋତେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତୀର୍ଥ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପିତୃତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିଦେଲେ।
ମାତୃତୀର୍ଥଂ ହୃଷୀକେଶ ବହୁପୁଣ୍ଯପ୍ରଦାଯକମ୍ । ପ୍ରସାଦସୁମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଗୁରୁତୀର୍ଥଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ହେ ହୃଷୀକେଶ, ମାଆଙ୍କ ତୀର୍ଥ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଦୟା କରି, ମୋତେ ଗୁରୁ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କୁହ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- କଥଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରାଜନ୍ଗୁରୁତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍ । ସର୍ଵପାପହରଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶିଷ୍ଯାଣାଂ ଗତିଦାଯକମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୁରୁ ତୀର୍ଥର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ କୁ ଦୂର କରେ ଓ ଶିଷ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଶିଷ୍ଯାଣାଂ ପରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଧର୍ମରୂପଂ ସନାତନମ୍ । ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଫଲଦାଯକମ୍
ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁଣ୍ୟ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମର ରୂପ। ଏହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।